mannurat.com

nakalagip

2007-04-18T17:25:00.000+08:00

sinarungkarak daytoy bloggerko. wala lang.

bakwit

2006-10-15T15:20:00.000+08:00

nagbakwitakon, apo,
ditoyen ti baro a taeng ti panablaagak.

nai-kwf06

2006-09-13T09:40:00.000+08:00

Tinnagbat

I am as lovely as a dream in stone
--Charles Baudelaire

Stone is a forehead where dreams grieve
--Federico Garcia Lorca

agtaraok ti naluom nga oras
iti panagbanatabat ti akindaya a darammuangan.
intagbatmo iti bato ti kusilap ken mirduot
ti nakutoran nga agsapa
a sumalsalipengpeng iti lagip.

agmurmurmuray ti napuyatan a tagainep
a nagur-uray iti isem.

intuloyko ti nagna iti desdes ti nabigatan a mukat.
nasabatka ngem liniklikannak.
saludsodek koma ti naganmo, ngem kumuskusilap
met dagiti katuday iti igid ti nabato a dalan. sinippitnak
pay ti tarumamis ti inar-artiokak a bainbain, induririna ti siitna
idi kineppetko dagiti kalseb a bulongna. sipapalubos
ketdi a nangidaya iti nakamulagat a sabongna, idi kettelek
sako inammimian: ammokon ti naganmo.
ngem nakaadayokan, nakabaksilkan, dinakan
makamakam ti ikamatko koma a dallang .

aggidgidigid ti ulimek iti limmakasa
a natay a bato iti teppang ti dalan.

dinak la kadi, aya, kaasian?
ib-ibusennak iti babassit a pannakaibus
ti lagip nga intagbatko met laeng iti bato: in-inut
a pannakarupsa daytoy, kas 'tay kimpet a buot,
wenno lati, a nakaul-ulimek a mangkutkutim, mangrunrunot.

nausawanen ti tagainep
ngem di sinangpetan ti nakem.

bay-am, bay-am ngarud a mapasagak iti rabaw ti dulang
a tagtagainepek ti sabor ti dinengdeng a rabong ken saluyot.
bay-am nga autopsiaennak 'ta lunodmo
tapnon maammuan a sinabidongan 'ta paidammo
'toy bimtak nga apro ken nagsatan a puso.
bay-am nga ilungonnak 'ta kusilap.
pandagamto lattan iti nabiag a bato
ti gumuyguyab a tanemko.

agnakemto ti mabigatan a lagip inton inka matagtagainep
ti panagdisso ti nagpalangit a bato.

mannagainep

2006-09-06T21:23:00.000+08:00

Ti Proseso Ti Tagainep

"ti makaturog, makamukat..."

agsuyaab ti dapanko no kasta nga agtuglep ti imak.
ngem ti ridep maikankanaw iti timba a pagub-ubuan
ti nadadael a gripo, saan a makaturog ti dakulapko.
saan nga agpakaturog ti mukatko a kas iti naparamanan nga alukap.
saan nga agpakaturog dagiti kiremkiremko a kas kadagiti pusa
iti atep nga agkinkinarinio, agkinkinnamat, agrinrinnukod
iti kaatiddog ti rabiida, agpinpinnasugnod
iti panaguttog, am-ammusayanda ti agek ti kabus
iti kioti ket garit a dutdot.

ti kabus, tagtagainepek a kankanayon ti kabus.
uray no tengtengnga't aldaw nga agtuglep ti tammudok,
ti dilpat ti nakabullad a bulan ti adda iti ulok.
kasla isbo ti ubing a mangbukel iti tapok a pariok, sumken
dagiti kampay-idi: agbalinak a lampin, siak daydi nangbungon
iti siak met laeng idi maipasngayak, nangbegket
iti adu a takki, isbo ken birua ti kinasiak. siak pay
ti aglatlati a lansa a nangrud-ak iti dapanko idi siamko,
siak daydiay, iti darepdepko, nangyubo
iti adu a dara, nangawis iti adu a kagaw, nangyeg
iti adu a nana: agkeggang met ti gaddil ti tagainep, aggagatel
daytoy, naimas a kudkudkoden iti panawen ti panagtutuglep.

kastoy no tagtagainepek ti panagbisinko iti mukat:
naibusen ti kape. kinuton ti asukar iti di narikpan a garapon.
ngem nasken ti panagkape ita ti dapan ken imak
ta makipagpuyatak iti massayag dagiti buteg ken luak.
buyatak ngarud iti napudot a danum ti garapon ti kape.
pampagek ti garapon ti asukar, animalkayo a kuton, panaw!
ikanawko iti nabessag a kape ti asukar a kakutkuton.
anusak nga alawen nga iwarsi dagiti tumpaw
a bangkay ti kuton. naimas latta nga igupen, basta kape,
agkurang man iti pait, sam-it. naimas daytoy
a pangtaraken iti turog kalpasan ti massayag. naimas
ita daytoy a pannakairidep iti kepkep ti sipnget.
naimasto a pannakalukag inton agtaraok, pot-pot-pot-pot,
dagiti pandesal. naimasto a panaginat inton
agmulumog, glurrggg glurrggg bwalkkss, ti maipabpaburek
a kape, ken inton aggarikgik, krssst krsstt, ti maipiprito
a daing. naimasto a panagriing. naimasto
a panagmurmuray.

tagtagainepekto pay lattan uray al-aldaw
ti estreliado nga itlog.

Nai-BANNAWAG ti maysa a version daytoy a daniw, iti bilang nga Agosto 14, 2006

nangabak, naabak, congrats!

2006-09-03T11:04:00.000+08:00

congratulations kadagiti kakadua ken kakabsat a mannurat a nangabak kadagiti kalleppas a pasalip iti panagsuratan ita a tawen! ken congrats pay met latta, a, kadagiti pada a naabak. saan laeng met a ti maysa a nangabak ti rebbengna a kablaawan ken padayawan, di kadi? ta amin met agpapada a nakisalisal, nakibalubal, nakisinnait, nakilaban, nakidangadang. daydiay bael a nakisali, tured a nakisingit iti dinnayo ti kur-itan, panagtalek iti kabaelan, talged-rikna iti talugading ti pluma, dakkelen a pakapadayawan ken pakakablaawan, naabak man, nangabak man.

dagiti nangabak iti salip iti sarita ken daniw iti iloko nga intuyang ti komisyon sa wikang filipino:

daniw:
Umuna: Aurelio S. Agcaoili
Maika-2: Prudencio G. Padios
Maika-3: Reynaldo A. Duque
Maika-4: Benjamin Pacris
Maika-5: Ariel S. Tabag
Maika-6: Edilberto H. Angco

sarita:
Umuna: Jovito F. Amorin
Maika-2: Ariel S. Tabag
Maika-3: Federico T. Ilac
Maika-4: Jaime Raras
Maika-5: Jake F. Ilac
Maika-6: Prescillano N. Bermudez

dagiti nangabak iti iloko division ti palanca awards iti 2006:

Umuna: Bernardo D. Tabbada
Maika-2: Danilo B. Antalan
Maika-3: Arnold Pascual Jose

sumagmamano a ladawan-palanca (courtesy of prof. jimmy raras ken mang cles rambaud):

ni arnold "miks" jose idi awatenna ti premiona.

ni danny antalan, iti panangawatna
iti maikadua a palancana iti
nagsaruno a dua a tawen.

bad news, good news

2006-08-13T10:52:00.000+08:00

kas 'tay napaliiw ni kabsat a jake, maliwayak manen ti agipanablaag. awan maikur-it online. ngem pakakumikomak met ngamin ti agikurkur-it offline. ta adu ti pangted a kontribusion para bannawag ngamin.

adtoy man a mangiblagak laengen iti bad news ken good news a nabasak itay aglukatak iti inq7.net itay bigbigat:

unaek ti bad news, makapabakuar nga agpayso a damag daytoy. di pay la ngarud makimat ti no asino wenno siasinoda a taga-malacañang a nangaprob iti daytoy:

Palace restores permit to log in 36,000 ha in Sierra Madre
Inquirer
Last updated 05:26am (Mla time) 08/13/2006
Published on page A14 of the August 13, 2006 issue of the Philippine Daily Inquirer

LUCENA CITY — A license to cut trees in more than 36,000 hectares of land in Sierra Madre was approved by unidentified Palace officials after it had been cancelled earlier by the Department of Environment and Natural Resources, according to environment groups fighting logging in the logged over mountain.

The Quezon Provincial Multisectoral Forest Protection Council (QMSFPC) and two other environment NGOs said a forestry contract of the Timberland Forest Products Inc. (TFPI), owned by Bulacan logger Wilson Ng, was reinstated on orders of Palace officials.

Johnny Glorioso, QMSFPC committee on information chair, said he was stunned when he got the information from DENR regional executive director Antonio Principe during the launching of Green Philippine Highways in Lucban town Thursday.

“The reinstatement has been recently approved with finality by Malacañang though TFPI has yet to start its operation due to some (unsubmitted) requirements,” Glorioso quoted Principe.

He said the controversial Integrated Forest Management Agreement (Ifma), or license to cut trees, has long been opposed by residents and local officials of Real, Infanta and General Nakar towns. “And now here comes this final Malacañang decision allowing it to proceed operations.”

The 25-year Ifma, covering 36,660 hectares in the Quezon province part of Sierra Madre, was granted to Ng on Nov. 12, 2002, during the term of former Environment Secretary Heherson Alvarez.

Alvarez’s successor, Elisea Gozun, revoked the Ifma on Jan. 13, 2004, saying “fraud, misrepresentation and omission of material facts” surrounded the process by which the DENR granted the Ifma contract.

In a past interview with Ng, he admitted that he appealed his case to Malacañang.

Based on DENR records, TFPI’s Ifma was reinstated by the Office of the President on March 4, 2005, four months after the tragic flash floods and landslides in the three Quezon towns.

The decision was immediately protested and contested by residents, local officials and environmentalist groups.

The Palace held back the implementation of the decision for further study.

Lawyer Asis Perez, executive director of Tanggol Kalikasan, a public interest legal defense center for the protection of the environment, and Catholic priest Pete Montallana, Task Force Sierra Madre chair, both confirmed Glorioso’s information.

Montallana described Malacañang’s approval as “nauseating.”

“It seems that Malacañang has not learned the lessons left by the 2004 calamitous flash floods and landslides,” Montallana said.

Perez said they were inclined to believe that President Macapagal-Arroyo had nothing to do with the reinstatement of Ng’s controversial Ifma.

“President Arroyo has cancelled all logging permits. But then suddenly here comes this Ifma approval. We will continue to vigorously oppose it,” Perez said.

The head of DENR-Quezon took a safe distance from the controversy.

“I know nothing about that. Ask the DENR central office,” he told the Inquirer.

The environmentalist groups vowed to continue to protest any form of logging in Sierra Madre.

“Any form of logging in Sierra Madre is abominable,” Montallana said.

The Social Action Center of the Prelature of Infanta has long been opposing not only TFPI’s Ifma but also the continuous logging operation of Green Circle Properties and Resources Inc., a real estate development company said to be owned by lawyer Romeo Roxas. Delfin T. Mallari Jr., Inquirer Southern Luzon

ket ti good news (kastoy koma amin ti panagpuspuso ken panagpampanunot ti amin a bilionario. a saanda la nga agpatingga a filthy fucking rich dumb fucks a bimmakbaknang ken bumakbaknang la nga awan pagbaknanganna):

Gokongwei gives away P10.25B to education
By Vic Agustin
Inquirer
Last updated 02:23am (Mla time) 08/13/2006
Published on page A1 of the August 13, 2006 issue of the Philippine Daily Inquirer

TAIPAN John Gokongwei Jr. marked his 80th birthday on Friday by donating an unprecedented P10.25 billion to education and other causes.

Gokongwei surprised his children and business associates by announcing that he would donate his entire personal shareholdings in JG Summit Holdings—equivalent to 25 percent of the listed conglomerate, or about P10.25 billion—to charity.

“Life has been good to me,” Gokongwei told over 1,000 business associates and friends who packed the Gokongwei-owned Crowne Plaza hotel in Ortigas. “I want to give back the blessings that I have received.”

Gokongwei and his wife, Elizabeth, control half of JG Summit, which had a market capitalization of P41.46 billion as of Friday.

The taipan’s conjugal half would accrete to the Gokongwei Brothers Foundation, which already owns 16.61 percent of JG Summit.

Gokongwei said the considerable paperwork for the transfer would take at least two weeks.

Foundation biggest shareholder

Once completed, the transfer would make the Gokongwei foundation, at 41.6 percent, the biggest shareholder of the food, airline, telephone and real estate conglomerate.

In peso terms, the additional transfer effectively places over P17 billion of the wealth of Gokongwei, who can be said to be the local Warren Buffett, for disposal to his favorite beneficiaries, mainly schools.

The newest beneficiary, which will get P50 million, will be the University of San Carlos in Cebu, where Gokongwei put himself through high school during the war years while buying and selling goods on his bicycle.

That rusty bike sowed the seeds that blossomed into an Asian business empire that is also celebrating its 50th year.

Saying he had already exceeded by 10 years the average life span of Filipinos, Mr. John announced that he wants to devote more time to “philanthropy, reading and traveling.”

In the last five years, the Gokongwei Brothers Foundation has released over P400 million to various schools, chiefly to De La Salle University, where Gokongwei acquired an MBA degree, and Ateneo de Manila University.

Gokongwei currently chairs the foundation, but the taipan said he would eventually relinquish management to professionals. Its trustees include accounting guru Washington Sycip and retired Bangko Sentral Governor Gabriel C. Singson.

To keep the multi-billion endowment intact, the foundation relies on the cash dividends generated by JG Summit for its operations.

Thanking neighbors, professors

At the birthday celebration, Gokongwei also thanked his Cebu neighbors, Mario Mendozona and Ramero Valenzuela, who kept an eye on his orphaned family during the difficult war years, as well as his MBA professors in La Salle—Cesar Virata, Vicente Paterno and the late Edgardo Tordesillas—and early business partners Ignacio Gotao and Dr. Pacifico Yap for his success.

“To laugh often and much; to win the respect of intelligent people and the affection of children; to earn the appreciation of honest critics and endure the betrayal of false friends; to appreciate beauty, to find the best in others; to leave the world a little better; whether by a healthy child, a garden patch or a redeemed social condition; to know even one life has breathed easier because you have lived. This is the meaning of success,” Gokongwei said, quoting Ralph Waldo Emerson.

kastoy koma met ditoy

2006-07-26T11:01:00.000+08:00

di la ngata/ngatanto mapasamak met ti kastoy ditoy filipinas? nagsayaat ket koman a banag, ania?

Thai election officials sentenced to jail

Agence France-Presse
Last updated 02:14pm (Mla time) 07/25/2006

BANGKOK - The three members of Thailand's election commission were sentenced to four years in prison Tuesday after a court found them guilty of malfeasance in the handling of April's inconclusive election.

Bangkok's criminal court ruled that the commissioners had acted in favor of candidates from Prime Minister Thaksin Shinawatra's Thai Rak Thai (TRT) party.

The sentence strips them of their offices but the three commissioners have vowed to file an appeal.

The TRT won the April 2 election but the victory was undermined by an opposition boycott that left dozens of seats empty.

The charges against the commissioners stemmed from their attempt to organize re-runs of the elections to fill the empty seats.

The court ruled that the handling of the re-runs illegally benefited Thaksin's party.

"That decision was made to favor Thai Rak Thai candidates," the court said in its ruling.

The Constitutional Court has already invalidated the election results, clearing the way for new polls on October 15.

The ruling was a victory for Thaksin's rivals, who have repeatedly accused the commission of bias that they warned would threaten the credibility of the new elections.

pangted a ververso 1

2006-07-23T09:30:00.000+08:00

katibok ti panagputaran ti ververso. parasalip ken parapablaakto.

adtoy man ti maysa nga stanza ti maysa a pangted:

dangadang #1

kudil iti kudil,
innapiras, innet-et,
pinnalaban iti siding,
pinnalablab iti sallapiding,
dinnildil iti pidil.

daan a ververso 4

2006-06-30T15:28:00.000+08:00

GAWAT

Tinakaw dagiti dangaw ti rusing dagiti pallang ken utong.
Inambus dagiti dudon ti kariton dagiti kuton. Hinoldap
ti ampipit ti lakasa dagiti kuriat. Kinidnap dagiti amgid
ken kanunong ti eredero ti balangeg. Inaradas ti sabawil
ti sagibo ti mais. Rinames ti baliti ken gamusa ti marunggi,
kalunay, papait, sabidukong, ken kamotit.

Ket paksiwen dagiti kulalanti ti karnero. Sinanglawen
dagiti tuwato ti baka. Adobuen dagiti kiteb ti sunggo.
Dinardaraen dagiti sibeg ti galunggong. Tunuen
dagiti kuto ti nuang. Bulaluen dagiti pusit ti piek.
Pinapaiten dagiti pag-ong ti kalapati. Dinakdaken
dagiti bannagaw ti uken. Prituen dagiti paniki ti burias.

Agsubisubin dagiti kaldero ken kutsara. Agtukon
dagiti dalikan ken sartin. Agballaibin dagiti malukong ken aklo.
Agtrangkason dagiti banga ken pagtungo. Agdisminorian
dagiti pinggan ken lababo. Agburisen dagiti iskodelia ken kelleb.
Agturtogen dagiti planggana ken ungot. gbayangubungen
dagiti sagapa ken pagbagasan. Agmalarian dagiti salup ken putik.

Ket angren dagiti alumpipinig ti saluyot. Kilnaten
dagiti legleg ti samak. Abrawen dagiti birabid ti bagbag.
Kalderetaen dagiti leddeg ti kabatiti. Asaren dagiti samrid
ti gawed. Tamalisen dagiti gayaman ti alukon. Dengdengen
dagiti biruruko ti baraniw. Saladen dagiti marabutit
ti tabako. Pakbeten dagiti manggagama ti katuday.

1996

ti la adda, ania? 'kammo man. ngem paset daytoy ti 10-daniw a koleksion a nangabak met idi piman iti maikatlo a premio iti salip ti daniw, benneg ti profesional, ti governor roque ablan awards for iluko literature wenno graafil idi 1996. ni apo rey duque idi ti nangibulsa iti umuna a premio ket ni met mang ariel agcaoili ti nangisakibot iti maikadua a premio. daydin ti naudi a major a panagpasalip ti graafil. salip saan la nga iti daniw ngem iti pay sarita. ken dua a benneg, profesional ken agdadamo. naserraanen kalpasanna ti graafil, inibbatanen ni apo prescy bermudez (kas coordinator; ni apo bermudez ti founder ti graafil, narugian idin sa 1976). nupay adda pay met simmarsarunon sa a graafil contest ngem para laengen kadagiti estudiante a mannurat iti ilocos norte. 'tatta, awan san a pulos. sayang. sapay no di ti graafil koma idin ti manamnama a katukad ti palanca awards iti literatura iloko. ta ti graafil laeng met piman ti nagbayag a pasalip-iloko. nagadu ngamin a salsalip panagsuratan iti iloko ti mairusrusat ngem agarup amin ket di agbayag, awan agmareng. awan man laeng ti makapatar iti kas iti palanca.

good news man met

2006-06-22T08:52:00.000+08:00

adtoy man ti good news (barbarengli):

Cagayan flood control plan gets P100M
By Melvin Gascon, Gil C. Cabacungan Jr.
Last updated 01:45am (Mla time) 06/22/2006
Published on Page A15 of the June 22, 2006 issue of the Philippine Daily Inquirer

BAYOMBONG, NUEVA VIZCAYA — President Macapagal-Arroyo has ordered the release of an initial P100 million as part of the P128-billion, 30-year flood control project for Cagayan Valley, officials here said on Wednesday.

Bishop Ramon Villena, chair of the regional development council (RDC) in Cagayan Valley, said the fund release “only proves that the President means very well” when it comes to her administration’s development thrusts for Northern Luzon.

The amount, RDC officials said, would be spent for the construction of about 10 small water-impounding projects (SWIP) that would be distributed in Nueva Vizcaya, Isabela, Cagayan and Batanes.

Ms Arroyo announced the fund release during Friday’s joint Cabinet and RDC meeting in Cauayan City that she presided.

Villena lauded Ms Arroyo’s move to hold Cabinet meetings with the country’s RDCs as the government lined up its plan to group the country into four “mega-regions” and boost economic growth.

“This is very admirable because she is bringing the government closer to the people, bringing development to the countryside, and not always imperial Manila,” he said.

In that meeting, Ms Arroyo pledged some P75 billion in development projects to be poured in the next three years into North Luzon—composed of the Ilocos, Cagayan Valley and Cordillera regions, and Aurora and Nueva Ecija provinces.

Mila Rimando, regional director of the National Economic and Development Authority, said the three-year master plan for North Luzon includes improving roads and upgrading airports and seaports.

A major road-widening project, she said, involves the Narvacan-Tuguegarao City Road, which intends to improve access from Ilocos Sur to Cagayan, passing through Abra and Kalinga.

She said another major highway would be built to link La Union, Benguet, Nueva Vizcaya and Quirino, passing through Bauang town in La Union, Baguio City, Kayapa and Dupax del Sur towns in Nueva Vizcaya, and Nagtipunan town in Quirino.

The development plan includes the upgrading of four airports in Cagayan Valley: Tuguegarao City in Cagayan, Basco in Batanes, Cauayan City in Isabela and Bagabag in Nueva Vizcaya.

Rimando said seaports in Aparri and Santa Ana in Cagayan, Basco, and Palanan in Isabela would also be rehabilitated.

barbareng, a, no agmata dagitoy a napipintas a projecto para iti tanap. barbareng dikaminton patinayon a malayus piman ditoy tanap, nangruna ditoy yanmi ditoy ciudad ti tuguegarao a patinayon metten a lapunosen ti layus.

nagsayaat, nagsayaat nga agpayso. no agnakem met laengen daytoy a rehimen. ket nagsayaat dagita a maibaut a riniwriw a pisos para pagsayaatan ti sapasap. bareng laeng no saan nga ad-adu ti maibaut iti pagsayaatan ti manmano laeng. ammoyo metten, ammotay' metten: basta govierno ti akimprojecto wenno mangiggem iti projecto, vulnerable wenno prone iti corruption. mabsog ti bulsa ken boksit dagiti politico ken kronida a contractors.

ngem adda met sangabilion a pisos nga inlatang ni gloria para kano rebbekenna met ti korupsion iti govierno. a kas iti sangabilion a pisos met laeng nga inlatangna a pangungaw kano kadagiti nice people around. ahem. saan ngata nga uray dayta a bilion a pisos a para anti-corruption ket kunniberen a mismo dagiti buklis ken gamrud ken antukab?

kitaentay', a. bareng saan a pagpabpabanglo wenno papogi points la daytoy ti rehimen nga arroyo.

bannawag memories 1

2006-06-21T15:17:00.000+08:00

awan maaramidan. awan mapanunot a maipanablaag. diak marugian dagitay kayatko a rugian a suraten nga analisis ken panagadal.

pay man ta manglaglagipak laengen.

lagipek man ketdi, iti takuptakup a pananglagip (a kas iti tagpi-tagping ala-ala ni apong jun cruz reyes), ti pannakaikalkalamikamko iti bannawag magazine. no kasano a nakasursuratak iti para-bannawag. no kaanoak a nakai-bannawag. no agsuratak iti para-bannawag. ken dadduma pay ditan.

takuptakup a lagip ken pananglagip, awan umiso a malagipko ita no di daytoy innak ipabasa a sarita a maysa kadagiti kaunaan a naipablisko met piman iti bannawag.

maysa kano daytoy kadagiti "nagustuan" unay dagiti agbasbasa a saritak a nai-bannawag, kas naipalpalapayag kaniak. pang-bannawag ngamin a sarita. love story, kunam man, judge. diak man ammo, no agdadamoka a mannurat iti bannawag, kaaduan a ti umuna a paipablaak wenno maipablaak a saritam ket sarita ni ayat. nagkorni, di ba? diak ammo, idi a panawen, 1990s, kaaduan ngamin a mabasbasak a sarita iti bannawag ket love story nga agwerret iti biag ken padpadas dagiti tinedier, agtutubo, estudiante, colehiala, office workers, mannalon, mangngalap, etc. nga isu met ti nagtultuladak iti panangputputarko met iti ammok a sarita a kayat nga ipablaak ti bannawag. wen, ta umap-apalak idi kadagiti makaipabpablis iti bannawag piman. karkaritek ti bagik a no naipablis ti kasdiay a sarita (a patiek a saan sa met a napintas), diak la ketdi metten makasurat koma? iti napimpintas wenno nasaysayaat pay?

isu, dayta, nagbalin a paratignay kaniak ti apal ken apasko kadagiti mabasbasak a sarita. isu a nagsuratak metten kadagiti love story. a para-bannawag. uray man korni. uray man baduy wenno bakya.

"nagustuan" ti readers, kunak sa itay? wen, a, ta kilig na kilig kano ti dadduma a nakabasa piman. diak man ammo no apay. addada pay ketdi, a, dagiti nagsurat ditoy numo. damdamagenda ketdin no pudno kano a padasko daytoy! nasdaawak. ket no saanak pay met a nakapkapan a pulos idiay thailand (a setting ti sarita)!

diak man ammo no kasano a nasuratko daytoy a sarita ngamin. immapalak siguro kadagiti ammok a mannurat a makasurat iti sarita a nailugar iti sabali a lugar wenno ganggannaet a pagilian uray pay no dida pay pulos nadandanon dagita a lugar wenno pagilian. kas koma ken ni apo rey duque nga adda nasuratna a novela a ti settingna ket hawaii uray di pay idi nakapan idiay hawaii. kasta met laeng ni apo joe bragado iti maysa a novelana. ken siempre pay, ni apo terry gabriel tugade iti klasika itan a novelana a "puraw a balitok" a ti bidana a ni alvaro cortes ket napanna pinagkalkalap iti salmon ken pinagan-anup iti caribou idiay alaska.

isu a pinadasko met, a. nagukkonak kadagiti mabalinko a pagalaan iti informasion ken data. libro, magasin, pagiwarnak. agingga a nakabasaak iti maysa a salaysay iti daan a kopia ti reader's digest maipapan iti thailand. sa adda manen articulo a nabasak iti maysa a travel magazine. sa nagsukisokak iti daan nga ensiklopedia ken iti daan ken rutrot a world almanac iti maipapan iti thailand. hu, mayaten, julie! nangsuratakon iti sarita a ti bidana ket maysa nga ofw idiay bangkok!

adtoy man ngaruden dayta a sarita. naipablaak iti bannawag iti junio 8, 1992 nga issue:

Sirikit

GAPGAPUK A NAGGROSERI iti kappuros a natnateng ken bugguong a munamon iti merkado ti Patpong. Nupay abunaw iti agkakaimas a sida ken makmakan iti quartersmi, kasla diak mabsog no awan inabraw wenno binugguongan. Nadatngak ni Sirikit, ti balasang a Thai a gayyemko, iti dagusmi. Agtungtungtongda ken ni Samsubahri, ti Indones a kakuartuak ken kaduak a barman iti Grand Ballroom ti Bangkok Montien Hotel.

"Tarong, paria, kamatis, bugguong!" Binukitkitan ni Sirikit ti awitko a shopping bag. "Dagitoy lattan ti siapsiapingem! Dika la, aya, mauman iti pinakbet?"

"Never!" nagkatawaak.

"Naimas!" insanapsap met ni Samsubahri. Innalana dagiti awitko. "Naalianak metten a naminpinsan, dakayo, adda pay abakkon nga Ilokano nga agpakbet! Sursuruem ketdi, Sirikit, ta no kaskasano a maikamangka idiay Filipinas ket ahurmnnn... Ne, daytat' pagpatanganyo ta innak man espiaren dagitoy!" Nagpakosina.

"Naaprobaranen ti makabulan a vacation leaveko," inrugi ni Sirikit. Nagsikkawil iti sopa ket lalo nga immet-et ti nakipet a jeansna iti nasippukel a luppona. "Inton sumaruno a bigat ti awidko idiay Pibul. Agsaganakan ta kaduaennak, Taraki!"

"E, kua.." nakudkodko ti ulok. "No diak pay met nakasarita ti personnel officer ta awan umdas a rasonko ng ag-leave..."

"A, basta!" linibbiannak, "i-filemon no bigat ti uray one week nga emergency leavemo. Di kad' tarigagayam unay a magteng ken makita ti lugarmi tapno namarmaris ken mas realistiko ti local color dagiti sursuratem maipapan iti rural a Thailand? Pues, daytoyen ti gundawaymo, siak ti guidemo, ipasiarka kadagiti tourist spots idiay yanmi!"

"Ngem hannak la ketdi palubosan ni Mr. Vajiralongkorn no ibagak nga innak la agturista idiay Rayong."

"Inrasonankan. Imbagak a nasken ti ikukuyogmo tapno idanonmo ti bagim iti pamiliak! Nagparboak a naammuanen da tatang ti maipapan kadata ket diak makadap-aw idiay Pibul no dika a kadua!"

"Ania?" nasipatko ti mugingko.

[basaen ti pakabuklan ti sarita ditoy]

daan a ververso 4

2006-06-13T17:14:00.000+08:00

ket adtoy pay ti maysa, manipud latta iti "rissik" (junio doce gayam idi kalman, ikamakamko man ngarud daytoy a texto):

HUNIO DOSE NI NAWAYA

ay, ta natalgedka man 'ita isem-tangig
'ta pannakkel-nakem 'ta isipmo a tingig
ta kalangen-singedmo man arapaap ni saplit
ni wayawayam a pait ni nawaya nga agsangsangit
a naidalan ken ni siit
ti tarumamis ni kur-it
iti historia a bir-it
apagkanito a sam-it
agnanayon a sakit

maysa nga aldaw ni langit
dinekdekada ni ulpit
sinigsiglo ni balangkantis
(dimo kadin malagip, sonofabitch
ti maysa nga aldaw ni ivan denisovich
wenno ti panagalla-alla ni ulysses
iti maysa la nga aldaw, lukdit,
da leopold bloom ken stephen dedalus?
aysus, aysus, aniaka metten, yos!
namnamaem rattan ni libnos
ti labus a kabus
ni bastos a pisos a limos nga agkaraibus
nga arkos ni sinan-dios
pogi nga incubus, bakla a zeus
pordios, pordios! lattan ipuska nga ipus
dalapus a dalapus, apros nga apros
pisok a pisok, uksot nga uksot
bigsobigsot, baltobaltog
baningrot a baningrot, urok nga urok
siasinoka metten, yos!)

agnanayon a sakit
apagkanito a sam-it
iti historia a bir-it
ti tarumamis ni kur-it
a naidalan ken ni siit
ni wayawayam a pait ni nawaya nga agsangsangit
ta kalangen-singedmo man arapaap ni saplit
'ta pannakkel-nakem 'ta isipmo a tingig
ay, ta natalgedka men 'ita isem-tangig!

1994

pasalip manen! sumaliptayon!

2006-06-07T10:18:00.000+08:00

manipud ken manong nga atanud cles b. rambaud ti bannawag, adda kasla heaven-sent a padamag (kasla gospel?) kadagiti mannurat nga ilokano nangruna dagiti mannurat iti iloko. pasalip! ket saan a basta a salip daytoy ta esponsoran a mismo ti komisyon sa wikang filipino (kwf) daytoy. no kasta, nailian ngarud daytoy a masao. national a contest, kunam man, judge! hell, kasla palanca, di kadi? ngem ad-adu ti mangabak ken daddadakkel dagiti premio (a kuarta).

pagyamanantay' unay ta nalagipnatay' met ti kwf. nalagipna met dagiti mannurat a cebuano ken ilokano. tapno saan laeng metten, a, a dagiti tagalog ti aglalaing.

adtoy ngaruden ti alagaden. rugianyon(-tayon) ti agputar ta, ne, ababa ti panawen. deadline: junio 28.

Salip iti Sarita ken Daniw iti Iloko ti KWF, naluktan

Naluktan itay nabiit ti Gawad Komisyon 2006, salip iti panagsurat nga esponsoran ti Komisyon sa Wikang Filipino (KWF) mainaig iti pannakarambak ti Buwan ng Wikang Pambansa (Agosto 1-31, 2006).

Malaksid iti lengguahe a Sugboanong Binisaya (Cebuano), naluktan ti salip para iti lengguahe nga Iloko iti benneg ti sarita ken daniw.

Naluktan met ti salip iti salaysay para iti lengguahe a Filipino (Tagalog) iti topiko: "Ang buwan ng wikang pambansa ay buwan ng mga wika sa Pilipinas" wenno maiturong iti kinaadu dagiti pagsasao ken iti kinaadu dagiti kultura iti Filipinas. Kaatiddog: 15-30 a panid.

Nasken nga orihinal ti pakisalip, di naipatarus manipud iti ania man a lengguahe, di nangabak iti ania man a pasalip iti panagsurat, wenno di pay naipablaak iti ania man a pagbasaan.

Saan nga ilanad ti nagan ti autor iti entry. Ilanad ti nagan, adres ken dadduma pay nga impormasion maipanggep iti autor iti formulario a maala iti KWF. Downloaden ti formulario ditoy. I-fillup ken nasken a nanotarioan ti maysa nga abogado wenno notario publico ti formulario.

Siwawayawaya ti autor a mangpili iti topiko a tamingenna iti isalipna. Para iti sarita, agatiddog ti entry iti 10-20 a panid; para iti daniw, buklen ti pakisalip ti 7-10 a daniw. NASKEN a naikompiuter (font 12 Arial) dagiti entry iti doble espasio iti 8-1/2 x 11 a bond paper, ken addaan iti margin a maysa a pulgada iti ngato ti panid. Idatag ti entry iti uppat a kopia a hard copy ken maysa nga electronic file (naka-diskette). Mapalubosan ti autor a mangidatag iti maysa nga entry iti kada kategoria.

Dagiti premio iti tunggal kategoria:
Umuna a Gunggona, P15,000 ken tropeo
Maika-2, P10,000 ken plake
Maika-3, P8,000 ken plake
Tallo a Pammadayaw a Gunggona a sag-P2,000 ken saggaysa a certifiko.

Ipatulod wenno personal nga idatag ti pakisalip itoy nga adres: Komisyon sa Wikang Filipino, G/F Watson Bldg., 1610 Laurel St., Malacañang Palace Complex, San Miguel, Manila. NASKEN a maawat ti KWF amin a pakisalip agingga iti 5:00 PM ti Julio 28, 2006.

No ipatulod ti entry babaen ti email, i-attach daytoy iti format nga MS Word document, agraman ti na-scan a nasungbatan ken napirmaan a formulario ti KWF. Nasken met a maawat ti KWF ti entry ken formulario iti di naladladaw ngem 5:00 PM ti Julio 28. Ti email address a pangipatulodan iti entry ken pormulario: gawad_kwf@yahoo.com.ph. Ipatulod met laeng ti orihinal ti nasungbatan ken napirmaan a pormulario iti KWF. NASKEN A MAAWAT TI KWF DAYTOY ITI DI NALADLADAW NGEM MAKALAWAS KALPASAN TI DEADLINE TI PASALIP.

666

2006-06-06T11:04:00.000+08:00

6-6-06. junio 6, 2006. 666.

666? ngem ania koma?

sixsixsix. wenno sexsexsex? inneminneminnem. ennemennemennem?

awan, maikur-itko lang. for the record.

daan a ververso 3

2006-06-04T15:50:00.000+08:00

adtoy pay ti dua a vintage 1990s a ververso manipud iti "rissik":

SAAN MET NGAMIN

ngem saan met ngamin
a ti utek ket kas iti puso koma
a rikna la a rikna
iti ayat wenno gura wenno limdo
ken ania pay. ngem panunot
ketdi a panunot iti ayat wenno
gura wenno limdo ken ania pay.
ket agderrep latta adu nga isip, adu a konsensia.

ket saan met ngamin
a ti puso ket kas iti buto koma
a no umtog ket uki ti kayatna
a sublisublian a pagaponan
tapno pagungganna malpaag. ngem
rikna ketdi a rikna, awan patingga
di umlay, kinod a kinod bitekna.
ket agparuar latta adu a dara, adu a rikna.

saan met ngamin
a ti buto ket kas iti agong koma
a no makaangot iti bangsit
ti anglit ti sip-ang wenno angpep ti uki
ket dagus a paapput. ngem ketdi
kaykayatenna, bangbanglona ti pay-ud
di nagkawkaw man wenno naangri
a balasang, basta balasang uray nalasang, basta naguki.
ket agtupra latta adu a daga, adu a ngatangata.

saan met ngamin
a ti utek ket puso
a ti puso ket buto
a ti buto ket agong.

ngem adda utek ti buto.
adda puso ti utek.
adda buto ti puso.
adda agong ti utek.
adda puso ti buto.
adda buto ti agong.
adda agong ti puso.
adda utek ti agong.
adda buto ti utek.
adda puso ti agong.
adda utek ti puso.
adda agong ti buto.

1994

EKIS

"Anong paki mo sa long hair ko?
Inggit ka lang, kasi, ikaw nakakalbo!"
-- Listen To Long Hair, WEEDD

"Hindi niyo kami mabibilang
At hindi rin maikakahon."
-- Awit Ng Kabataan, RIVERMAYA

Ellayen 'ta ripirip
Din no kua makapigitpigit
Iti kurdit lti linnukditan kur-it.
Din no kua tumangar 'ta sirip
Din makaapros, din makaimaldit iti uray
La koma flying kiss
Kadagti naglalapana, nagseseksi nga ekis.
Maisbuanen idda pati labay.
Matakkianen sapin agraman kagay.
Uray kamalaaen 'ta panunot
Karissabong a rason, karamukom
A saludsod ti ita nga isip, din agsikog iti singin
A kinapudno ken suni a sungbat.
Di koma ngaminen gamden 'ta rikna a darumog
Ti makitinnurayok.
Di koman arep-epen a yoten
'Ta mutektek ti dina mautek.
Din no kua pigilen
Ti trip ti sublat ti marabuteg
Nga aglagtit, uray agsarabagtit
Kadagiti sabado nights nga agbulos ti imas ti kurdit
Iti lailo dagiti naglalapana, nagseseksi nga ekis.

1995

pak

2006-05-30T12:58:00.000+08:00

adda man ketdi ipabasak, adda man intay' basaen a daniw. warning: not for the "faint-hearted" wenno "faint-brained" ketdi daytoy a piesa. ta inna ikalkalintegan ti yot. manen, saan a para kadagiti naselan wenno namikki.

adtoy:

FUCK
by Kim Addonizio

There are people who will tell you
that using the word fuck in a poem
indicates a serious lapse
of taste, or imagination,

or both. It’s vulgar,
indecorous, an obscenity
that crashes down like an anvil
falling through a skylight

to land on a restaurant table,
on th white linen, the cut-glass vase of lilacs.
But if you were sitting
over coffee when the metal

hit your saucer like a missile,
wouldn’t that be the first thing
you’d say? Wouldn’t you leap back
shouting, or at least thinking it,

over and over, bell-note riotously clanging
in the church of your brain
while the solicitous waiter
led you away, wouldn’t you prop

your shaking elbows on the bar
and order your first drink in months,
telling yourself you were lucky
to be alive? And if you wouldn’t

say anything but Mercy or Oh my
or Land sakes, well then
I don’t want to know you anyway
and I don’t give a fuck what you think

of my poem. The world is divided
into those whose opinions matter
and those who will never have
a clue, and if you knew

which one you were I could talk
to you, and tell you that sometimes
there’s only one word that means
what you need it to mean, the way

there’s only one person
when you first fall in love,
or one infant’s cry that calls forth
the burning milk, one name

that you pray to when prayer
is what’s left to you. I’m saying
in the beginning was the word
and it was good, it meant one human

entering another and it’s still
what I love, the word made
flesh. Fuck me, I say to the one
whose lovely body I want close,

and as we fuck I know it’s holy,
a psalm, a hymn, a hammer
ringing down on an anvil,
forging a whole new world.

fyi, ni kim addonizio, americana, ket maysa a babai. maysa a babai a mannaniw ken novelista. premiado a mannaniw ken mannurat. saan la a dayta, maysa pay nga iskolar ken profesora iti literatura.

fucking good poet!

daan a ververso 2

2006-05-29T09:02:00.000+08:00

adtoy pay ti dua a set ti textos, manipud "rissik":

DUGGONG

Nagmaga a buteg
Timmangken a plema
A kimpet kadagiti urmot
Ni agong.
Wen, siak ni duggong
A dimo naipangres
A dimo naisagkak.

Dudumen a nakasuksok
Dildilpatan ni angesmo
Ipastrekmo ni kikit
Kautennak, regkasennak
Kadagiti urmot ni agong
Dudumen a nakasuksok
Kadurmennak, ibellengnak
Ipuligadnak, punasennak
Wen, siak ni duggong
Dildilpatan ni angesmo.

Ipastrekmo ni kikit
Kautennak, regkasennak
Kadurmennak, ibellengnak
Nagmaga a buteg
Timmangken a plema
A dimo impangres
A dimo insagkak
Dudumen a nakasuksok
Kimpet kadagiti urmot
Ni agongmo.

Ipastrekmo ni kikit
Wen, siak ni duggongmo
Ipuligadnak, kadurmennak.
Ngem siak ni duggongmo
Agmaga a butegmo
Tumangken a plemam
A dimo maipangres
A dimo maisagkak
Duduomem a maisuksok
Dilpatan ni angesmo.

Wen, siak ni duggong.

Duggongmo.

1994

CALLAO CAVES, PEÑABLANCA, CAGAYAN, FEBRERO 21, 1995:
ESSEM A DI KALIPATAN: DATON-LAGIP, LAGIP-DATON

The Ca1lao Caves which bear the handprint af God, are Cagayan's priceless patrimony. As now fully developed, these caves will endure a hundred millenia to remind the world of Cagayano's love for nature and beauty.
-- buddak-gambang iti sungaban ti Callao Caves

ar-arak ti agsublisubli a lagip ti daton
a malanga: ti lipat a saligemgemen ti apon
ti umsiag a danapidip ken maltiing nga aron
ti keppet ti dam-eg stalactites ken limestone

a katedral, altar ti no mano nga arasaas
kadagiti pitak a chamber¹ ti sipnget ken lawag
a patay-gangat ti bitek ti salog ken sang-at
sangkagukayaban a rikna ti idi, ita, bigat

ingga't agnanayon ken ingga't daan ti daan.
adda kadi ngata pumalta, adda kadi maamlingan
iti pukaw-lagip iti historiat' kanawan
ken kanigid ti mutia a tiniliw, inikutan?

engkanto iti karayan ken angep ken arbis
ti quibal, peñablanca² a daywen dagiti sam-it
a medmed. tagiruot ti angdod-panniki ken anit-it
sallapingaw a di agpabatubat, ikkis nga ikkis

kadagiti pitak a taeng iti bobeda ti lubong.
di ammo, di maawatan ti adda iti puso ti libsong.
di maawatan, kasta met, ti adda iti isip ti tubong.
di ammo, kasta pay, ti adda iti ulimek a tumibong,

agallangugan iti kueba ti turong, maikitikit
met kadagiti bandalismo iti bakrang: ti kikit
ti intero a nakaparsuaan: adda agsangit
adda agrag-o: kangrunaanna: adda ketdi manglagip.

¹Ti Callao Caves ket napasetpaset, bayat ti panagpaunegna, iti pito a chamber. Masarakan iti second chamber ti chapel ken altar.

²Masarakan ti Callao Caves iti Brgy. Quibal, Peñablanca, Cagayan, agarup 24 a kilometro manipud Tuguegarao, Cagayan.

1995

daan a ververso 1

2006-05-26T13:33:00.000+08:00

agipabasaak man kadagiti daan a verso a nabukitkitko iti pagileblebbenak. naipablaak dagitoy a daniw iti sinsinan nga umuna a librok, ti "rissik", nga inruarmi ken john buhay idi 1995. dua a libro iti maymaysa a libro, actually. nagtinnakkab a nagtinnalikud. "minutektekak ti daniw ti biag" ti nagan ti libro ni john, "rissik" met kaniak. 1993, 1994, 1995. kabuanggerko idi nga agsuratsurat ken agsukogsukog iti textexto ken ververso nga aw-awagak iti daniw. panawenmi idi kadagiti kabaddungalak, kas ken john, nga agexperimento iti man forma wenno content ti daniw. a nagbunga ngarud iti nasao a libromi. diak ammo no masao a talaga a libro iti tradisional a panagilibro. ta dagiti limitado a kopia ket naxerox laeng a naicomputer a texto sa nabookbound iti natangken nga akkub. limitado, awan sa pay 30 kopia daydi naipabookbindmi. awan pay ketdi, a, ti nabati kaniak a kopia ta naipadawat ken nailakok amin a bagik a kopia. ti la nabati ket ti orihinal a dummy a naipaxerox.

adtoy ngarud ti dua kadagiti 47 a daniw iti "rissik":

NAKAAR-ARIEK

nakaar-ariek itan ti
ita
a turkak ti napalabas
insagkak ti agtibi a panawen
daradara a plema ti gasat
a manalpaak, aglukot, agmilat
iti dungrit a dakulap nakadikkumel a nisnis, agpalpalama
agmagid, naangri a
gimong.

nakaar-ariek itan ti
gimong
a buris ti ita
intakki ti ag-lbm a gasat
daradara a suyot ti napalabas
a maiparatupot, agbulos, maikulapot
iti kuttongi a rupa ti naudatal a pagpigadan, agpalpalama
aggudgod, naangdod a
panawen.

nakaar-ariek itan ti
gasat
a bangkay ti gimong
inustel ti agsamantong nga ita
daradara a katay ti panawen
a nana nagedged a tengnged, agano
iti natikag a barukong nakadata nga ilo, agpalpalama
agdurek, naangpep a
napalabas.

1994

SIASINO A MADAYDAYAW

siasino a madaydayaw, aya
ti immuttot kadatayo? wenno
nakapultit ket ngata, wenno saan
a nagilo? ta nagbanaal, nagbangsiten, aya
'toy aglawlaw? yotninana, siak ti tuduenyo?
gapu laengen 'ya ta mannanganak iti bagas kamotit
ken narawetak iti birabid ken gapgapuk nga immigid?

awan, awan ti mangamin, agpudno
tapisentayo ti mangapput agongna, agbanang-es.
disnogen ti agsakit tianna
dusaen ti makatakki: asukaranna ti buris ken tabbelna: ikkanna
iti yelo, lamutenna a naimas a halohalo.

awan, awan ti mangamin, agpudno?
ala, siak, siak ti immuttot, appo
a madaydayaw, ngem:
ania komat' bibiangyo, makiang-angotkay laeng.

(ngem apay ngamin
a tipdem, ibainmo 'ta uttot
wenno maganatan a takkim?
ibulosmo ketdi, yiblengmo lattan:
bay-am ida a naseselan
bay-am ida a nababanglo
bay-am ida a di umut-uttot
bay-am ida a di tumaktakki
ta bumtak ti tianda
ta bumtak ti buyokda
ukininada, butoniamada)

1995

dabinsi kudkod da movie

2006-05-18T15:06:00.000+08:00

ania la unayen, aya, ta pakasikoran ti dadduma daytoy pelicula a "the da vinci code."

"If Jesus Christ had a child and a wife, then Christianity would be destroyed."

dayta man ti imbatad ni thongchai pradabchananurat ti thailand protestant churches coordinating committee.

estupido a kapanunotan. makudkodko ti di nagatel a kibongkibongko kadagiti kakastoy a "nacoriteg a capanonotan."

kuna met ni malaysian bishop lim cheng ean: "If Christians know their own faith, they will be strong enough."

agpayso. no napudnoka a cristiano, apay ketdin a maapektaran ti pammatim?

dayawek met ti pamanunotan ti dadaulo ti bukodtayo a sensor, ni apo marissa laguardia (umiso la unay ti apeliedona a "guardia", ania?): "Thirty-six countries have already reviewed this film and they have not banned it. So are we just out of the Stone Age?"

diak la mamati a no ti maysa a napudno a cristiano wenno catolico ket no mabasa wenno mabuyana ti "the da vinci code" ket apektarannan ti pammatina ket saanen nga agbalin a deboto wenno manamati. ni cristo ket cristo latta, a. ni cristo ket isu latta ti mannubbot ken mangisalakan. ania koma ti diperensiana no agpayso man a nangasawa isuna? nakissayan kadi ti kinacristona wenno ti kinamannubotna? pagduaduaan kadi metten isuna nga amangan ta saantayon a maisalakan wenno masubbot babaen kenkuana gapu laeng ta inasawana ni maria magdalena?

maysa pay, awan met rekreklamoda idi rimmuar ti libro idi pay 2003. ket best seller pay la daytoy agingga itatta. riniwriwriwen a kopia ti nailako. riniwriwriw metten ti nakabasa ken mangbasbasa. ket ad-adda manen nga ag-best seller, a, ta kasta la unay met ti reaksion dagiti reaksionario. lallaloda la pinagsikat ni dan brown piman. ita, ipalpalastogen ni brown iti websitena a "the #1 worldwide phenomenon" ti obrana.

ket apay a di protestaen dagiti papadi, papastor ken dadduma pay a moralista wannabe nga agrekreklamo ti mismo a libo a kas iti panangprotestada iti versionna iti pelicula? apay a dida ukkonen dagiti lako a libro iti bookstores sada puoran iti plaza? apay a di ideklara dagiti maseknan a dadaulo ti simbaan a ma-excommunicate ti asinoman a kameng ti pammatida a manggatang, mangbasa, agikut iti obra a fiksion ni dan brown?

hmmm. basta kaniak, awan la ketdi ti makalapped iti innakto panangbuya iti pagsinean. itugotkonto pay ti familiak, dagiti annakko, tapno mabuyami. ngamin, gapu iti nagadu a protesta kada reaksion a rinugian dagiti mangkonkontra ket nagbalin daytoy a topiko a maulit-ulit a maipadpadamag ken madisdiskas iti media, pati ubbing ket curiousda la garuden no ania daytoy, aya, apay agpayso kano 'ya a nagasawa da cristo ken maria magdalena ken naganakda pay? intayto buyaen, kunak met. wenno no di man mapalubosan ti ubbing iti pagsinean, gumatangakto iti dvd ti movie ta buyaentayo, ubbing. dagiti pay annakko ket immaladan sa kaniak a managbasa ken managbuya iti sine, hehehe. no nabuyadanto payen iti dvd ti pelicula a "the last temptation of christ" daytanto la ketdin dabdabinsi kudkod? awan, a.

ververso man pay

2006-05-16T11:05:00.000+08:00

ala, ket, adtoy pay ti grupo ti textos, ververso, a patiek a daniw:

Tapno Mastrekkon Ti Ibagbagam a Langit

"At the end of my suffering
there was a door."
-- Louise Glück

Naadasan iti senial ti tammudo ti langit, diak malasin
ti paludip ti kuridemdem a pagsaingan. sapay la nasalimuot
ti sardam, agkalkalimduosan ti pusasaw a sipnget.
kelkelennak ti saiddek ti napugsat a sinulid.
diak maapiras dagiti siglot, diak marikna dagiti tinukel.
saankon a masurotan ti inaudi a dallot, saankon a maimdengan
ti inauna a himno. gumaradugod dagiti karabukob, diak
maibalikas dagiti orasion ken kararag, agsapul
ti dila iti nasam-it ken naapgad.

adda pay ngata apros a masagrap ti maipalnaaw a lulonan?
adda pay ngata pisel a mauray ti maikaltaang nga abaga?
adda pay ngata uray karawa a manamnama ti mabigatan a sellang?

uray pay ngata adda tawa a matugkalan iti kada agsapa, uray
pay ngata adda sumagmamano a balunet a mauyos, kasdi
a di mausawan ti nabartek a dakulapko, ti maul-ulaw
a tangan-imak. aggurigor ti bigat a koma mangmurmuray.

addada ketdi dagiti agdan, agdidiaya dagiti kalantayan.
adda met dagiti dapan a sisasagana a maisapatos.
kunaek no kua, iti mangarit a puseg: ala ngarud umaynak
batoken, alawennak a kas iti panangkaem ti pusa iti kutingna,
ikutannak a kas iti panangtilmon ti burikaw iti an-anakna,
bussogennak a kas iti panangpasuso ti kalding iti urbonna,
tagikuaennak koma latta a kas kairut ti naipalok a lansa.

patiennak kadi ngata pay ti rutrot a pagpigadan?
talkennak kadi ngata pay ti butbot a tsinelas?

sapay ta ikkannak pay iti mata, lapayag, agong, dila, kudil.
sapay ta ikkannak pay iti nagan, sapay
ta ikkannak pay iti pammati, sika nga adan ken eva
ti amin a bussog, rugso ti amin a rigat. sapay
ta ikkannak pay iti senial ti kikit
tapno mastrekkon ti ibagbagam a langit.

basa, basa, basa a basa ngem di makasurat, makataktakki

2006-05-12T11:36:00.000+08:00

wen, basa latta a basa datao. kas panangtungpal iti makunkuna a dictum a "basa, basa, basa, surat, surat, surat" ti maysa a mannurat. ngem pagdaksanna ta agtalinaedak la metten a basa a basa, gatang a gatang iti liblibro, basa a basa, adal nga adal, suro a suro. ngem di met makasurat(en) datao. no maminsan, gapun sa iti kaadu ti basbasaen ken ad-adalen a babasaen ket isu metten a diak masurat la ngarud. agbasbasaak ti kunak tapno koma umapalak kadagiti piesa ken putar a mabasbasak ngem uray kasta unay ti apalko kadagitoy saanak metten a matignay a mangputar met iti piesa. uray no suroak a suro kadagitoy a piesa iti literary theories ken critisismo, ad-adda met a mapengdanak nga agsurat iti kapkapnekak a piesa.

ania ngata't nasayaat?

ba'am man. agbasaak latta ketdi. ken adalek latta dagiti basbasaek.

ipadigok man ti maysa a piesa a daniw kadagiti basbasaek ita a dandaniw ken panagdaniw.

kitaek man, riknaek man, ammuek man no ania ti makuna wenno reaksionyo iti daytoy a daniw:

Courtship
by Mark Strand

There is a girl you like so you tell her
your penis is big, but that you cannot get yourself
to use it. Its demands are ridiculous, you say,
even self-defeating, but to be honored, somehow,
briefly, inconspicuously in the dark.

When she closes her eyes in horror,
you take it all back. You tell her you're almost
a girl yourself and can understand why she is shocked.
When she is about to walk away, you tell her
you have no penis, that you don't

know what got into you. You get on your knees.
She suddenly bends down to kiss your shoulder and you know
you're on the right track. You tell her you want
to bear children and that is why you seem confused.
You wrinkle your brow and curse the day you were born.

She tries to calm you, but you lose control.
You reach for her panties and beg forgiveness as you do.
She squirms and you howl like a wolf. Your craving
seems monumental. You know you will have her.
Taken by storm, she is the girl you will marry.

ngem sakbay a kunaen ti agkuna a "yosot, an'a met 'atoy a daniw ta agarem ket ibagana a dakkel ti butona?" iyam-ammok a ni mark strand ket maysa a premiado nga americano a mannaniw, sigud pay ketdi a poet laureate ti estados unidos ken nagab-abak iti adu a pammadayaw iti panagdaniwan a pakairamanan ti pulitzer prize. iskolar, critico pay 'suna ken profesor.

impabasak dayta a daniw ni strand ta kayatko nga ipaduyakyak ti kinawaya ti maysa a daniw ken ti maysa a mannaniw nga agputar iti kayatna a panangputar ken putaren. naman ket ibagana a casual a casual iti ar-armenna a balasang a dakkel ti panagbutbutona. daniw ket ngarud. no daniw saan a rebbengna a namikki. no daniw saan a rebbengna a limlimitaran. no daniw saan a rebbengna a mabuteng. sawenna ti kayatna a sawen. ipakitana ti kayatna nga ipakita. uray asino ti agdepdeppa. sibubuto, siuuki, labus, whatever.

kitaenyo ti persona iti daniw ni strand, nakawaywaya, franka a nangibatad iti ar-armenna a balasang, a dakkel ti butona. idi kuan, imbagana nga awan ti butona. stylena daydiay nga agarem. kitaenyo ket naalana ti ar-armenna. kastoy ti epektibo a panagarem. 'tay saan a manglokloko laeng wenno manggungundaway nga agarem. ibagana ti pudno ken kinapudno. kitaenyo ket naasawana ti ar-armenna. kastoy met ti panagdaniw ken panangidaniw. ibagam, iparang, ipariknam ti pudno ken kinapudno. kitaem no di kaykayatan ken/wenno pakaburiboranda ti texto ti versom.

ne, makaadalak sa ketdi a talaga iti panagbasbasak, ania?

sapay ta makasuratak pay uray la maysa manen a daniw. ngem diyonto dildillawen no nagbuto wenno naguki.

innak man pay ngarud umisbo. pambarak payen tumakki.

makadandaniwenak la unay

2006-05-08T16:36:00.000+08:00

makadandaniwenak la unay. adtoy man ngarud, pamadasan no ammo pay la datao ti pumutar iti texto a gamdek nga awagan kas verso wenno kas daniw.

Wayawaya

"Clocks cry: stillness is a lie, my dear"
--Sylvia Plath

pimmanaw a di man la nagpakada. dinak
naawatan idi nagparintumengak iti sanguananna
saak naggarakgak iti uray la, idinto
a malmalpes ti nabasa a payong nga insuksokko
iti suli. nakapigpigsa ti bayakabak
iti ruar, a naggapuak. ngarud pinanawannak,
rimmuar, sinarakusokna ti tudo, inagnaganannak.
idinto a nargaan ti turog ti nakadalikenken
a pusa iti pagpigadan, duduayyaen
ti bukodna nga urok, agin-inudo
iti naimeng a salikepkep ti nabara a kukotna.
pimmanaw a dina man la inuray a makatakderak.
nabatiak a mangdildilpat iti nagmaga
a bibigko: maramanak pay laeng ti alsem
ti imbakuarko nga isem.

dimo pulos pagtalkan ti darikmat. silulukat
daytoy a kas iti wangwang a garapon
ti asukar, a kutkutonen, agaw-awaaw ti sam-itna.
nupay agibit daytoy iti nakair-irut nga ibit: kas
iti kappo a nasulek, aglulua, nakaul-ulimek.
ngem pinanawannak a ti pakadana laeng
ket litoklitok ti takonan a sapatos.
diak pagtalkan ti ulimek. marunrunot
daytoy a kas iti agnunnunog a tikap a yelo
iti arak, malmalmes, agsaysayasay ti lamiisna.
ayatko, nannanamek pay laeng ti apgad
ti dara iti nagarumiadan, nakagatko a dilak.

pasken-tmi filipinas: umuna, nangyuna

2006-04-13T10:12:00.000+08:00

kalkalpasna ti umuna nga asemblea nasional ken literary studies ti tmi filipinas, ti timpuyog dagiti mannurat iti iloko (iluko), maysa a baro nga asosasion dagiti mannurat nga ilokano nga agsursurat iti iloko.

nakaiwakas iti maysa manen a makuna a pioneering a gakat ken gapu iti pakasaritaan ti literatura nga iloko wenno literatura dagiti ilokano. pioneering, kunak (ket bukodko la a kuna ken pangsirigan daytoy), ta unique ti napasamak nga asemblea a nairanta a talaga para iti panagadal iti literatura. maysa a talaga literary workshop ti kangrunaan a naobra.

nakadar-ayak. nupay kinamkamakamko dagiti actividad ta saanak a nakaviaje tapno masambotko ti rugi ti asemblea iti malem ti abril 7. ngem nupay naladawkami a dimteng ken jane (baketko), ta sakam la nakaviajen iti bigat ti abril 8 ket nalabes a pangngaldawen idi makadanonkami idiay bayombong, nadanonmi ketdi ti adu pay a kakadua (sumagmamano ti nagawiden/nakaawiden) ken adu pay nga actividades.

natural, kas met la gumilan ken ginnumil daytoy a pasken. ta pasken la ngarud met dagiti mannurat. ngem adda la ketdi, a, met pakaidumaanna iti tradisional a pasken ti gumil. ta kas nadakamaten, nakatalimudok daytoy iti literary studies. ket ania pay nagum-uma dagiti dimmar-ay a nagad-adal, nakiinnadal kadagiti nalalaing a mamannurat a nagservi kas panelistas, resource experts, literary gurus.

saanko unayen a dakamaten dagiti naar-aramid a literary studies. saanko ngamin a natugawan (ta naladawak met) ti kaaduan a session. ngem nabunga la ketdi. adu ti agdadamo a mannurat nga adda, adu ti manuskrito a naisaang a maadal, adu ti bangolan a mamannurat nga immay: adda da appo prescillano bermudez, peter la. julian, julio belmes, franklin macugay, rogie baysa, mindo aquino, demosthenes mauricio, glicerio gallardo, jack reyes, baltazar eduarte, sa ni john buhay. ania pay ti sapulem no dagita ti kainnadalmo, langilangan kada premiado a mamannurat, iti panagsuratan iloko?

maitalimudok iti purely literary studies ken literary criticism ti/dagiti actividad ti tmi filipinas maigapu iti maysa a kangrunaan a gapu ken kagagapu no apay, in the first place, a nabuangay wenno timmaud daytoy a timpuyog--isu ti panggep a pannakatakuat, pannakamuli ken pannakataraken dagiti mamannurat iti iloko (agdadamo man wenno saanen) nga agsurat, ania pay. ken agsurat nga agsurat no ti panggepna ken kayaagsurat. saan la nga agsurat, nasken a makaipablaak pay met a kadagiti tradisional a pablaakan a tradisional a patien a pakatestingan wenno pakakitaan (kano) iti inalat ti kinamannurat. ken mangabak pay, a, kadagiti tradisional a pasalip iti panagsuratan a tradisional a patien (manen) a pakasubokan wenno pakapaneknekan (kano) iti siglat ti maysa a nalaing (tradisional a nalaing) a mannurat.

panggep ti tmi filipinas ti "agaramid" kadagiti mamannurat. wenno agtakuat ken mangdurog kadagiti "nayanak" a mamannurat ngem dida ammo a mannuratda gayam ta nasadutda wenno awan mangdurog wenno mangtignay kaniada tapno agsuratda ket mulien ken asaenda ti nakayanakanda a talentoda.

panggep ti tmi filipinas nga iti uray tinawen, addada baro a mamannuratna a tumayaktak. pagarigan, makapablis iti bannawag wenno mangabak kadagiti salip, wenno makapartuat iti thesis wenno dissertation wenno uray ababbaba laeng a papel a sukisok iti literary studies/criticism.

panggep dagiti maseknan a kameng ti tmi filipinas ti mangawis ken mangtaraken kadagiti mayat nga agadal ken agsursuro. tunggal maseknan a kameng, sumapul koma kadagiti interesado nga agdadamo a mannurat tapno agbalin nga adalanna wenno protege wenno apprentice no isu. suruanna daytoy, ibingayna amin nga ammona ken uray pay dina ammo, itedna amin a "palimedna" iti panagsuratan. agingga a makaipablaak metten daytoy nga adalan. agingga a mangabak metten daytoy nga adalan. uray agingga a nalalaingto payen daytoy nga adalan ngem ti maestronan.

ngem nakaaduak metten. ituloytayto daytoy a sasao kadagiti sumaruno a panablaag.

kabayatanna, adtoy ti sumagmamano a ladawan kabayatan ti asemblea (pamakpakawanan dagiti nalipatak ti naganna, appo, ipankonto met laeng no maalak ti kompleto a listaan):

Sumagmamano kadagiti dimmar-ay. Nakatugaw, agpakanawan: John Buhay, Romulo Mandac, Demosthenes Mauricio, Franklin Macugay, Rogie Baysa, Amadeo Dulay, Roy Aragon, Warlito Manuel. Nakatakder, agpakanawan: Freddie Dugas, , Rizalino Viernes, ___, Glicerio Gallardo, Jack Reyes, ___, ___, Baltazar Eduarte, Erik Balisi, Mary Jane Aragon, Peter La. Julian.

Dagiti baro nga ofisial ti TMI Filipinas iti panagsapatada babaen ken Apo Peter La. Julian, adviser ti timpuyog: John Buhay (presidente), Romulo Mandac (tesorero), Demosthenes Mauricio (auditor), Franklin Macugay (bise presidente), Rogie Baysa (secretario), Amadeo Dulay (p.r.o.), Roy Aragon (business manager), Warlito Manuel (director). Awan iti ladawan ni Ruperto Manuel a napili in absentia kas maysa a kameng ti board of trustees (director).

nota iti napasamak nga eleksion: wen, adda napasamak nga eleksion para iti baro nga ofisiales ti timpuyog. sagudayen daytoy ti annuroten nga intuyang ti securities and exchange commission nga isu pay laeng ti tungtungpalen ti tmi filipinas kas kabarbaro nga organisasion a kairerehistrona kas legal a gunglo iti s.e.c. (registration: CN200600571) kabayatan a maar-aramid ti kabukbukodan a bylaws ti timpuyog, nasurot pay laeng ti adda iti inted ti s.e.c. nga annuroten a nasken a tinawen ti pannakaangay ti pannakabutos ti 9 a kameng ti timpuyog a mangbukel iti board of trustees. kadagitoy a 9 a trustees, agbibinnotosda met no sino ti agbalin a presidente, bise, secretario, kdpy.

nagbalikas, nakaiwakas

2006-04-11T00:08:00.000+08:00

sumarunonto ti sumagmamano nga estoria ken siempre, ad-adu pay a ladladawan.

padaanan.

nailian nga artista iti literatura

2006-03-31T23:58:00.000+08:00

makaparagsak a maammuan a mairamraman met gayam a mailislista a kas nominado iti pammadayaw a nailian nga artista iti literatura dagiti mannurat nga ilokano nga agsursurat iti iloko ("agsursurat iti iloko" kunak kas pangisingay iti kinamannurat iti iloko, ta nupay adda a talaga dagiti mainomnominar a mamannurat nga ilokano itoy a nailian a pammadayaw, ket maysa wenno dua kadakuadan ti napili kas nailian nga artista--ni f. sionil jose, nga agsursurat iti ingles, manmano laeng ti agsursurat iti iloko).

kas naammuak kadagiti mapagtalkan a taudan, idi 2003, nairaman da apo juan s.p. hidalgo, jr. ken apo jose a. bragado kadagiti napagpilian a nominado para iti literatura. kasakbayanna, idi 2001, nominado met laeng ni apo johnny hidalgo. da appo virgilio almario ken alejandro roces ti napili idi 2003. ni f. sionil jose met idi 2001.

ita a 2006 a panagpipili manen iti nailian nga artista, nairaman manen a nailista kas nominado ni apo johnny. 19da amin a nominees iti benneg ti literatura ti national artist award, isuda da: cirilo bautista, antonio realce berango, linda ty casper, clodualdo del mundo sr., ophelia alcantara dimalanta, gilda cordero fernando, lazaro francisco, juan s.p. hidalgo, jr., lucila hosillos, magdalena jalandoni, bienvenido lumbera, genoveva edroza matute, buenaventura medina, jr., carmen nakpil, francisco "soc" rodrigo, rogelio sicat, kerima polotan tuvera, azucena grajo uranza, ken rene villanueva.

nupay kasta, nalpasen dagiti deliberasion, napili kano kas dua a finalist da bautista ken lumbera, sa iti maysa pay a deliberasion, ni dr. lumbera kano ti posible a mapili a mainominar iti malacañang iti final a panangpasingked ken panangpirma ti presidente ti republica. ni ngaruden dr. lumbera ti sumaruno a national artist for literature, ti maika-11 a mapadayawan manipud idi 1972 a pannabuangay ken pannakaited ti kaunaan a pammadayaw kadagiti mabigbig nga artista iti filipinas.

komplikado, narikut, agdalan iti adu a proseso ti pannakapili dagiti nailian nga artista a maited laeng iti kada tallo a tawen.

kaaduanna a napolitika daytoy a pammadayaw. kinapudnona, kas kunkuna dagiti agkunkuna, nabangon daytoy a pammadayaw gapu met laeng iti politika ken pinnolitika. idi 1972, nga isu met laeng ti tawen ti pannakayetnag ti linteg militar iti pagilian iti rehimen daydi apo ferdinand marcos, nabuangay kano ti pammadayaw a national artist kas pangliwliwa wenno pangay-ayo kadagiti mannurat ken dadduma pay nga obrero iti arte a kaaduanna a sumupsupring iti linteg militar wenno iti dictadoria a marcos. ni nick joaquin a maysa kadagiti immun-una a napadayawan (kaunaan da jose garcia villa ken amado v. hernandez nga agpada a napadayawan idi 1973) ket napilpilit a nangawat iti awardna idi 1976. kontra met ngamin ni joaquin idi iti linteg militar. impatangken daydi apo nick nga awatenna laeng ti awardna ngem iti maysa a condision: nasken wayawayaan ni apo macoy ni nakapupok nga activista a mannurat jose "pete" lacaba, a gayyem ken kadua ni joaquin.

idi 1997, nagbalin a kontroversia ti pannakapartuat ti maysa a benneg iti awards--ti historical literature--a naited ken ni apo carlos quirino. maal-alidamad idi a sigud nga iti benneg ti literatura a nainomanar ni apo quirino. ngem gapu ta saan met a creative wenno fictive ti forte ni quirino no di ket pakasaritaan, inyaramidan kano ti ramos regime iti bukodna nga award: ti national artist for historical literature. agingga ita, awan kano metten ti mainomnominar iti daytoy a benneg. apay ngata a di mainominar da teodoro agoncillo, renato constantino, wenno dadduma pay a historiador?

idi met 2003, adda rimsua a saysayangguseng maipapan iti no apay kano a napili ni apo alejandro roces idinto ta manmano wenno awan kano met ti naindaklan la unay a naaramidan wenno obrana iti literatura, malaksid kadagiti sumagmamano ken nararabaw la kano a sarsaritana maipapan iti pallot.

agingga ita a 2006, kontroversial latta daytoy nga awards. pagaapaanda. lalo iti bennegna a literatura (nupay napolitika latta met kadagiti sabsabali pay a benneg, kas iti sala, musica, teatro, pelicula, broadcast arts, visual arts, arkitektura ken kaaliadona nga ar-arte, fashion design).

adda ngamin dagiti saan a manganamong iti posible a pannakapili ni dr. lumbera. kaykayatda ni dr. bautista. mas makuna kano ngamin a "creative writer" ni cirilo, idinto a "literary critic" kano laeng ni bienvenido. kangrunaanna, maysa kano a "nasionalista" ngamin ni dr. lumbera. ket natural, ta adu ti allergic la unay iti masasao a "nasionalista" ta ibagada a maysaka kano a "komunista" no maysaka a "nasionalista" aglalo no sika ket 'tay tipo pay nga "aktibista" wenno "militante," komunistaka, kunadan kaniam.

ni apo alfred yuson ti kangrunaan a mangdildillaw. kangrunaan kunak ta insuratna iti nalatak a kolumna iti philippine star (marso 20, 2006 nga issue) ti "pannakadismaya" a simken kenkuana iti di pannakapili ni apo bautista, a pinauluanna iti "nationalist artist, anyone?" adu ti linawlawat ni apo yuson iti kolumna a madi ti nagsaadanna iti adu a nakabasa. ket natural adu met ti reaksion ken resbak kenkuana.

inkolum ni apo krip (birngas ni yuson): "If it were to be an absolute one-person choice however between Bautista and Lumbera, I say give the creative writer the better due, as the scholar, researcher and critic is necessarily a second-tier citizen in the republic of arts and letters."

para ken ni apo kripotkin (nagan ti kolumna iti star), maysa laeng kano a second class a citizen ni dr. lumbera ta maysa laeng met a literary scholar, researcher ken critic ket saan kano a creative writer piman.

imbales met dagiti mangisakit ken ni apo bienvenido a di kano ammo ni apo krip ti taltalanggutangenna, dina ammo kadi kano a maysa met a mannaniw ken dramaturgo ni apo bien? kuna ni rosario cruz lucero, maysa a mannurat ken profesora a taga-U.P.: "This only points to Mr. Yuson’s own semi-illiteracy and skewed ignorance about the whole field of Philippine literature. How can anyone putting himself forth as a spokesperson for Philippine literature be entirely ignorant of Lumbera’s primary position in the canon of Philippine culture and literature as playwright and poet? Much more can be said for Dr. Lumbera’s artistic, intellectual and inspiring influence in the whole field of Philippine literature, in the multiplicity of its cultures and languages."

intalantan pay ni apo yuson ti nangngegna kano a saritaan dagiti sarangusong kano a mamannurat iti U.P. nga agsursurat iti Ingles: "By the by, not a few writers in English in UP and beyond have asked jocosely of one another, over bottles of beer: 'Name me one particularly memorable work of literature Lumbera has penned.' These same beer house rhetoricians also predict that it is the "extreme Left" that will be overjoyed by their champion's ascension as National Artist. The communist candidate, it has been said rather bitchily."

nakaro met unay daytoyen. adtoy manen ti di umawer-awer a diskusion wenno debate iti "pure art" ken "mass art." ti baog a pamanunotan ken impotent a pammati a no agsursuratkan maipapan kadagiti masa wenno lumpen, no maidasig kas proletarian art ti artem wenno ti kinaartistam--no makita kas nasionalista ti takder wenno tignaymo a mannurat wenno artistan ket ibagan a dagus dagiti reaksionario ken pasista nga isip a maysakan a "komunista."

itoy nga intira ni apo krip, kastoy met ti intira kenkuana ni josephine barrios, maysa met laeng a mannurat ken profesora iti U.P.: "Mr. Yuson has irresponsibly called Dr. Lumbera 'the communist candidate,' making him an open target for the likes of Maj. Gen. Jovito Palparan, who was decorated yesterday for his 'anti-left executions.' I am therefore holding Mr. Yuson responsible for whatever may happen to Dr. Lumbera."

ngem ti makitak a kakaruan nga impact a linabid ni yuson ket daytoy a palnaadna: "I must say that I find his criticism unfairly biased for Filipino and regional writers; he has practically dismissed the works of writers in English. I suppose that's because he likes to be seen as, or is in effect seen as, a 'nationalist.'"

kakaruan, kunak, ta linagidawna ti regional writers. a pakairamanan dagiti mannurat iti iloko, sebuano, hiligaynon, bikol ken wen, tagalog (wenno filipino), kdpy. pakairamanan dagiti mannurat nga ilokano, nangruna dagiti agsursurat iti iloko. ta ngarud, ar-aronan manen ni apo krip ti ungtob iti nagbaetan dagiti mannurat iti ingles ken rehional a pagsasao iti filipinas a no sadino kasla lalaisen dagiti inglesero dagiti rehional writers kas "baduy" wenno "bakya" ket uy-uyawen met dagiti tagalista, sebuanista wenno ilokanista dagiti inglesero kas "burgis" wenno "elitista."

pudno nga isaksakit ni dr. lumbera dagiti regional writers. itantandudo ken isalsalakanna ti rehional a literatura. ta segun ken apo bien, dagiti rehional a literatura isuda ti bagi ken mangibagi iti nailian a literatura. a saan ket nga ingles (nupay kunkuna met ni dr. jimmy abad ketdi, a, ti english literatute kano iti filipinas itan ket tagikukuan dagiti filipino nga agsursurat itoy--sinakupda kano ketdi metten ti ingles ket isu a nagbalinen a nakafilfilipino daytoy, at least iti filipinas).

ngem madi daytoy nga ipalpalnaad met ni apo yuson. pagbalinenna a second class citizens iti nailian a literatura dagiti mannurat a rehional ket ti kayatna laeng nga itandudo ket dagiti mannurat iti ingles? addan sa mamait ni apo krip ta dinan sa pay ammo nga uray ni dr. bautista ket agsursurat met iti tagalog--maysa a bilingual a mannurat ni apo cirilo, saan la nga iti ingles a nalaing! pulos ngata a di ammo ni lakay krip a ti umuna ken kakaisuna a novela ni apo cirilo ket naisurat iti tagalog (ti "galaw ng asoge") ken naipablaak pay nga immuna iti liwayway sakbay a nailibro daytoy! wenno di ngata patien ni yuson a ni lakay cirilo ket napili pay kas "makata ng taon" idi 1993 iti surian ng wikang filipino gapu iti impangabakna a tagalog a daniwna! ken no basbasaek dagiti obra ni apong cirilo, tagalog man ken english, makita ken mariknam ti patriotismo ken/wenno nasionalismo (nangruna la garuden iti epikona a "sunlight on broken stones"). ket no dillawen wenno kaariek la unay ni apong krip dagiti "nasionalista a mannurat" maariek met ngarud koma ken ni apo bautista!

santo pay lang agsansaninglot ni apo krip a kunam lan' ubing a naagawan iti abalbalay nga agtabtabtabbuga: "I suppose that since my stalwart friend Virgilio Almario was anointed National Artist for Literature in 2003 (on the strength of his poetry in Filipino AND criticism, and conceivably not because scholar-critic Resil Mojares plugged for his scholarship on Filipino literature), a trend has been established, with Bien Lumbera's succession, that may keep our creative writers in English at bay where the National Artist for Literature is concerned."

butbutngen met laengen ni apo yuson ti bagbagina ta amangan no inton adda met manginominar kenkuana ket saanto met a mapili, a, ta maysa isuna a creative writer in English a pinarsua?

madi, madi dagitoy nga itartarabitab ni lakay alfred. namak payen no adu ti mamatpati met kadagiti insinuations ken patutsadana? awan la ket la ngaruden, a, ti namnama pay a maiyalnag koma met dagiti pudpudno a regional writers a mainomnominar, kas kada appo johnny hidalgo ken joe bragado ken sumarsaruno pay nga ilokano nominees. ta ti la kayat metten ni lakay krip ket dagiti laengen English writers ti rebbengna nga agsagrap iti daytoy a NAILIAN pay met a pammadayaw. saan met ket a dagiti laeng inglesero ti umili iti ili a filipinas, kunam sa.

ania met ti makunayo, kakadua? nayonakto pay daytoy a paliiwko. siputak pay dagiti agdama a pasamak.

apayen, your dishonorables?

2006-03-31T23:16:00.000+08:00

nakas-ang a damag daytoy para kadagiti kailiak iti nueva vizcaya ken pati payen quirino. lalo kadagiti maapektaran, tattao man ken nakaparsuaan.

SC allows mining operations in Nueva Vizcaya, Quirino
First posted 06:48pm (Mla time) Mar 31, 2006
By Tetch Torres
INQ7.net

THE SUPREME Court has dismissed a petition by an environmental group that sought to stop an Australian mining firm from operating in the provinces of Nueva Vizcaya and Quirino.

With the high court ruling, Climax-Arimco Mining Corporation (CAMC) can conduct its mining activities in these areas despite claims by members of the Didipio Earth-Saver's Multi-Purpose Association Inc. (DESAMA) that the firm violated Republic Act No. 7942 or the Philippine Mining Act.

The group noted that the law did not allow firms to operate in mining areas without paying just compensation to affected residents.

In a 39-page decision, the high court First Division said Section 76 of RA 7942 allows mining companies to enter private lands to conduct mining activities.

The high court explained that the use of private lands was valid if it would be for public use.

"[The] mining industry plays a pivotal role in the economic development of the country and is [a] vital tool in the government's thrust of accelerated recovery...Irrefragably, mining is an industry, which is of public benefit," the high court said in the decision penned by Associate Justice Minita Chico-Nazario.

The high court also clarified that negotiations for just compensation could be done through the panel of arbitrators from the Mines and Geosciences Bureau (MGB).

Members of the group sought a high court ruling for fear that residents would be displaced by the mining activities.

On February last year, the Philippine Mining Act of 1995 (RA 7942) and its Implementing Rules and Regulations (IRR) were declared constitutional by the high court after it upheld its Dec. 1, 2004 decision.

The 246-page resolution penned by now Chief Justice Artemio V. Panganiban maintained that all conceivable aspects of the case -- factual, constitutional, legal, philosophical, technical, financial, ecological, environmental, and technological -- have been extensively taken up and addressed during its lengthy and purposeful debates and deliberations.

nabayagen nga issue daytoy idiay vizcaya ken quirino. kaaduan nga umili ti kontra iti daytoy a panaggamsaw ken panangrames ken pananggamrud iti rekursos naturales. aglalo kadagiti maapektaran a mismo kadagiti lugar a pagminasanda. ti laeng met maymayat kadagitoy a projecto ket ti govierno local sadiay capitolio ti bayombong ta natural "dakkel kano ken adu" ti maitedna a pagsayaatan ken pagsapulan iti provincia. wenno pakasapulanda, a, ngata a nangnangruna. asi pay dagiti umili nga aglak-amto manen kadagiti didigra nga itden ti pannakaidadanes ti nakaparsuaan, nangruna iti nakaro a layus ken panaggidday.

"mining is an industry, which is of public benefit" kuna pay piman 'diay maysa a mahistrado. ti nasayaat ket makapan koma a mismo dagitoy a mahistrado iti sitio ti minasan tapno personalda a makita ti pamsaakan ti panagminas. baka agbaliw ti pangngeddengda.

agnakemtayon

2006-03-27T22:18:00.000+08:00

manipud ken ni manong ariel s. agcaoili, adtoy ti manakem nga awis a manakman:

2006 International Nakem Conference

CALL FOR PAPERS

The overarching aim of Nakem Conference is to bring into focus the various critical practices of the Ilokanos in the Philippines and abroad and to reflect on these practices under the prism of the nexus of global cultures, the urgent need to affirm minority cultural rights in the face of the hegemonic positioning of dominant cultures, and the need to articulate the silences in the narratives of struggle and survival of the Ilokanos.

In light of the 2006 celebration of the centennial of the Filipino sakada experience in the State of Hawai`i, Nakem Conference aims to contribute to the reclaiming of the memory that attends to the sakada experience and to propose a cure to the systematic amnesia that besets exile and diaspora, the latter the lot of the many Ilokanos and Filipinos in many countries.

Nakem Conference gathers scholars, creative writers, linguists, educators, and cultural administrators, rights advocates, and educational leaders from East and Southeast Asia, Australia, the Mainland U.S., and Hawai`i.

Nakem Conference will include various panels dealing with the teaching and importance of heritage languages in the United States, with particular emphasis on Ilokano. Needs, issues, policies, and trends will be explored.

Venues, Registration, and Deadlines

The conference will take place at the University of Hawai`i Manoa (UHM), but the concert, “An Evening of Philippine Music and Classics” will be held at the FilCom Center. Deadline for submission of abstracts is June 15 and full paper, July 15, 2006. Individual proposals are accepted, however, proposals by panels are encouraged.

Accommodation will be at the East-West Center, UHM campus, at pre-arranged packages of $196 and $147 for a studio, and $140 and $105 for double dorm occupancy for 4 nights and 3 nights, respectively. Preregistration: $50. Late registration: $100. Accommodation package payment MUST be sent with registration to insure housing at the EWC. Registration deadline is August 1, 2006. Please write Money Order or Postal Check only payable to Timpuyog and send it to Nakem Conference Secretariat in the address below.

No travel assistance is available. Participants coming from other countries will have their names submitted to the U.S. Embassy in their respective countries for visa assistance.

For further inquiries, write or email: Nakem Centennial Conference Secretariat, Ilokano and Philippine Drama and Film Program, 2540 Maile Way, Spalding Hall 255, Honolulu, Hawai`i 96822. E-mail addresses: nakemconference@yahoo.com or precye@aol.com. (Attn: Aurelio Agcaoili/ Precy Espiritu) Phone: 808-956-8405. FAX: 808- 956-5978.

ala, padasentay' man ketdi ti dumar-ay. bareng, a, no adda agpadawat iti pagplete iti eroplano, agpadawat iti doliar a gastuen, mangampon kadatayo bayat ti kaadda iti estado ti hawai`i. kangrunaanna, bareng a no makalusottayo kadagiti naulpit a konsul iti us embassy ta ikkandatay iti visa nga umadak iti daga ni angkel sam.

idiay kano lallo ita a tawen, kagumilan

2006-03-26T17:53:00.000+08:00

manipud iti damdamag ti bannawag (iti issue a marso 27, 2006):

Lit. Seminar-Worshop
ti GF, maangay iti Lallo

Maangay ti maika-38 a Literary Seminar-Workshop ti GUMIL Filipinas, ti gunglo dagiti mannurat nga Ilokano iti Filipinas ken ganggannaet a pagilian, iti Lallo High School, Centro, Lallo, Cagayan, iti Abril 21-22-23 babaen ti panangsangaili ti GUMIL Cagayan, kas impakaammo ni GF President Dionisio S. Bulong.

Kinuna ni D.S. Bulong a sakbayna, naipakaammo a maangay ti seminar-workshop iti Laoag CIty ngem nagsanud ti GUMIL Ilocos Noste (a mangsangaili koma iti semina-workshop) gapu iti kasasaad ti salun-at ti presidentena, ni Elizabeth Madarang-Raquel.

Innayonna a pagsayaatanna, siaayat ti GUMIL Cagayan nga idauluan ni Arthur P. Urata a nangallawat iti responsibilidad iti baet ti kaababa ti panawen ti GC nga agsagana.

Kas kinuna ti maysa pay nga adigi ti GC ken agdama a bise presidente ti GF, ni Bokal Vilmer V. Viloria, agsakripisioda tapno maisayangkat ti pasken, kinuna pay ti presidente ti GF.

Mainaig itoy, idawat ti liderato ti GUMIL CAgayan kadagiti kameng ti gungloda, nangruna iti GUMIL Gonzaga a kaaduan ti kameng, a tumulongda koma iti panggep.

"Ngem saan a kabaelan amin nga ibaklay ti grupomi dagiti rumbeng a maisagana kasta met ti pannakaimaton ti seminar-workshop. Tumulong koma met dagiti padami a provincial chapter, aglalo dagiti opisial ti GF tangay para iti amin ti pasken," kinuna da Viloria ken Urata.

Mangrugi ti rehistrasion iti alas tres iti malem iti Abril 21. Iti karabiyanna, maangay ti programa a pakapadayawan dagiti napili a Pedro Bucaneg Awardees, Leona Florentino Awardees, dagiti umawat iti Special Awards manipud iti GF, ken pakayawatan ti gunggona dagiti nangabak kadagiti salip iti panagsurat (iti 3rd Premio Andel, 2nd Sta. Raffaella Ilocano Community Literary Awards, 8th AMMA Foundation Literary Awards, 1st T. Gabriel Tugade Literary Awards, ken Reynald F. Antonio Awards for Iluko Literature).

Pormal a maluktan ti programa iti panagsarita dagiti sangaili a pakairamanan dagiti agsangaili nga opisial ti ili. Kalpasanna, marugian ti seminar-workshop.

Mabingay iti dua a grupo dagiti agseminar: maysa ti buklen dagiti agdadamo ken agngayangay a mannuray; maikadua ti grupo dagiti batido nga agsursurat. Lima met a sanga ti literatura ti mataming--ababa a sarita, daniw, salaysay, nobela, ken saribitniw. Dagiti maibilang a teddek ti Literatura Ilokana ti aglektiur.

Mainaig iti daytoy, maidagadag kadagiti makiseminar, aglalo kadagiti agdadamo ken agngayangay, a mangitugotda kadagiti sinuratda a ma-workshop. Nasaysayaat pay no adda sumagmamano a kopia ti sinuratda. Agtuloy ti workshop iti rabii. No nasken, maituloy pay iti kabigatanna, Abril 23.

Ni Ms. Djuna R. Alcantara, secretary general ti GF, ti mangidaulo iti pannakaimaton ti seminar-workshop.

Kas iti kallabes, P500 ti registration fee agraman dagiti senior members ti GF. Kuna ti GUMIL Cagayan nga ad-adalenda ti posibilidad a maikkan dagiti estudiante iti haiskul, aglalo dagiti agad-adal iti Lallo High School, iti nababbaba a registration fee.

Maipalagip met a saan a mangpili ti GF iti Miss GUMIL itoy a tawen. Maaramidto daytoy iti umay a tawen, kas kuna ti liderato ti GF.

addayta, idiay gayamen lallo ti paggugumilan. intayto, a, manen makigumil. pagsayaatanna ta maifocus san iti taltalaga a literary seminar-workshop ti nasao a pasken-mamannurat. sapay koma. ta dinto manen madismaya dagitay damona ti makadar-ay wenno agdadamo a mannurat a makunkuna. ta kadagiti kano napalpalabas a panaggugumil ket awan met ti nasursuroda kadagiti id-idoluenda a mamannurat a naglektiur. ta ad-adda kano met a polpolitiko ken polpolitika ti maar-aramid iti pasken.

ania ket kanon, lalo itay napalabas a gumilan idiay suso beach, ta kaim-imasan ti lecture iti panagsurat iti pangsalip a sarita ket bigla lattan nga adda ni imelda marcos ket ania pay, naisardeng ti napintas a lecture, pinagpupurokan a linawlaw ken sinursurot dagiti mannurat ni imelda, dakulap ditoy dakulap dita, ket uray la nabisbisinan dagiti delegado ta nasurok metten a dua nga oras a nagbitbitla ni imelda maipapan kadagiti marcoses ken ti nakapimpiman kano a kasasaad ken sasaadenda.

sapay koma ta saanen a maulit dagiti kakastoy a pagteng a mangisturbo iti panagadal dagiti mannurat. uray pay adda umay wenno maawis a politiko, adda koma orasna wenno mayeskediul ti panagparang wenno panagbitlana. wenno awan koman ti maaw-awis (no sinno ketdi, a, ti agaw-awis iti kas ken ni imelda marcos!) a polpolitiko a mangdadael iti oras dagiti mannurat. awanto met la ti serserbi dagitoy a politiko iti panagrang-ay ti gumil wenno iti idudur-as ti literatura nga iloko. bin-ig la a karkari iti tulong wenno ayuda ti inda itantanawtaw ket agtalinaed la a karkari met.

ti ketdi awisen a pepersonalidad, dagitay, a, koma met laeng mamannurat a nalatak ken maibilang a "higante" iti literatura. padasenyo nga awisen dagiti kas ken ni nailian nga artista iti literatura f. sionil jose, wenno ti posible a sumaruno a baro a national artist manen a ni bienvenido lumbera. wenno dagiti kas kada edith tiempo (a national artist met laeng), virgilio almario (national artist manen), jun cruz reyes, butch dalisay, lilia quindoza santiago, edgardo reyes, efren abueg kdpy a mabigbigbig iti philippine literature. dagitoy ti pagsaritaen (iti uray english wenno tagalog) ta kitaem no di uray agmalmalem-agpatpatnag ket agdengngeg dagiti delegado a didan madmadlaw ti bisindan!

kangrunaanna pay, sapay ta awanen ti mapasamak nga open a panagdidiskutir, panagpipinnabasol, panagaapa maipapan kadagiti internal nga issues wenno pakaseknan ti gumil filipinas, nangruna iti maipapan iti kuarta. nakababain man daytoy a banag. agaapa a mamannurat maigapu iti kuarta. masmasdaaw dagiti damona ti dumar-ay, dagiti sangaili, iti kastoy a maim-imatangan ken mangmangngegda no kua. dida a pulos ipagpagarup a kakastoy gayam kano ti galad ken galgaladen dagiti id-idoluenda a mamannurat. nakababain man ti kastoy. saan la adagiti maseknan nga agaapa a mamannurat ti maibabain ngem pati payen ti intero nga organisasion. saan koma met a kastoy, saanto koma metten a kastoy ti maaramiden.

ala, intayto 'diay lallo, kakagumilan!

ti tmi filipinas ken ti panagkaykaysa dagiti mannurat nga ilokano/mannurat iti iloko

2006-03-18T16:02:00.000+08:00

kadagiti agdamdamag ken dadduma pay a masikoran wenno mariribukan maipapan iti no ania, aya, daytoy tmi filipinas; ania, aya, ti talaga a panggep daytoy a gunglo wenno timpuyog, ania ti gapu a nabuangay daytoy--maysa kadi, aya, daytoy a rebelde a grupo dagiti "ambisioso" wenno sansanuong a mannurat nga ilokano/mamannurat iti iloko? maysa kadi, aya, a "break away group" wenno "splinter group" a simmina iti gumil filipinas? panggepna kadi, aya, a tippuogen ti gumil? panggepna kadi, aya, nga idadanes ti literatura iloko?

masungbatan dagita itan (hopefully, a) babaen daytoy salaysay ni apo john b. buhay, ti agdama a presidente ti tmi filipinas. ni met laeng john ti agdama a presidente ti gumil nueva vizcaya.

PANAGMAYMAYSA DAGITI MANNURAT
ni JOHN B. BUHAY

Addan uppat a gunglo dagiti mannurat nga Ilokano: ti TMI Amerika (rehistradon), ti GUMIL Filipinas (GF), ti TMI Filipinas (rehistradon) ken ti PLUMA (da Apo Rodgerry Rodriguez iti Ilocos Sur). Dimi ammo no adda pay sabali. Ket makunami a daytoyen ti rugi ti panagsantak ti Literatura Ilokana. Iti biangmi, naluktanen dagiti ruangan tapno mataming dagiti nakapuy a benneg ti Literatura Ilokana. Ta no ad-adu ti agtrabaho, nalaglag-an ti bannog. Ania ti trabaho dagitoy a gunglo? Isu ti pannakapasantak ti Literatura Ilokana. Panagkunami, daytoyen ti rugi a lumawa ti pagdakiwas dagiti mannurat tapno pagbibingayanda ti narigat a trabaho--ti pannapasantak ti Literatura Ilokana. Idiay Zurich, Brazil ken Russia, ti kinaadu ti grupo dagiti mannurat ti nangparang-ay ti literaturada iti sangalubongan. Ditoy Pilipinas, iti Literatura Ilokana, agdadamotayo pay laeng no kasano a pagbibingayan ti trabaho.

Ti Prinsipio Ti "Unity In Diversity"

Amintayo ket mamati a ti kaimbagan a wagas tapno nalag-an ti maysa a trabaho ket panagmaymaysa (unity). Ngem ditay' met agmaymaysa? Dayta ti parikut. Gapu ta ditay' ammo dagiti konsepto no "kasano" ti panagmaymaysa. Awantayo pay idiay "no kasano" a pasantaken ti Literatura. Addatayo iti "no kasano" a maawatantayo ti kosepto ti panagmaymaysa.

No ditay' maawatan nga umuna daytoy, uray pay umadu ti grupo dagiti mannurattayo, ditayto maisagpat ti Literatura Ilokana. Ta adda pay laeng dagitay tagidaksenda ti panagadu ti gunglo dagiti mannurat imbes a pagragsakanda!

Maisagpatmo, aya, ti Literatura Ilokana no maymaysaka, met? No maymaysa laeng ti gunglotayo, pagaapaantay' laeng no asino ti agidaulo, agpipinnolitika, agkikinnusit, agsusubang, adu a kapanunotan ti di maaramid. ditay' pay la palubosan a mabukel ti adu a gunglo tapno maaramid "amin" a kapanunotan, total ket Literatura Ilokana met laeng ti pasantakenda?

Masaludsod: Saan kadi a "panagsisina" dayta? Saan! Ta addada met laeng iti sidong ti Literatura Ilokana. Ti rigatna kadagiti dadduma a lallakay iti GUMIL, ipagarupda a kukuada laeng ti Literatura Ilokana. Kukuatay amin, a. Agyamanka ketdi ta adda kaduam a mangpasantak.

Ti dua a konsepto ti panaymaymaysa: Unity in uniformity ken Unity in Diversity. No uniformity, kunatayo, masapul a tamingentayo ti maysa a trabaho babaen ti maymaysa a rikna, kapanunotan, ken wagas. Maiparit ditoy ti panagduduma iti kapanunotan. Sakbay a mataming ti maysa a trabaho, masapul nga agmaymaysada nga umuna. Daytoy ti kadaanan a konsepto ti panagmaymaysa. Pilitenda nga agmaymaysa amin a kapanunotan. Naimbag la unay daytoy, iti kondision, "no maaramid." Ti maikadua, unity in diversity. Isu ti pannakaipalubos a maaramid amin a kapanunotan iti maymaysa a panggep. No dimo kayat ti kapanunotak, suminaka tapno aramidem ti kapanunotam iti isu met laeng a panggep--ti pannakapasantak ti Literatura Ilokana. Isu a "unity" babaen ti "diversity." Saan a panagsisina dayta ta maymaysada iti panggep.

Ti unity in diversity ti ikamkampaniami ditoy. Dikami mamati iti "uniformity." No ti ur-urayentayo ket panagmaymaysa amin a kapanunotan dagiti mannurat iti uneg ti GUMIL, mapaaytayo. Agbannogtayo laeng iti ubbaw. Ta uray dagidi mamasirib idi panawen ti Repormasion, saan a kinabaelan dagidi lider a pinamagmaymaysa dagiti Protestante. Adun ti nangpadas iti "uniformity" kadagiti nasayyasayya a religious groups ket awan ti nagballigi. Isu a nakaad-adu ti sekta-relihion iti uray ania a lugar. Ni Billy Graham, ti dandani rinespeto amin nga Evangelicals idiay Amerika, pinagymaysana amin a lider-ebanghelikal ket binukelda ti maysa a konseho, nagangayanna, nagsisinada met laeng. No dagitoy a religous leaders nga agkarkararag iti inaldaw ket dida naipatungpal ti "uniformity" dagitinto ketdin (agdama a) lider ti GF nga awan mangresrespeto kadakuada?

Gapu iti di panagbalin ti "uniformity" a konsepto ti nagtaudan ti "unity in diversity" iti teolohia. Isu a kinunan dagiti liberal theologians a promotor daytoy a konsepto: "Ala, agturongen ti tunggal maysa iti kayatna a dalan iti maymaysa a panggep: pannakaidaydayaw ti Dios a Namarsua." Ita agsisina dagiti Pentecostal, Protestante, Katoliko, Evangelicals, Unitarians, etc., iti maymaysa a panggep: maidaydayaw ti Dios. Adda panagmaymaysa iti panagsisinada. 'Tay agbarsak ti dakes.

Iti Kaso Ti GUMIL Filipinas

Ti unity in uniformity ti ipappapilit dagiti panatiko iti GUMIL. Saan a mabalin ti "uniformity" iti kaso dagiti mannurat nga Ilokano. Dikamin mamati a maaramid pay ti panagtutunos ti kapanunotan dagiti mannurat a politiko ti GUMIL. Uray pay adda agtakder a respetado ken awan mulitna a panglakayen tapno isu ti mangibaet, agkaawatandanto laeng iti ngiwat, saan iti puso ken rikna. Wen, ta saanen a "kapanunotan" ti isyu no di ket "personalan." Lider ken adigi ida ti GUMIL ngem kaarigda dagiti garampang a babbai nga agaapa iti kalkalsada. Ket dikami met nakalisi, apo. Manipud napilikami a presidente ti TMI Filipinas, tallo a text messages ti naawatmi a dagitoy ti tonoda: "dimi ipalubos a marippuog ti GUMIL!" Adda pay nayonna a pangta ti maikatlo: "aglusuloskan sakbay a kedngannaka ti pakasaritaan." Santa maria a babassit! Ania a klase ti mannurat nga Ilokano dagitoy? Agririnnippuogtayo? Agiinnibus? Imbes ketdi nga agbasatayo kadagiti pilosopia no kasano a marisut ti saan a panagkikinnaawatan? Saan, ta kuna ti maikatlo: "Dayta ti rigatna kenka a managbasa! Agpambarka kadagiti nabasam!" Umaynakami kana ipapidut kadagiti tattaona. Nagbasaak ta isapsapulak ti solusion dagiti parikut ti di panagkikinnaawatan iti GUMIL, dakes? Ala, agdenggegtayo ngarud kadagiti mannurat a managpungtot ken di agbasbasa. Apay no aglusuloskami a presidente ti TMI Filipinas, awan kadi ti sumukat? No ikalida 'toy sansanuong a biagmi, ania ti maganabda? Dakkel a pisikal a civil war iti grupo dagiti mannurat! Pulos nga awan ammo dagitoy iti pilosopia wenno konsepto ti "panagmaymaysa." No kayatmo ti panagmaymaysa, dimo ipapilit ti kayatmo, dumngegka. Panagririnnespeto, bigbigem ti konsepto ti freedom of opinions. No nagdumakay' iti kapanunotan, dika gumura. Dagiti saan nga agbasbasa, ken akikid ti pampanunotna a mannurat ti igges iti kagimongantayo a mannurat.

Ti Konsepto Ti TMI Filipinas

Idi pay la 1997 a naawatan ken pinatimi ti konsepto ti "unity in diversity" iti panagmaymaysa. Ket idi met 1998 a pinanggepmi ti mangbukel iti maysa a grupo dagiti mannurat iti IIuko. Grupo koma ti literary critics a buklen dagiti medio moderno ti estilona nga agsurat iti daniw ken sarita gapu ta nakitami a literary criticism ti natay a paset ti Literatura Ilokana. Ngem saan a natuloy ta mangrugikami idi nga agpamilia. Idi la 2003 a nakaangeskami bassit, ket nagpapilikami a presidente ti GNV. Ket nangrugikami nga agurnong iti adalan: Adda naurnongmi. Ket rinugianmi ti
binulan a seminar. Ngem idi inkuyogmi ida iti GF Kombension 2005, nakitada ti napaspasamak a panagtabbaaw ken panagaapa dagiti panglakayen ti GF. Dayta ti biddutmi, dimi koma ida inkuykuyog. Kasta met laeng ti kapadasanmi idi adda inkuyogmi idi GF Kombension (2000?) iti Santa, Ilocos Sur. Panagaapa ken saan a panagtutunos ti naadalda a dimmar-ay. No apay ketdi a mairana pay no adda maikuyogmi nga agdadamo a mannurat? Ekspektarenda la unay a "mararaem" dagiti mabasbasada a mannurat iti Bannawag. Ania itan ti kunkunada? Kasta gayam dagiti "mararaem a mannurat." Nairamankami dita. Dimi idan maawis iti seminar ti GNV. Ti kasasaadmi idi, mangtarakenkami iti adalan iti literatura, dadaelen dagiti dakes a paspasamak iti GF kombension.

Nagpanunotkami iti nauneg: yantangay mamatikami met iti unity in diversity, apay a di padasen? Insardengmi ti paseminar ti GNV. Pannakabukel ti baro a gunglo ti inkampaniami ditoy Vizcaya. Ngem awanen ti mayat a maawismi. Agkurangkami iti tao nga aginteresado. Aglalo ta dagitay adda bassit ammoda iti poetic experimentation ti sapsapulenmi. Nalagipmi ni Lawrence Martin idiay Isabela, maysa nga adalanmi iti literatura idi '90s. Medio mayat dagiti wirdo a daniwna. Kinontakmi. Ngem idi simmungbat, adda kano met buklenda a baro a gunglo idiay Isabela. Inawisnakami iti mitingda. Ti petision kontra resulta ti GF Eleksion 2005 ti isyu, kunniber iti pondo ti GF, etc. Ta kayat idi ni Apo Peter La Julian a malawagan dagiti kunniber iti GF. Ngem kinunami, makimaymaysakami kadakayo iti maysa a kondision: "diyon ituloy dagita a petpetision ta diak mamati nga adda ibungana a naimbag. No maabak dagiti maidarum, mangriribukdanto met a kasla iti maar-aramid iti gobierno." Ta saan a mangbukel iti grupo a kontra-GUMIL ti adda iti panunotmi no di ket "independent" tapno maexercise ti unity in diversity a konseptomi. Adu a panaginnadal sakbay a nagmaymaysakami: independent ti mabukel a gunglo, isu ti TMI Filipinas a kabinnulig ti TMI Amerika nga idauluan da Apo Terry Tugade, Prof. A.S. Agcaoili, Lorenzo Tabin, etc. Ta kuna kadakami ni Apo Tugade: "John, ikampaniayo ti panagbibinnuligtayo a mannurat." Ket inkampaniami. Ngem nakudrep ti pampanunot dagiti "dadduma" a lallakay iti GUMIL. Dida kayat ti makibinnulig! Marpuog kano ti GUMIL. Kasano a marpuog ket amin a kameng ti TMI Filipinas ket dida met immikkat iti GUMIL? Awan kadagiti opisial ti TMI ti immikkat iti GUMIL. Saan a ti GUMIL ti kagurami no di ket dagiti awan disiplinana a lider ti GF. Agasem, atapenda a rippuogenmi ti GUMIL? No 'toy numo ket dayta ti panggepna apay ta mangbukelkam' pay iti sabali a gunglo? Agatendarak laengen, a, kadagiti miting ti GF, yantangay siak ti GNV President, ta riribukek ti miting--agdiskursoak met, agkusitak met, agpolitikaak met, agtabbaawak iti mikropono, ipapilitko met ti kapanunotak, agkikinnabilkami a lider, agingga nga awanen mangrespeto iti GUMIL. Nalpas. Agsakripisio kadi daytoy numo iti adu a panawen ken gastos iti rehistro ti TMI Filipinas ken agurnong iti kamkameng no adda nalaklaka a pangperdi iti GUMIL? Ngarud, kakabsatko a panatiko iti GUMIL, ulitenmi: saan a ti GUMIL ti kagurami--"kabinnulig" ti tratomi iti GUMIL. Isardengtayon a pagsasaritaan ti pinnolitika iti GUMIL. Bay-antayon no saan nga akuen dagiti makipolpolitika iti GUMIL dagiti basolda ta adda Dios a mangdusanto amin kadatayo. Rehistradon ti TMI Amerika, ken ti TMI Filipinas. Saanen a maibabawi dagitoy. Awanen ti sabali a solusion ti panagmaymaysatayo no di ti ikamkampaniami: unity in diversity. Yantangay uppaten ti gunglotayo a mannurat-Iluko, agmaymaysatayo koma iti maymaysa a panggep: ti pannakapasantak ti agsusugel a Literatura IIokana. No kayat dagiti lider ti GF nga ad-adu ti maitulongda iti panagsantak ti Literatura Ilokana, aglaingda kadagiti programada. Baliwanda dagiti ug-ugalida tapno adda mangrespeto kadakuada. Iti kasta, umatendar dagiti chapter presidents ket mangngeg dagiti babassit a timekda. Kasta laeng, mga pards! Agbiag ti TMI Amerika! Agbiag ti GUMIL! Agbiag ti TMI Filipinas! Agbiag ti PLUMA! Agbiag ti LITERATURA ILOKANA!

gf convention

2006-03-15T21:03:00.000+08:00

pakaammo: saan pay gayam a final daydiay venue wenno lugar a pakaangayan ti tinawen a convention/conferencia ti gumil filipinas itoy a kalgaw, a kas damo nga imblagko (nabasak ti pakaammo iti bannawag ket impanablaagko met).

naammuak a saan kano nga iti ilocos norte, saan nga iti ciudad ti laoag.

naalimadamadko a mabalin nga iti manen provincia ti cagayan ti pakaangayanna. ngem di pay sigurado no sadino a partikular a venue, wenno ili ta madama a matintinong.

ipanablaagkonto ditoy no maammuak ti talaga a pakaangayan ti gf convention. ken no kaano.

rilke

2006-03-10T00:16:00.000+08:00

maysa pay kadagiti pavoritok a mannaniw ni rainer maria rilke, maysa nga austrian ngem ad-adda a naglatak kas mannaniw iti pagsasao nga aleman. adda pagkaarngian dagiti daniw, panagdandaniw ken dandaniwen ni rilke kadagiti obra da lorca ken neruda. nangruna iti ayat. nangruna pay iti patay ken ipapatay. ngem sabali ketdi ti estilo ni rilke kadagiti temana. saan a surreal a kas ken ni lorca wenno natural a kas ken ni neruda. mas realista ken nalalag-an ti panagyablat ni rilke iti rikna ken rikriknaen. simple, pero rock a kunada.

pinadasko nga impatarus ti maysa a nalatak a daniw ni rilke. adtoy man:

Panagbuggo iti Bangkay

Nairuamdan kenkuana. Ngem idi
dimteng ti pagsaingan ket di makaidna a nagrubrob
iti nasipnget nga alunapet, ti di am-ammo nagbalin
a naan-anay a di am-ammo. Binugguanda ti tengngedna,

ket iti dayta awan pulos pamalatpatanda iti istoriana,
nagpartuatda kadagiti sarsarita nga is-isuda,
kabayatan nga bugbugguanda. Naguyek ti maysa
ket imbatina ti nadagsen nga espongha a napnot' suka

iti rupa. Idi kuan orasnan a ti maikadua
ket agsardeng. Manipud iti natibker a brutsa,
natnag iti daga dagiti tedted; bayat a ti simkil
a pimmuraw nga imana kayatna a paneknekan iti amin
a bumalay a saannan a masapul pay ti danum.

Ket daytoy pinaneknekanna. Intuloyda manen ti trabahoda
nga ad-adda nga agdardarasda, a kas man la 'tay naapput ida,
itan addaan iti uyek, ket iti kasta iti diding
dagiti nakarukob nga anniniwanda kinawikaw ken linukotda

ti bagbagida iti umel a tagilanga a kas iti iket,
agingga a nalpasen ti panangbuggoda.
Ti rabii nga immay babaen dagiti awanan kurtina a tawtawa
ket awanan asi. Ket isu nga awanan nagan nakaidda
sadiay, silalamolamo ken nadalusanen, ket nangted iti bilbilin.

pinnalancaan 2006

2006-03-10T00:04:00.000+08:00

panawen manen ti panagisaganaan ti maipalanca a sinurat, kadagitay pada dita a mamannurat a naayat a makinkonkontes, makipalpalanca a tinawen. asideg manen ti deadline ti panagisumitean iti entri, abril 30. no nalinayyon dagita pakisalipyo, ipatulodyon. iti man koreo, courier wenno email. imbag ketdi ta mabalin iti email ket dayta la mangiattach iti manuskriton a pakisalip iti email, zingggg, napanen, mabalin uray samto la ipatulod iti last two minutes ti deadline (agingga iti 12:00 ti tengnga't rabii kano).

ala, kayatko koma met ti agisambot iti pakisalip uray man ta adda pay met nasurok a makabulan a panagisagana. ngem awan man la gagagetak met itan nga agsurat. sapay nagadu met koma ngaruden ti mabalinko a rugian. wenno leppasenen. wenno idalus. baginto man la umap-apalen inton panawen ti panagtagiuray iti resulta ti salip inton maudi a lawlawas ti agosto, sakbay ti tradisional nga awarding iti setiembre 1.

madanaganak ta diak sa metten ammo ti agsurat, apo met. maysaak san a laos a mannurot. maysaak san a pulpol a mannurat.

ala, adtoy ti annuroten ken dagiti formulario ti palanca 2006, downloadenyon, kakadua:

Palanca 2006 Rules of the Contest

Palanca 2006 Entry Form

Palanca 2006 Authorization Form

awisendakto lattan iti paala wenno blowoutyo, kakadua, no mangabakkayo.

paotograp man, apo

2006-03-09T23:44:00.000+08:00

daytoy man. addan parapirma iti otograp dagiti nasadut wenno masulit a mamannurat. aglalo met ngamin no pilaandaka a pagpirmaen iti bestseller a librom, di pay ket maktangan wenno kumsial ta imam iti kaootograp.

Book Signing, Sans Author
Associated Press 08:30 AM Mar, 06, 2006 EST

Margaret Atwood has had enough of long journeys, late nights and writer's cramp. Tired of grueling book tours, the Booker Prize-winning Canadian author on Sunday unveiled her new invention: a remote-controlled pen that allows writers to sign books for fans from thousands of miles away.

Some fear Atwood's LongPen could end the personal contact between writers and readers. Atwood says it will enhance the relationship.

"I think of this as a democratizing device," said Atwood, whose appearances draw hundreds of fans willing to stand in long lines for a word and an autograph.

"You cannot be in five countries at the same time. But you can be in five countries at the same time with the LongPen."

Atwood's democratic device underwent the most universal of experiences on Sunday: the last-minute technical hitch. Its first-ever public demonstration, at the London Book Fair, was delayed as project director Matthew Gibson and his crew engaged in some frantic tinkering.

"We've had a setback, and we're trying to address it," Gibson said.

Anxious minutes later, Atwood picked up a pen to autograph her new short story collection, The Tent, for Nigel Newton, chief executive of her British publisher, Bloomsbury. She wrote the words on an electronic pad while chatting to Newton over a video linkup.

A few seconds later in another part of the exhibition center, two spindly metal arms clutching a pen reproduced the words onto Newton's book in Atwood's angular scrawl: "For Nigel, with best wishes, Margaret Atwood."

Later, Atwood planned to give the device its transatlantic "Marconi moment," signing copies of The Tent for readers in New York and Guelph, Ontario.

When Atwood, 66, announced her invention late in 2004, many assumed it was a hoax. But the inventive spirit is not surprising from an author whose interest in science and technology informed science fiction-flavored novels such as The Handmaid's Tale and Oryx and Crake.

Atwood, however, said the invention sprang from her own technological ignorance.

"You know those people who come around with a package and you sign a thing?" she told The Associated Press in an interview. "I thought my signature was whizzing through the air and landing somewhere else, and I thought as I was crawling through the night on another maniacal book tour, wouldn't it be great if I could sign a book like that?

"It turns out they don't work that way. But I asked some technically minded people if such a thing was possible, and they said it was."

Atwood set up a company with Gibson and several others to produce the device, naming the firm Unotchit — pronounced "you no touch it."

They plan to lease the gadget, rather than sell it, renting it out to publishers for one-time signing events or tours. Atwood hopes publishers will use it to promote lesser-known authors and to bring author signings to small towns and small countries that usually aren't on the book tour circuit.

Publishers are intrigued by the idea. Both Bloomsbury and Atwood's other British publisher, Virago, invested in the project.

"This creates the possibility of an entirely new book-promotion event that will inject new life into the marketing of books and authors' relationship with their readers," said Bloomsbury's Newton.

Dejan Papic of Atwood's Serbian publisher, Laguna, said the device could help bring international authors — at least virtually — to his small, poor, European country.

"We are not always in a position to invite international authors and pay their costs," he said.

Some readers were less sure of the LongPen's merits.

"I might do it if she wasn't in the same room," said Jeff Doorn, a small-press author lining up at the book fair to have Atwood sign his copy of The Tent — in person. "But it's nice to have the personal touch."

Atwood said the gadget had applications — from education to law — beyond the traditional book tour. It can already sign hockey sticks; Gibson and his team are working on basketballs.

ngnem sakbayna, mangsuratka pay met a iti librom nga agbestseller. nasken nga agbalainka pay a sikat, saan la a sikat, superstar nga autor.

panitikan.com.ph

2006-03-05T22:39:00.000+08:00

nasayaat ken napintas man daytoy kairuruarna a philippine literature website a panitikan.com.ph.
your portal to philippine literature kunana/kano met. ay, ket mayat man no adda met laengen kasla ofisial a portal iti literatura iti filipinas.

medio sinukisokko ti site. saan pay unay nga adu ti masarakan a pagsayaatan. ngem adu ti nasayaat a mabasa. adu ti naipablaak a daniw, sarita, salaysay.

kinitak met a dagus daytoy section kano ti "writing from the regions" ket lo, and behold! adda met nga agpayso sadiayen ti "ilocos region" wohooo! nagsayaat a banagen ta rehion ti ilocos pay ti nagbusat! ket ne, adda met dandaniw ti maysa a JOSE S.P. HIDALGO sadiay? jose? jose?? jose?! sinno daytoy itan a jose s.p. hidalgo a mannaniw a taga-ilocos region?

ania metten, apay nagbiddutda iti nagan ni apo JUAN S.P. HIDALGO, JR.!?

kinitak, binasak a saggaysa dagiti daniw ni ninong johnny (ninongmi ken baket iti kasar), ayna, ket isu la nga isu a "Jose S.P. Hidalgo" dagiti bylines, ania metten! napintas ketdi ta adda english a patarus ni ninong johnny. ken ti dadduma, adda patarus iti filipino (tagalog) ni mang ariel agcaoili. (adda footnotes dagiti daniw, no sadino nga immuna a naipablaak wenno naaramat. ket adda pay footnotes a nadakamat ti pudno ken kompleto a nagan ni apo juan s.p. hidalgo, jr., apay, namuttalengan ngata dagiti staff ti site, aya?)

kinitak pay manen ti section/link nga "organizations" ket, ne, nagsayaaten ta ti ketdin gumil filipinas ti umun-una a nailista! ngem idi basaek ti articulo, nagmalangaak ta mabigbigko la unay nga isu metten daytay inaramid/rinugiak nga articulo iti english wikipedia! ne, ket naragsakanak, a, met piman. ngem naldaanganak ta idi kitaek iti baba ti articulo, awan man laeng ti credito a naadaw wenno naggapu iti wikipedia daytoy. ania metten! annuroten ngamin iti wikipedia a nupay free, libre, gratis a maaramat dagiti articulo sadiay, nasken koma a maikkan iti credito ti wikipedia kas nagtaudan ti articulo. very basic daytoy iti ania man a research wenno paper. saan ngata nga ammo dagiti taga-panitikan.com.ph? ngem dadduma nga articulo sadiay, kas koma ti maipapan iti gunglo a kuting ket nadakamat met ti source ti articulo.

ala, bareng maaturto dagitoy a biddut wenno nagkamtudan daytoy a napintas a site maipapan iti panitikan ti filipinas.

ken sapay koma ta yad-aduda pay ti mairaman a putar dagiti mannurat nga ilokano ken mamannurat iti iloko. kasta metten a mairamanto koma a mailista sadiay ti nagan dagiti amin a mannurat nga ilokano.

asemblea, conferencia

2006-03-05T11:44:00.000+08:00

itoy masungad nga abril, dua a dadakkel a pasken wenno panagummong ti maangay iti biang dagiti mannurat nga ilokano ken/wenno mamannurat iti iloko.

inton abril 7 agingga 8, maangay ti umuna a nasional nga asemblea ti timpuyog dagiti mannurat iti iluko iti filipinas wenno tmi filipinas nga idauluan ni apo john b. buhay. maaramid daytoy sadiay farmers' training center ti nueva vizcaya state university (sigud a nueva vizcaya state institute of technology wenno nvsit) idiay bayombong, nueva vizcaya.

mairaman kadagiti aktibidades ti "rabii dagiti mannurat" (diak ammo pay no ania daytoy a "rabii", damagekto pay ken john, nalabit socialization?), ken mapangruna met a maangay ti "avant-garde a literary-seminar workshop a pakaitampokan dagiti kritiko iti literatura, bangolan nga editor ken premiado a mannurat iti Iluko kas panelista kadagiti lektiur iti panagsurat iti daniw, sarita ken salaysay."

iti sabali a bangir, ~~inton abril 21 agingga 23, angayen met ti gumil filipinas ti tinawen a nailian a conferencia ken convensionna iti ciudad ti laoag, ilocos norte.~~ saan pay a naiwaragawag no sadino ti pagconferenciaan ketdi. ipablaakkonto ditoy no maammuak.

itoy a conferencia, "malaksid iti maangay a seminar para kadagiti agdadamo ken beterano a mannurat iti ababa a sarita, daniw, salaysay, nobela, drama, saribitniw, ken desktop publishing, mapadayawanto pay dagiti nangabak a mannurat kadagiti nadumaduma a pasalip iti panagsurat."

ala, intayto, a, tumabunotayto man met kadagitoy a napapateg a pasken.

onli in da US?

2006-03-05T11:27:00.000+08:00

basaentay' man daytoy a damag idiay US:

Ex-congressman Cunningham sentenced to 8 years By Marty Graham
Fri Mar 3, 8:27 PM ET

Former U.S. Congressman Randy "Duke" Cunningham, who pleaded guilty last year to taking $2.4 million in bribes, was sentenced by a federal judge on Friday to eight years and four months in prison.

It was the longest prison sentence ever given a U.S. congressman, prosecutors said, topping the eight-year sentence given in 2002 to Ohio Democrat James Traficant for bribery, tax evasion and racketeering.

Cunningham, a decorated Vietnam War pilot and eight-term California Republican who tearfully resigned from the House of Representatives in November, was also ordered to pay $1.8 million in restitution.

"After years of service to my country I made a wrong turn," Cunningham, 64, told a packed San Diego courtroom before his sentencing. "No man has ever been more sorry. I could have said no and didn't. It was me, Duke Cunningham, and it was wrong."

Prosecutors had asked U.S. District Judge Larry Burns to give Cunningham the maximum of 10 years in prison, while defense lawyers had sought six.

In choosing the middle term, Burns cited Cunningham's "profound medical problems" -- which include prostate cancer, thyroid problems and bad knees -- war service and expressions of remorse.

"I was impressed by what you said the day you pleaded guilty and again today," Burns told Cunningham. "I don't know if you're ever going to be able to atone for what you did, but you can atone to your family."

'WELL-DESERVED'

With credits for good behavior behind bars, the judge said, "you will be out before you are 71 years old." Cunningham was expected to undergo a medical evaluation before he is sent to a federal prison.

"Today's sentence is a sad but well-deserved ending to Mr. Cunningham's political career," prosecutor Jason Forge said after the hearing. Cunningham's plea agreement calls for him to cooperate with prosecutors in an ongoing investigation.

In pleading guilty, Cunningham admitted taking cash, antiques, a yacht, vacation expenses and money for his daughter's graduation party from several defense contractors between 2000 and 2005.

House Speaker Dennis Hastert, an Illinois Republican, said in a statement that Cunningham's sentence "should send a strong message that no one is above breaking our nation's laws, including the Members of Congress who make them."

Hastert added: "It is my hope that Congressman Cunningham will spend his incarceration thinking long and hard about how he broke the trust of the voters that elected him and those on Capitol Hill who served with him."

The Cunningham investigation has spread to the Central Intelligence Agency, where the CIA inspector general has opened a probe into executive director, Kyle "Dusty" Foggo.

Foggo, the third-highest official at the CIA, has been reported in the U.S. media to be friendly with a businessman accused of receiving Pentagon contracts through Cunningham's influence. But CIA officials said there was no suggestion of impropriety in any of Foggo's dealings.

anian, no koma met kastoy iti filipinas! ayna, nagadu ket ngata, aya, ti maibalud a congresista ken/wenno tattao iti govierno! maibusda ket ngatan!

ngem onli in da US ti kastoy. nakapuotkayo kadi ngaruden, aya, iti filipino nga ofisial iti govierno a nagkastoy? a nangamin iti kinagamrud, kinaagum, kinasuitik, kinabuklis, kinakorapna?

awan pay! milagro ket ngatan no adda.

manmano a pinarsua

2006-02-12T20:29:00.000+08:00

daytoy man!

nabayag a nabasak a damag/padamag daytoyen, itak la a maiblag.

no koma kastoy amin ti mentalidad wenno personalidad dagiti graduado nga agtutubo, nangruna dagiti nangala wenno mangal-ala pay laeng iti kurso a nursing ken/wenno kinadoktor iti medicina ken dadduma pay nga umarngi a medical a kurkurso.

nagsayaat ket koman.

ngem ditay' met ngamin mapabasol ti kaaduan a ti panagtrabaho wenno panagservi laeng iti ganggannaet ti ultimo a namnamadan a makaruk-at wenno makalung-aw iti rigat ti biag/panagbiag iti filipinas. wenno 'tay umadu, makapaadu iti kuartana wenno sanikua.

ngem basaentay' man ti napintas nga estoria ti biag ni yvette, maysa a makuna a maysa-iti-riniwriw, manmano a pinarsua:

Nursing board topnotcher says she's staying home
By Dennis Jay Santos
Inquirer
First posted 09:06pm (Mla time) Dec 24, 2005
http://news.inq7.net/regions/index.php?index=1&story_id=61006

DAVAO CITY— While many health workers wanted to leave the country as soon as they can, the topnotcher of this year's nursing board examinations said she would be staying.

Yvette Pauline Paragua, 21, said she wanted to work in the country first, especially Davao, because "helping the community first is far more important than the economic rewards."

A graduate of the Ateneo de Davao University, Yvette said her family is not well-off.

"My father works at a farm owned by my grandmother. My mother is a tutor. We are not rich but we are alright. My parents provide for our basic needs, but luxuries are very rare," said this eldest daughter of Leopoldo and Arlene Paragua. She has two sisters.

Yvette finished college under the scholarship program of USA-Davaoeños Inc., a group of Filipino nurses and executives in the United States, who want to help poor but promising nursing students in the city.

Her college dean Dr. Patria Manalaysay said Yvette is one of the two deserving students given a scholarship by the USA-Davaoeños. She described Yvette as a "silent worker."

"Until now I myself can't believe that I topped the exams," Yvette said, who got a score of 85.2 percent.

She tied with Bernard Ian Sotelo of the Cotabato Medical Foundation College in Midsayap, North Cotabato.

Melba Irene Gabuya, one of the pioneers in the formation and drafting of the curriculum for the nursing college in Ateneo de Davao said there are few nurses like Yvette, who prefer to serve in the country.

Gabuya said many students, including second coursers such as doctors, take up nursing because of the opportunity to work abroad.

dua tawen lang ti pudot ni ayat?

2006-02-12T18:47:00.000+08:00

sumambot man datao a pumanablaag sakbay daytoy nay kunkunada nga aldaw kano dagiti puso (awan lat' aldaw para dalem wenno bara wenno apron, aya?) wenno aldaw ni valentino.

awan, sumsumro ti kinasadut nga agikur-it ditoy blag ket maliwayak metten. limmabas ti enero a diak man la nablag dagiti nagadu koma nga ireklamok. dagiti nakasikoran ken pakasikoran pay laeng, ken nakakumikoman ken nakarikutan a pakakumikoman ken pakarikutan pay laeng.

kas koma kadagiti dimteng a layus, wen, literal a layus (manen, ken manen) a namarigat manen kadakami, ta awan la ket agtudot' kalalainganna wenno kabaybayaganna, siguraduem lattan nga agsagsanakan nga agsagana, agingato, agibunag, agibakwet kadagiti gamigam, kurkurantong, libro, bagbagi. nasken nga ikalakagmon ta addaytan 'tay danum nga imburuangda 'diay magat dam! ania ket a pannakailawlaw-an datao a nangala iti balayna ditoy a lugar, a! no ania ket ti panangloko pananggundaway ti animal nga akingkua iti housing project ta dina impasigud a madalapus gayam, dalan gayam ti dakkel a danum daytoy a sitio! adu a reklamo, addu a reklamo...!

ngem 'guray, 'ton maminsanen dagita.

masungad ti febrero 14, ket adtoy man ngarud ti maysa a salaysay a nasikkarudko iti internet:

Sex chemistry 'lasts two years'

Couples should not worry when the first flush of passion dims - scientists have identified the hormone changes which cause the switch from lust to cuddles.

A team from the University of Pisa in Italy found the bodily chemistry which makes people sexually attractive to new partners lasts, at most, two years.

When couples move into a "stable relationship" phase, other hormones take over, Chemistry World reports.

But one psychologist warned the hormone shift is wrongly seen as negative.

Dr Petra Boynton, of the British Psychological Society, said there was a danger people might feel they should take hormone supplements to make them feel the initial rush of lust once more.

'Not ever-lasting'

The Italian researchers tested the levels of the hormones called neutrophins in the blood of volunteers who were rated on a passionate love scale.

Levels of these chemical messengers were much higher in those who were in the early stages of romance.

Testosterone was also found to increase in love-struck women, but to reduce in men when they are in love.

But in people who had been with their partners for between one and two years these so-called "love molecules" had gone, even though the relationship had survived.

The scientists found that the lust molecule was replaced by the so-called "cuddle hormone" - oxytocin - in couples who had been together for several years.

Oxytocin, is a chemical that induces labour and milk-production in new and pregnant mothers.

Donatella Marazziti, who led the research team, said: "If lovers swear their feelings to be ever-lasting, the hormones tell a different story."

Similar research conducted by Enzo Emanuele at the University of Pavia found that levels of a chemical messenger called nerve growth factor (NGF) increased with romantic intensity.

After one to two years, NGF levels had reduced to normal.

'Real Cupid's arrows'

The researchers said: "Whether more nerve growth is needed in the early stage of romance because of all the new experiences that are engraved into the brain, or whether it has a second, as yet unknown function in the chemistry of love, remains to be explored."

Michael Gross, a bio-chemist and science writer who has studied the latest findings, said: "It shows that different hormones are present in the blood when people are acutely in love while there is no evidence of the same hormones in people who have been in a stable relationship for many years.

"In fact the love molecules can disappear as early as 12 months after a relationship has started to be replaced by another chemical glue that keeps couples together."

He added: "To any romantically inclined chemist, it should be deeply satisfying to be able to prove that chemical messengers communicate romantic feeling between humans."

"It may be the only thing that science can offer as a real-world analogy to Cupid's arrows."

But Dr Boynton said: "This feeds into a 1970s view that when you meet it's all sparky, and then it's a downward trajectory to cuddles - which is seen as a negative.

"It is suggesting that what happens first is the best bit - and that isn't true."

She added: "I'm concerned that, having identified these hormones, there will be some move to suggest replacements to recreate the early passion."

hmmm. isu met la gayam, kunayo?

apay, nagbaaw kadin, aya, metten ti bara ni karayo? limpaag kadin ti temtem kadagita barukong ken pispis?
diyo kunaen. baka makaimbento wenno makaduktaldanto met kadagiti elemento wenno kemika a mabalin a pangisubli iti rumrumsik nga apuy ni ayat ken essem. bakanto ket ngata kasla viagra a tomaren?

nakalagip

2006-01-18T22:39:00.000+08:00

nakalagip man 'toy kur-it, piman.

makadlawak ta dandani man gayamen maturpos 'toy umuna a bulan ti 2006, ket, ne, awan pay gayam naikur-it wenno naipanablaagko ditoy!

nagadu ketdi koma ti kayatko nga iblag, a.

di la masango datao ti agikur-it ditoy.

maysa a makakumikoman iti panaginternet ngamin ket daydiay agtultuloy a panangpaadu iti articulos iti ilokano wikipedia.

medio adda met sumag-innem a gasuten nga articulo. not bad metten, a, ta narugian la idi octobre itay napan a tawen daydiay ket sakbay a naturpos ti 2005, addan nasurok a lima gasut nga ariculo a naipanmi.

ngem inton kuan bassit nga agiblagag iti adu bassit.

nakalagip la bassit.

nayonakto.

ay, adut' maiblagkonto no magagetak.

libro. kritisismo. salip literatura. literatura. tmi filipinas. ay, adu.

padaananyo, a, latta ida ta agkaraibalattad este agkaraikanablaagdanto lattan ditoy.

pramis!

damag idiay vizcaya

2005-12-25T12:26:00.000+08:00

paskua ket adtoy man ti damag manipud nueva vizcaya a lugar a nakayanakan ken nakaipasngayan:

Court battle looms over mining project
First posted 09:02pm (Mla time) Dec 24, 2005
Inquirer
http://news.inq7.net/regions/index.php?index=1&story_id=61004

BAYOMBONG, Nueva Vizcaya – The proposed gold-copper mining project in an upland village in Kasibu town could end up in a fierce court battle, as those opposing the project have vowed to question its approval despite its supposed lack of social acceptability.

Jerrysal Mangaoang, director of the Mines and Geosciences Bureau in Cagayan Valley, said Kasibu officials have threatened to seek court action in their fight against the Didipio mining project there.

"We'll just see each other in court," Mangaoang quoted Kasibu Mayor Romeo Tayaban as saying, after the mayor was informed that the Department of Environment and Natural Resources has allowed the Didipio project to start operation in January 2006.

The proposed mining project, located in Barangay Didipio in Kasibu, is a $102-million venture by the Australasia Mining Philippines Inc. (AMPI), formerly known as Climax Arimco Mining Corp., an Australian firm.

Proponents said the project is expected to yield an estimated four million ounces of gold and 1.5 billion ounces of copper deposits underneath Dinkidi hill in Sitio Bacbacan, about 70 km from here.

Tayaban's reaction, Mangaoang said, was prompted by reports that Environment Secretary Michael Defensor has signed a directive allowing AMPI to start the project next year after ruling that the company has complied with the requirements.

Quoting Deinrado Simon Dimalibot, DENR undersecretary for mines, Mangaoang said the DENR has ruled that the project's recent endorsement by the Nueva Vizcaya provincial board was enough to satisfy the required proof of its social acceptability.

The board endorsed the project despite its rejection by the village council of Didipio and the town council of Kasibu.

Anti-mining groups here led by Tayaban and Kasibu officials earlier asked Defensor to revoke the project's environmental compliance certificate, after it failed to meet the condition of a prior approval by the Kasibu town council. Melvin Gascon, PDI Northern Luzon Bureau

isu la nga isu nga isyu iti panagminas, pananggamasaw iti rekursos naturales, panangidadanes iti nakaparsuaan, panangdangran iti karbengan dagiti tattao, kinagamrud ti burkrata-kapitalista a govierno nacional ken dagiti aso-asona a turayen ti govierno local.

dec. kur-it

2005-12-01T22:14:00.000+08:00

deciembre manen. awan pay met maiblag, hmm. 'guray man... ahum, kumur-itak la bassit.

libro koma manen ta addada manen nagatangko iti nagukay-ukayak. ngem 'ton kuan san. adda pay tagiurayko ngamin nga orderko a libro, ay, inabakko gayam iti bidding, iti ebay. ipampaminsankonton ti agdakamat iti liblibro no mapasangpetko.

kimmur-itak lang piman.

addanto ipanko a medio mayat. bareng maiwakaskonton 'tay balbalabalaek a kasla papelko, manen, ay, panablaag gayam, maipapan kadagiti salip ken pasalip iti sarita iti iloko.

rumidepak pay bassit.

doktor, nars, ayanyo, ay em sik

2005-11-22T22:47:00.000+08:00

nagkas-ang metten daytoy a kinapudno:

Medical staff exodus closes 1,000 hospitals
First posted 12:38pm (Mla time) Nov 22, 2005
By Christian Esguerra
Inquirer News Service, Agence France-Presse
http://news.inq7.net/top/index.php?index=1&story_id=57401

THE UNABATED migration of doctors and nurses for higher-paying jobs abroad has forced the closure of as many as 1,000 private hospitals in the last five years, according to a top official of a group of private hospitals nationwide.

There are now only around 700 private hospitals in the country, Dr. Antonio Chang, president of the Private Hospitals Association of the Philippines (PHAP), said during his group's annual convention at the Manila Hotel on Tuesday.

"We fear for the health of the people, especially those living in the countryside," Chang said, adding that in the past month alone, 12 private hospitals folded up.

The situation is so dire that in the 50-bed Saint Anthony's Hospital in the impoverished central island of Masbate, only one doctor is working full time.

In other hospitals, college graduates without any medical background are trained to work as "caregivers," or medical aides, to fill the void left by the migrating doctors and nurses.

Resident doctors in private hospitals receive a measly take-home pay of up to 18,000 pesos a month while nurses are paid 12,000 pesos. In contrast, they could earn tens of thousands of dollars if they worked in the United States or Europe.

Many Filipino doctors also return to school to get a degree in nursing, because nurses are in greater demand abroad, experts say.

agpapanawda aminen dagiti doktor ken narses ket anianton ti mapsamak kadagiti masaksakit a kailianda?

bassit-adu a kur-it, liblibro pay, kumikom kdpy

2005-11-20T12:49:00.000+08:00

adu met koma ti kayatko nga ikur-it, ipanablaag. ngem makumikomak ngamin kadagitoy nga al-aldaw iti nagadu a pakasaknaran a diak pay ket ammon no rebbengna a pakasikoran.

ngem nalabit nasken ken kasapulan.

kadagiti napalabas nga al-aldaw ti naisibet a dua a lawas, nagrebrebiuak (nagbasabasa ken nagadal manen maipapan kadagiti pakarikutak iti computers, computer networks ken dadduma pay) ken nagexamak, ket addada met sumagmamano a naipasak, kadagiti certification exams ti brainbench.com. libre ngamin iti dua a lawas dagiti amin nga examda nga agbalor iti $49.99 ti maysa. promo, isu a ginundawayak manen ti nagexam, imbag la pangasaan manen iti aglatin nga ammo ken napia la a nayon dagiti lebben a certs. ken napateg la unay ngamin dagitoy a certificasion, nangruna iti linia ti obrak. paset ti kompetision. adu ngaminen dagiti pagobraan wenno employers a mangsapul no kua iti certified a tattao kadagiti obra wenno trabaho a pagaplayanda. di la ammo, amangan no maaramatkonto met dagitoy a certs iti masakbayan, a saan a tapno mapasingkedan lang nga adda pay met nabatbati nga ammo wenno skill.

maysa pay nakakumikoman/pakakumikoman datao ket daytoy panagipatarus.

panagipatarus manipud english a sao iti iloko ken/wenno tagalog. malaksid ngamin iti daytoy dakkel a projecto nga ilokano wikipedia, a no sadino ket kaaduanna a translation ti ad-adda a maobra (ta maysa a panggep ngarud ditoy ket maipatarus ti sibubukel nga english wikipedia kadagiti nadumaduma a pagsasao a pakairamanan ti iloko; wenno vice versa, manipud kadagiti nadumaduma a pagsasao, ipatarus iti english) , nagboluntario pay datao a mangipatarus iti iloko kadagiti documento ti gnu project, nangruna kadagiti lisensiana iti libre ken nawaya a software kas iti gpl ken gfdl (rugi pay la ketdi amin dagitoy, pangted pay la amin ket di ammo no kaano a maiwakas).

kasta met a nagboluntarioak kas translator iti google translation. madama ti pannakaipatpatrus latta ti tagalog interface ti google ket sadiay a makiparpartisiparak. ti imasna ta awan pay a nairaman ti iloko kas pangpatarus! ur-urayek pay laeng ti sungbat ti google no anamonganda ti panangidawatko a mairaman koma metten ti iloko.

***

libro? wen, a. libro latta ngarud. naimas a pagsasaritaan ket no liblibro. kasla 'tay maipinapaitan a liblibro kada tualtualia, hehe!

awan makukuarta ita a panawen, bassit la ti adda a maisalsalikad a gatad. isu a diak unay mapmapan iti yan dagiti ukay-ukay a libro.

ngem naminsan a naisagudak, adda dua nga innalak:

forrest gump ni winston groom (php30)
revolt in 2100 ni robert heinlein (hb, php29)

pirmi a naayatanak a nangbasa iti daytoy "forrest gump," agel-ellekak nga agmaymaysa iti kaltaang ti rabii. nabayagen a nabuyak ti peliculana daytoy ngem ad-adda a naray-awak iti novela ni groom. adu ngamin ti nagdumaan ken naggidiatan ti naipelicula ken ti orihinal a novela a naimaldit.

diak pay narugian daytoy sf ni heinlein. panggepko a leppasen pay dagiti pangtedko a herbert ken asimov sakonto padasen daytoy novela ni heinlein.

kabayatanna, adtoy met dagiti nagatangko babaen ti ebay.ph:

no one writes to the colonel and other stories ni gabriel garcia marquez (php69, maexpektarmo latta ti "magic realism" kadagitoy nga obra ni apong gabo, nangruna kadagiti sarita, kas koma iti "one day after saturday" ken ti "big mama's funeral." ngem ad-adda ketdi a social realism ti imbanat ni gabo iti ababa-a-novela a "no one writes to the colonel" kasta met kadagiti sarita a "tuesday siesta" ken "there are no thieves in this town")

the bonesetter's daughter ni amy tan (php71, padasek man met ti bumasa iti obra ti maysa chinese american nga autor; sumagmamano pay a la panid ti nabasak)

mass ni f. sionil jose (php75, adda kastoy a librokon, ngem innalak latta ta adda maymayat a sukat ti nabulbulod nga agpirpirpir a kopia; panggepko nga uliten a basaen ngamin daytoy nga obra ni apong frankie)

po-on ni f.sionil jose (php75, manen addan kastoy a librok ngem diak nasarkedan a di inorder ta nayon ti koleksion; panggepko a basaen ngamin manen ti "po-on" tapno koma matignayak a mangituloy kadagiti pangtedko a "historikal" met a sarsarita)

addayta... adda met la naipanablaag.

iti etiks

2005-11-12T08:57:00.000+08:00

awan maikur-it. adu ti planok nga iblag ngem kurang ti oras ken gundaway. daytoy man pay laeng kodigo ti etiks dagiti agiwarwarnak. pagpampanunotan, pangsirigan ken pangtingitingan kadagiti kakabsat nga agiwarwarnak, ita, nangruna ta adda "gubat" a mapaspasamak iti baeten ti rehimen nga arroyo ken sumagmamano a kameng ken corporasion ti media.

manipud daytoy iti national union of journalists of the philippines.

The Journalist’s Code of Ethics

I. I shall scrupulously report and interpret the news, taking care not to suppress essential facts nor to distort the truth by omission or improper emphasis. I recognize the duty to air the other side and the duty to correct substantive errors promptly.

II. I shall not violate confidential information on material given me in the exercise of my calling.

III. I shall resort only to fair and honest methods in my effort to obtain news, photographs and/or documents, and shall properly identify myself as a representative of the press when obtaining any personal interview intended for publication.

IV. I shall refrain from writing reports that will adversely affect a private reputation unless the public interest justifies it. At the same time, I shall fight vigorously for public access to information.

V. I shall not let personal motives or interests influence me in the performance of my duties, nor shall I accept or offer any present, gift or other consideration of a nature that may cast doubt on my professional integrity.

VI. I shall not commit any act of plagiarism.

VII. I shall not, in any manner, ridicule, cast aspersions on, or degrade any person by reason of sex, creed, religious belief, political conviction, cultural and ethnic origin.

VIII. I shall presume persons accused of crime of being innocent until proven otherwise. I shall exercise caution in publishing names of minors and women involved in criminal cases so that they may not unjustly lose their standing in society.

IX. I shall not take unfair advantage of a fellow journalist.

X. I shall accept only such tasks as are compatible with the integrity and dignity of my profession, invoking the “conscience clause” when duties imposed on me conflict with the voice of my conscience.

XI. I shall conduct myself in public or while performing my duties as journalist in such manner as to maintain the dignity of my profession. When in doubt, decency should be my watchword.

wikipedia latta: ilibrodanton!

2005-11-03T22:52:00.000+08:00

daytoy man! makaparagsak man a mabasa daytoy a panggep ni jimbo:

Wikipedia may go to print, says founder
By Paul Holmes
Mon Oct 31, 8:23 PM ET

Entries from Wikipedia, the popular free online encyclopedia written and edited by Internet users, may soon be available in print for readers in the developing world, founder Jimmy Wales said on Monday.

He said content from the Web site may also be burned onto CDs and DVDs so computer users in places like Africa, who lack access to high-speed Internet, could consult parts of the reference work offline.

Wales also described as incorrect reports, one of them from Reuters, that certain pages of the Wikipedia could be subject to tightened controls or "frozen" for good to prevent vandals and pranksters from tampering with them.

"We are talking to several agents and publishers about what they would be interested in," Wales said of the book project.

He cited health, football and histories of World War Two or rock 'n' roll as examples of how entries could be grouped into subjects.

"I have always liked the idea of going to print because a big part of what we are about is to disseminate knowledge throughout the world and not just to people who have broadband," Wales said by telephone from St. Petersburg, Florida.

Issues like funding, distribution and topics were still being discussed but a first printed work could be ready from mid-2006, he added.

Wales, a 39-year-old former options trader, set up Wikipedia in 2001. The site operates through the Wikimedia Foundation, a nonprofit organization that relies on donations to pursue its goal of spreading knowledge for free.

The reference work uses "Wiki" software, which gives anyone with access to the Internet the opportunity to edit any page.

NO PLANS TO FREEZE PAGES

Some 350,000 people have contributed terms, background, context or simply corrected spellings for more than 2 million Wikipedia entries in more than 25 active languages. About 800,000 entries are in English.

Wales, an American, said a core group of around 2,000 contributors did the bulk of the work and formed the backbone of the Wikipedia "community."

In August, Germany's Sueddeutsche Zeitung newspaper quoted Wales as saying that "controls" could be tightened to protect potentially sensitive pages of Wikipedia. Reuters picked up the report and, in translating sections of it, said some pages could be "frozen" in perpetuity.

"The idea that we are going to tighten our editorial 'rules' is completely not correct (and) the articles would not be frozen in perpetuity," Wales said. He said he had been misinterpreted and mistranslated.

Wales said new software would be deployed from the end of the year that would allow changes to very active pages which might be prone to vandalism to appear on the site with a time delay, so members of the community could review them.

Enthusiasts had also been discussing whether to create "stable" versions of certain pages that would stand as the most recent reliable entry on a given topic. These would be available behind the latest contributed version and would also be updated as necessary, Wales said.

agasem no maipablaak iti printed a forma ti wikipedia? amang a dakdakkel ngem ti britannica encyclopedia wenno dadduma pay nga encyclopedia! addan aganay a 800,000 nga articulo iti english a wikipedia nga umad-adu nga umad-adu ket mabiiten nga abutenna ti milion a marka. dayta 800,000 nga articulo, agarup a maminsangapulo nga ad-adu ngem ti britannica (iti kaudian nga edisionna iti 2004, addan laeng iti nasurok a 120,000 articulos ti britannica).

ket ania ketdi koman no patinto met ilokano wikipedia ket mailibro met! ngem mabayag pay, a, ta karugrugina la unay. nasurok pay la a sangagasut ti naipan nga articulo sipud narugian daytoy idi maikadua a lawas ti octobre 2005. bareng maanayton a 500 aginggat' agtapos daytoy a tawen. ket bareng madanonnanto metten ti 1,000 a marka inton agtengnga ti 2006. isu nga agtitinnulongtay' koma, appo a kakabsat ken kakadua, a mangpadakkel met iti wikipedia iti kabukbukodantay' a pagsasao.

iloko firefox

2005-10-28T10:37:00.000+08:00

ulitek man nga ipanablaag ditoy daytoy (immuna nga imblagko iti geekmannurat):

kitaenyo man daytoy:

(iklik ti imahen para iti dakdakkel a buya)

nagmayat, di kadi? agasem ta iloko ti interfacena a browser!

isu daytoy ti iloko a firefox, maysa kadagiti projecto a localisasion (pannakaipatarus kadagiti local a lengguahe) ti mozilla foundation nga akinpartuat iti nakalatlatak a browser a firefox. ni kabsat a joseph maza, maysa a patneng nga ilokano a programmer a nakabase iti seattle, washington ti nangirusat iti daytoy a pannaka-localize kadagiti pagsasao iti filipinas kadagiti projecto ti mozilla foundation (firefox, thunderbird, mozilla suite). saan la nga iti iloko ketdi ti ob-obraen ni joe, pati tagalog a mozilla ket maysa met isuna kadagiti mangigangganetget.

adda met sangkabassit a naiburaymi (-mi kunak ta adda kakaduak) a saranay kadaytoy iloko a firefox ta inkamang ni joe ti gannuatna iti forum ti ilocano.org ket sadiay a nagisingasingkami kadagiti patarus iti nadumaduma a balikas ken texto ti firefox interface.

no kayatyo a padasen daytoy iloko a firefox, downloadenyo ti iloko ui extension. kitaen ditoy ti instruction no kasano a patarayen ti iloko firefox.

makaparagsak man dagitoy a mapaspasamak iti kinnompiuteran ken innenternetan nga ilokano ken iloko. ad-adda a maitantandudo ken maitangtangsit ti iloko babaen kadagitoy a gannuat ken sayangkat.

ket nagimas man nga usaren daytoy iloko a firefox nangruna no iloko met laeng dagiti website nga iba-browsemo! nagmayat a kapartner piman ti ilokano wikipedia. wenno dagiti pagpanablaagantayo nga iloko.

ala ngarud, ket itultuloytay' latta nga itampok ti kinailokanotayo. abrasaentay' ti bagbagitayo wenno dagita kaabayyo nga ilokano dita kas nabara a panangkablaaw ken ni ilokano ken iti pagsasaotay' a samtoy.

ilokano wikipedia

2005-10-11T20:29:00.000+08:00

kamaudiananna, kalpasan ti adu met a gundaway ken panawen a pinalabas ken panagur-uray, panagaripapa ken panagduadua, simngay met laeng ti tiansa a mabangonen, finally, daytoy nabayagen a planplanuenmi (kadagiti kakadua nga ilokano iti wikipedia.org) a pannakabuangay ti kabukbukodan a wikipedia nga iloko wenno ilokano.

iparang ken yam-ammok ngarud ita daytoy projecto nga ilokano wikipedia, ti iloko ken ilokano a wikipedia.

nabayagen nga adda tagalog wikipedia. adda metten cebuano wikipedia. sa idi kuan kapampangan wikipedia. sa idi kua manen waray wikipedia. sa addanto manen kinaray-a wikipedia. ket apay nga awan ti ilokano wikipedia?

adu a banag ti makagapu. ngem saankon nga ilatak pay ditoy dagiti detalye no apay a naitantantan daytoy a projecto.

ti ketdi napateg, addan ti ilokano wikipedia. ket adtoy, awisenkayo amin, appo a kakabsat, kakadua, gagayyem nga ilokano, managilokano, umiilokano, umiiloko, managiloko, mangipatpateg ken mangsalsaluad ken mangsalsalimetmet iti ilokano, iloko ken kinailokano, awisendakayo amin a makitinnulong iti daytoy a dakkel a projecto nga aggandat a mangaramid iti iloko/ilokano nga ensiklopedia!

wen, makuna a dakkel a projecto daytoy a kas iti english wikipedia ken dadduma pay a wikipedia kadagiti mayor a pagsasao iti lubong. maysa nga agtultuloy a projecto a saan nga ammo no kaano a malpas. ta saan met nga agsarday ngamin ti panagadda ti adu ken umad-adu nga impormasion manipud man iti napalabas, agdama ken uray masakbayan, a nasken a mailebben itoy nga ensiklopedia. ket iti kaso ti ilokano wikipedia, madama pay laeng ti pannakaipaspasdek dagiti makuna a pundasion wenno panuli a panidna nupay adu met bassiten dagiti narugian nga articulo. narigat ken narikut a pakakumikoman aglalo ta saan met amin a panawen ket maigubet iti daytoy ta amin dagiti wikipedians sadiay a pakairamanan 'toy numo ket voluntario laeng a tumultulong ket inda laeng isiksiki ti makiwikipedia iti libre nga orasda.

ngem latta, awisenkayo a makitinnulong iti daytoy a nawaya wenno lukat a project. nawaya, lukat, kunak man ta uray asino ket mabalinna ti makitinnulong. masapultay' ti adu a kakadua ken volunteers nga agsurat, agpartuat, agipatarus iti nainsiklopediaan nga articulo.

urayendakayo sadiay, apo!

ebay, ken libro manen, a

2005-10-02T14:42:00.000+08:00

sabali manen ti nasumok datao. daytoy ebay. ti kadakkelan ken kasikatan a pagtagilakuan ti wagwag wenno ukay-ukay iti internet. rinibribu a tattao ken minilmilion a transaksion ti mapaspasamak iti ebay iti inaldaw. adun ti bimmakbaknang met gapu iti panagnegosioda iti ebay. ta no nalaingka, natusoka, nasikap nga ebayer, nalaka (kano) a pagakupan iti pirak daytoy ebay. ket natural, bilionario metten, a, ti nangirugi iti ebay, ni pierre omidyar. maidasig isuna kadagiti nalalaing ken nagagasat a pinarsua a nakapanunot iti karkarna wenno naidumduma a teknolohia iti internet, kas koma kadagiti nangpundar iti yahoo!, da david filo and jerry yang; wenno dagiti nangimbento iti google, da sergey brin ken larry page; wenno ti nangirugi iti amazon.com, ni jeff bezos.

wen, adu ti adik (kanon) iti ebay. ta malaksid a no nalaingka iti pasikotsikot ti internet business wenno online commerce (wenno e-commerce) ket medio umadut' makukuartam, sabali pay daytay feeling ti maki-bid, makitinnawar, makipinnangatuan iti presio iti kayatmo a gatangen--a kayat met a gatangen ti ad-adu pay. adda thrillna daydiay (kunaek man ta napadasakon itay laeng nabiit, hehehe!) ket nakagangganas man ti riknam no sika ti mangabak kas highest bidder ket na-outbid dagiti dadduma nga agkalikagum iti pagiinnagawanyo nga item.

iti ebay ngamin, ti la adda ti mabalin nga ilako ken magatang (ngem adda ketdi dagiti bawal nga item, kas koma iti igam wenno bala, nazi a bambanag, namureng a pagan-anay, bangkay, wenno tabako, [wen, bawal ti tabako a tagilako iti ebay!] kdpy.) ngem ammoyo, no ania ti mapanunot ditan a mayat nga ilako, kastat' kasariwawek ti nainnegosioan a panagut-utek ti dadduma nga ebayer, ta adda pay dagiti naglako iti kinabirhen (ti maysa a babai), submarino, tangke ken eroplano a pakigubat, aircraft carrier, tostado a tinapay nga adda nagmarka nga imahen kano ni virgin mary, gatas ti ina (a tao), picture ti nobia/nobio ken no ania la ditan! ti imasna ta addada met no kua ag-bid ken gumatang! isu a nakaay-ayat ti maki-ebay, kunam sa! sabali daytoy a padas ken pannakilangen iti naisalumina ken no kua ket weird nga internet culture.

anyways, anyways, saanak pay met ketdi nga addicted a mannaki-ebay a pinarsua, a. kinapudnona kadagitoy la a nasangok daytoy a banag nupay medio nabayagen a nagrehistroak/nagkamengak (kas buyer/seller) iti ebay. ken saanak pay a makirinrinnamas iti international nga ebay (ebay.com) ngem ketdi iti pay laeng local nga ebay iti filipinas, ti ebay.ph a nabiit pay a naluktan. ditoy ebay.ph, bin-ig pay laeng a pinoy dagiti bidder, buyer ken seller ket iti pay laeng uneg ti filipinas ti pakaang-angayan ti transaksion. nupay no kamengkan ti ebay.ph ket automatik metten a memberka iti ebay international. adu ti nagmamayat ken naglalaka a tagilako iti ebay international ngem ti pagdaksanna, nangina ti shipping rate ta bayadam ti pananakaipatulod ti gatangem nga item manipud iti sabali a nasion a lokasion ti tao a paggatangam. sa parikut pay iti panagbayadan. masapul nga adda credit cardmo wenno accountmo iti paypal (awan pay met ngarud paypal iti filipinas).

nagdamdamuak ti nag-bid ken naggatang iti libro iti ebay.ph. ania koma ngarud met ti sabali a magatang no di libro ta isut nalaka, hehe! addan tallo a libro a nagatangko babaen ti ebay. simmangpeten 'tay dua, padpadaanak ti maikatlo. taga-manila ngamin dagiti seller. bayadak babaen ti banko wenno g-cash, ipatulodda babaen ti courier service (lbc, 2go, air21, dhl wenno fedex). nasayaat koma no addaak manila ta ti gagangay a panangideliverda ket babaen ti panangyawat a mismo iti item, agkitakayo iti mall kas pagarigan.

ket aniada ngay dagiti damo a naganabko iti ebay?

dagitay man laeng nabayagen a sapsapulek a libro piman. dagitoy dua nga immuna a napasangpet: eva luna ni isabel allende ken dona flor and her two husbands ni jorge amado man laeng, julie! ti maikatlo, isu ti the stories of eva luna ni allende met laeng. nakaro ti panagpagus kadagitoy a tiempo kadagiti latino american ken español nga autor, ken iti magic realism. nangrugi daytoy idi inugmokak ti one hundred years of solitude ni gabriel garcia marquez ken dagiti obra da pablo neruda, federico garcia lorca, gabriela mistral, mario vargas llosa, carlos fuentes kdpy ken idi maiwakasko ti dua a nobela ni allende, ti the house of spirits ken ti daughter of fortune.

hmm, dakkel la ketdi ti impluensada manen kaniak dagitoy a panagbasa ken panagadal no ipamaysak manen ti agsurat, ngata. addada bukbuklek a bin-i ti sarsarita ken mabalin a novela pay a mabalin a sangalek ken ramenak met iti magic realism. ti ngamin ganasna iti magic realism, lalo iti estilo dagiti latino americano a fiksionista, mapaglalaokda ti kasla fantasia, humor, history, satire, ken social realism iti maysa nga obra. saan a bin-ig wenno puro a social realism laeng, kas koma kadagiti novela ni f. sionil jose. saan met a bin-ig wenno puro a satire wenno humor laeng a kas koma kadagiti novela ni jun cruz reyes.

bareng no addanto naan-anay a panawenkon a mangitugaw nga agsurat ta padasek a tratuen dagiti saritak iti kastoy a panangisurat ken panagsurat. bareng man no ti umunanto a serioso a masuratko a novela ket naramenan iti magic realism iti estilo dagiti latino americanos. awan sa pay ketdi ti fiksion iti iloko a kastoy? diak ammo, awan pay nabasak wenno awan malagipko a nabasakon. daydiay dangadang a novela ni mang ariel agcaoili, ibilangko a social realist a historikal a fiksion a naramenan iti magic realism a nakail-iloko. ngem saan met nga iloko a novela no di ket filipino ngamin, hehehe!

more books

2005-09-25T21:06:00.000+08:00

for listing's sake ditoy blog, adtoy man ti newly acquired booksko, ken dadduma pay a wara:

the flounder, ni günter grass (php55, paperback; tour de force kano daytoy a novela 'toy aleman a nobel prize for literature laureate)
naked masks, five plays by luigi pirandello [liola, it is so!, henry iv, six characters in search of an author, each in his own way] , edited by eric bentley (php30, pb; padasek man nga adalen dagiti obra 'toy nobel laurate met laeng a dramaturgo)
the ancient civilization of peru, ni j. alden mason (php30, pb; kaykayatko ti agbasbasa maipapan iti ancient history ken culture ngamin)

pangted, a di metten masango a leppasen a basaen:

the romatic poets, a critical guide to appreciation of themes, style, and structure (php30, adu metten ti naiwakasko a panidna ketdi; mayat a pangammuan iti romanticismo iti literatura)
the cosmic connection ni carl sagan (nadawatko daytoy, nabayagen; adun a chapternat' nabasak; mayat, maipapan iti posible ken posibilidades a kaadda ti sabsabali a pinarsua/parsua iti universo)
the god of small things ni arundhati roy (php245, pb; nabayag a nagatangkon daytoy a booker prize winner a novela, naguduakon ngem diak met maipalpasen)
foxe's book of martyrs, edited by marie gentert king (nadawdawat, adun a pasetna ti nabasak; paspasamak idi panawen ti inquisition--no kasano a pinarparigat ken inungaw dagidi catolico romano dagiti "ereje" a protestante)
goodbye, columbus and five short stories ni philip roth (php25, pb; rinugiak bassit)
ship of fools ni katherine anne porter (php25, pb; diak pay narugian)
crime and punishment ni fyodor dostoevsky (nabayag daytoyen a naalak a libro, narugiakon)

dagiti ug-ugmokak, inugmokak a filipiniana (no apay ketdi, a, a "filipiniana" ti awagda kadagiti bookstore kadagiti libro a ti autorna ket pinoy) books:

jolography ni paolo manalo (php190; 'tay controversial daytoy a collection ni manalo a literary editor ti philippines free press, a nangabak iti umuna a premio iti english poetry iti palanca idi 2002; controversial kano ta naidumduma ti namnamay-an ni manalo iti daniw ken panagdaniwna, jologs a talaga, which is highly unconventional no idilig iti adda nga uso ita a daniw/panagdandaniwda iti philippine poetry in english, a kaaduanna a dagiti mannaniwna ket dicipulos ti new criticism)
maaari, mga bago at piling tula ni allan popa (php140; naisangsangayan ti daniw, panagdandaniw, kinamannaniw ni popa, unconventional met no ipadis iti am-ammo a kontemporario a daniw iti tagalog wenno filipino a kaaduanna nga impluwensiado ti estilo wenno estetika ni rio alma wenno ti grupo a lira (linangan ng imahen, retorika at anyo) a no sadino a kaaduanna a kontemporario a mannaniw a tagalog/filipino ita ket kameng/dati a kameng; maysa a pakasdaawak ket no apay di pay nangabak ni popa iti palanca tula (patiek a sumalsali latta) ngem naminduan a winner isuna iti prestihioso unay a national book award, ti manila critics circle, iti filipino poetry)
liyab sa alaala ni roberto añonuevo (php290; maikatlo a libro iti daniw ni añonuevo, adda met laeng iti koleksionko ti immuna a dua a librona, ti paghipo sa matang-tubig ken pagsiping sa lupain; ni añonuevo ti immuna a kaubingan a nakayalat iti palanca hall of fame award--iti namin-innem a panangabakna iti palanca, bin-ig nga umuna a puesto ti nagun-odna piman, 5 a tula ken 1 a sanaysay; ti paliiwko iti arte ni añonuevo awan gidiatna, rio almang-rio alma, kasla saan a nakaibbet/makaibbet iti tradision wenno inspirasion ni rio alma; adayo a mas unica ti estilo ni utolna a palanca awardee met laeng, ni rebecca añonuevo [karaman iti koleksionko ti librona (rebecca) a nakatanim na granada ang diyos])
utos ng hari at iba pang kuwento ni jun cruz reyes (php110; 'tay up jubilee students edition daytoy; nakagatangak idi iti umuna nga edision iti new day publishing ngem binulodda ti kopia ket din naisubli isu a gimmatangak manen [pati ketdi 'tay tutubi, tutubi, ’wag kang magpahuli sa mamang salbahe ket binulodda met laeng ket di pay met naisubli, gumatangakton iti up editionna manen])

sobsobra

2005-09-25T00:24:00.000+08:00

Restaurants asked to donate unsold food to hungry
First posted 05:45pm (Mla time) Sept 23, 2005
By Cynthia Balana
Inquirer News Service
http://news.inq7.net/breaking/index.php?index=1&story_id=51134

THE DEPARTMENT of Social Welfare and Development on Friday launched the Food Banking Project with the various food chains nationwide by asking them to donate unconsumed or unsold food to feed the hungry. The project is being pilot tested until December in two DSWD centers and in one community in Mandaluyong City.

DSWD Undersecretary Celia Yangco said the collected food from the food partners would be sorted out by center nutritionists to determine the recommended energy nutrient intake for the intended residents and beneficiaries.

To ensure food safety, training and capability building on food handling shall be given to designated food handlers, she said.

napintas man a damag dayta. ta di la masaysayang dagiti sobra wenno di malaklako a makan kadagiti panganan. a kaaduanna a mabangbangles ken maibelbelleng laeng.

maibelbelleng laeng, wen. a pidpidutento met laeng ti sumagmamano a daksanggasat a nakurapay a kailiantayo. a pidutenda, kurimesenda iti basuraan ket isu daytoyen adda a pamedpedda iti naynay a bisin.

ket sapay ta saanen a maulit dagiti pasamak ken damag a kas iti napasamak idi iti maysa a familia idiay bacoor, cavite a nakatayan ken nagsakitan ti annakda a babassit gapu iti pannanganda iti mapidpidutda a taraon iti basura.

libro pay: 4 f. sionil jose

2005-09-20T11:07:00.000+08:00

adda manen kabarbaro a librok, yeheyyy! naragsakak no adda baro a libro a magatangko wenno madawatko ket. ngem ita naggastosak tapno maalak ti uppat kadagiti sigsigpek la unay a liblibro a mainayon iti koleksionko; mainayon a karemkemen, ngalngalen, nanamen ti arsab a raasko iti libro.

uppat manen daytoy a nayon ti urnongko nga obra ni f. sionil jose, a maysa kadagiti pagtamdak ken pagad-adalak a mannurat nga ilokano:

ben singkol (p265)
gagamba (P160)
the god stealer and other short stories (p265)
olvidon and other stories (p250)

baro amin a kopia dagita, fresh manipud iti powerbooks, ket napungkit manen 'tay urnong iti bolsito a kuarta piman. ngem badyet para libro a talaga, hehe, kasla pang-tuition fee met, a , book allowance datao iti agtultuloy, di malmalpas a panages-eskuelatayo iti panagsuratan.

nayon iti f. sionil jose collectionko. dagiti immuna a naalak a libro ni apong frankie ket ti rosales saga a makunkuna: "po-on," "tree," "my brother, my executioner," "the pretenders," ken "mass." awan ti baro kadagitoy ta bin-ig a segunda mano wenno tersera mano pay ket ngatan. immuna a naalak/nabasak daytoy "mass" nga impabulod laeng ti maysa a propesor (diak inagnagananen ta baka maammuanna nga adda kaniak ti librona ta diak met naisubsublin ta diak met nakitkitan, hehehe!). sa idi kuan in-inut a naalak kadagiti paglakuan ti ukay-ukay a libro ti dadduma.

idi kuan, nagatangko ti "waywaya: eleven filipino short stories," "viajero," ken "ermita."

adda pay sumagmamano a pagbusbosan ti pirak tapno makompletokton ti koleksionko iti fiction ni apong frankie: "sins," "puppy love and other short stories," "three filipino women." saanen ti "platinum" ta dagiti 10 a sarita ditoy ket nainayonen iti baro nga edition ti "olvidon" a nagatangko.

ken dagidiayto pay, a, ngata, international editions ti rosales saga, ti "dusk" ("po-on"), "don vicente," (napagtipon a "tree" ken "my brother, my executioner") ken "the samsons" (napagtipon a "the pretenders" ken "mass").

ipanablaagkonto ti bassit ken medio adunto pay ngata a masaok ken paliiwko kadagiti obra no apong frankie. ti laeng maipalgakko ita, maysa ni f. sionil jose kadagiti kadakkelan ti impluensiana kaniak iti panangtrattratok iti social realism iti bukodko a fiksion ken teoria iti literatura. raemek daydiay panangipakpakat ni jose iti bukodna nga estilo ti proletarian literature. mabalin a makagura dagiti hardcore a marxists ngem kunaek a maysa a marxista ni jose, saan a kas ideologue wenno cadre, ngem kas maysa a marxist artist. saan a kas maysa a guerilla a che guevara wenno eman lacaba ngem ketdi kasla maysa a pablo neruda.

kangrunaanna a pagtamedak unay ken ni f. sionil jose ket ti panangipateg ken panangbigbigna la unay iti kinailokanona ken ti kinailokano kenkuana kas maysa nga artist. nupay iti ingles nga agsursurat, nakail-ilokano dagiti obrana, kas ipaneknek ti rosales saga--kas ipaneknek ni istak, ni antonio samson, wenno uray ni pepe samson.

maysa kadagiti nakallalagip a padasko iti panagbasbasak iti rosales saga ket ti saga a mismo ni istak iti "po-on," ni eustaquio salvador, a naaddaan iti manmano a gundaway a makadennana iti biag ken patay ti dua a naindaklan a bannuar, da apolinario mabini ken ni gregorio del pilar. dakkel ken napigsa ti kidagna kaniak aglalo daydiay eksena a nakiraman a limmaban iti gubat ni del pilar iti tirad pass ni istak kontra kadagiti norte americanos a mangkamkamat ken ni aguinaldo. kasla agpaypayso a napasamak daytoy a senario, saan a fiksion laeng no di ket paset ti pakasaritaan a mismo.

iti panagkunak, kasdiay man ti pudpudno a historical fiction--'tay saanmo a dildillawen a naibasar iti history daytoy a fiksion ket kasla met la ngarud non-fiction narrative laeng kuntodo adda pay ketdin footnotesnan a kaslala maysa a scholarly a research wenno thesis/dissertation! panagkunak pay, kadagiti amateur nga agpadpadas (kas kadatao, ta adda met padpadasek iti agdama) nga agsurat iti fiksion a historikal, adalenda ti namnamay-an ni jose iti po-on, nangruna dagiti paset a naggunayan dagiti non-fictional a karakter a kas kada mabini ken del pilar. kasdiay koma met ti mapartuattayo iti fiksion nga iloko.

nayonakto daytoy a paliiw...

pekpekkel, wikipedia, dumakdakkel

2005-09-11T09:58:00.000+08:00

dumakdakkel a dumakdakkel ti wikipedia, ti kadakkelan pay laeng nga encyclopedia iti pakasaritaan ti lubong:

Wikipedia eclipses CIA
By Gavin Clarke in San Francisco (gavin.clarke at theregister.co.uk)
Published Wednesday 7th September 2005 08:33 GMT

Wikipedia is fast becoming the number-one online resource for web surfers hungry for context about breaking news, in what must be a sad comment on the ability for traditional news media to keep its audiences well-informed.

Wikipedia, the online encyclopedia assembled in realtime, has reportedly experienced a 154 per cent hike in traffic during the last year, according to internet traffic watchers at Hitwise.

The Wiki-fiddlers' big-book o' facts appears to be benefiting from a happy coincidence of a lot of big-headline news combined with the apparent inability of so-called traditional news channels - both online and off-line - to satiate surfers' need for reference material. A high ranking in Google, boosted by the replication of the Wikipedia material, hasn't harmed the project either.

Wikipedia attracted 22.3 per cent of users searching for information about the Gaza Strip as Israeli troops closed down settlements and withdrew from the region. Wikipedia's market share numbers meant it drew five times more traffic than Google News, Yahoo News or the BBC and tied with CIA World Factbook for information on the strip.

Wikipedia tied as the second most visited site among US web users eager for details about Pope Benedict XVI, Pope John Paul II's successor. The top destination was Newadvent.org, the old-school Catholic encyclopedia that has resisted the temptation to go Wikipedia-style.

The service has also eclipsed Dictionary.com is the internet's number-one reference site.

Hitwise failed to make more information on Wikipedia traffic, specifically the number of page views, publically available.

enough said. daytoyen ken daytoyton wikipedia a talaga ti kadadakkelan nga encyclopedia. ket libre pay. ken pagtitinnulongan a bukbuklen ti adu a volunteers manipud iti nadumaduma nga ammo ken paglaingan.

awisenkay' ketdi met a makitinnulong iti daytoy nga encyclopedia. masapul ti ad-adu pay nga articulo maipapan ken ni ilokano ken iti ilocos, ken maipapan ken ni pinoy ken ti filipinas.

adda met sumangkabassit a contributionkon. nga isingitsingit datao a butbutingtingen. adu pay ti panggepko nga inayon, nangruna iti literatura iloko ken kadagiti mannurat nga ilokano. adtoy man dagiti rinugiak:

mangurkuranges a u.s.

2005-09-06T11:30:00.000+08:00

kumur-itak man bassit kabayatan nga agpipinnatapokda ita iti congreso ti filipinas.

ipabasak man daytoy:

US poverty rate continues to rise

The number of people classed as poor in the US has increased - despite strong economic growth, say official figures.
An extra 1.1 million Americans dropped below the poverty line last year, according to the US Census Bureau.

There were 37 million people living in poverty in 2004, up 12.7% from the previous year.

The report said non-Hispanic whites were the only ethnic group to experience an increase in poverty as well as a drop in income.

Economic lag
Asians were the only ethnic group to show a decline in poverty in 2004 compared with the previous year, while poverty among the elderly also fell.
It rose only for non-Hispanic whites, from 8.2 % in 2003 to 8.6 % over the same period. The poverty rate remained unchanged for black and Hispanics.
The last time poverty fell in the US was in 2000 when there were 31.1 million people officially classed as poor.
The rise in poverty comes despite solid economic growth in 2004, which helped to create 2.2 million jobs in the US.
"I guess what happened last year was kind of similar to what happened in the early 1990s where you had a recession that was officially over and then you had several years after that of rising poverty," said Charles Nelson, an assistant division chief at the Census Bureau.
Sheldon Danziger, co-director of the National Poverty Center at the University of Michigan, said poverty rates were still much better than in the early nineties.
"The good news is that poverty is a lot lower than it was in 1993, but we went through a hell of an economic boom," Mr Danziger said.
Poverty levels are based on the bureau's population surveys, carried out over three months, beginning in February, with about 100,000 households nationally.

hmmm. di man nakarkaro itan a pomobre dagiti norte americanos gapu iti napasamak a didigra iti gulf coast nangruna iti ciudad ti new orleans. kitaenyo ket nangrikna ti economia ti u.s. gapu itoy gapu kadagiti nataktak ken nadadael a bubon ti lana iti gulf of mexico.

ngem samiren kadi, patien kadi ti adu a filipino a "pobre" ti u.s. of a. ngarud. atiddogto latta ti pila iti u.s. embassy kadagiti pinoy nga agbirbirok latta iti proverbial a "naberberde a pagaraban" wenno "daga ti gatas ken diro" a maaw-awagan iti america.

libro a managadu

2005-09-02T18:53:00.000+08:00

rugiak man met ita ti agipanablaag maipapan kadagiti gatgatangek, basbasaek a libro, dagiti adda iti reading list ken wish listko a libro, dagit koleksionko a libro (a printed ken digital wenno ebook).

idi naminsan nga aldaw, naidagasak iti maysa nga educational supply store ditoy tuguegarao nga adda lakona a second hand books. diak manen nasarkedan ti di nagbiding. ken ti di gimmatang.

adda uppat a bitbitko a naisupot a libro idi rimmuarak iti pagtagilakuan. suerte ta hardbound ita ti nasarakak ken nalaka:

masterpieces of fantasy and wonder, compiled by david g. hartwell (php50 lang)
nebula award stories four, edited by poul anderson (php39)
the arabian nights, selected and edited by padraic colum (php39)
god emperor of dune, ni frank herbert (php39)

hu, adda manen wara iti bassit a balaymi nga agbelbel-an iti kaadu dagiti agkaiwara a libro ta awanen pagikkan a kabinet.

aggatgatangak met itan kadagiti fantasy books ken uray children's literature. ken science fiction, ta bigla ken napigsa ti interesko ita iti science fiction. isu a naragsakanak unay idi makitak dayta nobela ni frank herbert, bale isu dayta "god emperor of dune" ti pasarunsunna, ti maikapat iti trilohiana a "dune," "dune messiah," ken "children of dune" a nabayag a sinapsapulko kadagiti second hand bookshop ditoy tuguegarao sakbay a nakompletok a naala amin a tallo a libro (adda ebook versionna kaniakon a nabayagen dagita, ngem natural awan dumana 'tay printed a kopia a libro nga uk-ukagem). mabiitkon a malpas ti "children of dune" ket mayat ta isarunokton a dagus daytoy kaggatangko a "god emperor."

adda pay, a, ketdi nakitak a hardbound a "cosmos" ni carl sagan, a nabayagen a sapsapulek. ngem din' umanay ti kuarta iti bolsak isu a sublianakto laengen.

hmm, gatangak a gatang iti libro. ngem piman agpatinggaak la iti segunda mano ta isut' kaya ti bolsa. ken isu met ti adda a magatang ditoy tuguegarao ta awan met ti bookstore ditoy, awan met ti national wenno powerbooks ditoy pay.

gatangak la a gatang, diak la ket ngarud ammon ti unaen a basaen. diak pay ketdi ngaruden mabasbasa dagiti gatgatangek a libron. adun ti naurnong a pangtedko, a narugiak a basaen ngem diak napalpas. wenno diak pay narugian a basaen.

adtoy man dagiti nabiit pay a nagatangko a segunda mano a libro:

the year's best science fiction tenth annual collection, edited by gardner dozois (hardbound, php50 lang, dandanik mabasa aminen a 24 a sarita ken novella a laonna)
the new worlds of robert a. heinlein expanded universe (paperback, php60, uppat pay la a sarita ti nabasak iti 27 sarita ken salaysay ni heinlein)
cancerward, ni alexander solzhenitsyn (paperback, php50, addaak pay la iti panid 20 daytoy 559 panid a libro)
the gulag archipelago, ni solzhenitsyn (paperback, php30, preface pay la ti nabasak piman daytoy 660 panid a libro)
the tin drum, ni günter grass (paperback, php30, diak pay narugian)
flowers for algernon, ni daniel keyes ('tay nobela, paperback, php30, lineppasko iti tallo nga aldaw)
my brother, ernest hemingway, ni leicester hemingway (paperback, php30, naguduakon)
anne frank: the diary of a young girl (paperback, php30, dandanik malpasen)
the story and its writer an introduction to fiction, ni ann charters (paperback, php180, 6 a sarita pay lat' nabasak, 60 a sarita amin ti laonna; nanginaanak iti presio ngem innalak latta ta adda ngamin commentary/analysis ti tunggal sarita)
the human image in dramatic literature, ni francis ferguson (pb, php30, tallon nga essay ti binasak, napintas 'tay tratona kada eliot ken lorca ken joyce kas dramaturgos)
the odyssey ni homer, patarus ni w.h.d. rouse (pb, php30, naguduakon, mayat, simple a panagipatarus from epical to prose)
one two three... infinity, facts and speculations of science, ni george gamow (pb, php30, adun ti nabasak a pasetna, mayat, adut' maammuam nangruna iti fisica, astronomy, genetics ken adu pay)
understanding media: the extensions of man, ni marshall mcluhan (pb, php50, adut' nabasakon a chapterna, sikat daytoy nga obra ni mcluhan, naynay a referencia kadagiti sukisok kada thesis maipapan iti media)
three plays (desire under the elms, strange interlude, mourning becomes electra), ni eugene o'neil (pb, php25, diak pay narugian, basaek kunak tapno ammokton ti agsurat ti drama, diak masango; adda pay ket dagitay obra ni brecht a pangted)
aztec, ni gary jennings (pb, php50, diak pay rinugian, maamakak iti kapuskolna, 1,038 panid a libro)
war and remembrance, ni herman wouk (pb, php50, 20 panid sa pay lat' naiwakasko, biglaak a simmadut nga ituloy, manen maamakak iti kapuskolna, 1,382 panid a libro)
the hero with a thousand faces, ni joseph campbell (bp, awan price tagna, baka sangagasut daytoy idi, medio adu metten a panid ti nalpasko, napintas a referencia iti panagsukisok ken panagadal iti mitolohia, antropolohia. cultura)
ways of reading an anthology for writers, da david bartholomae ken anthony petrosky (bp, php180, pinalapalabsak lang, mayat a pagadalan dagiti agduduma a salaysay, medio nauuneg dagitoy a salaysay, diak pay la maisamira nga adalen ida)
short story theories, edited by charles e. may (bp, php100, dandanik malpas aminen a salaysayna, mayat, adut' naadalko, adut' naitulongna kaniak, ulit-ulitek a basbasaen ken ad-adalen)

adu unayen. birokekto pay dagitay dadduma.

sex, palanca, kdpy a kur-it

2005-09-01T13:26:00.000+08:00

setiembre manen. setiembre 1 ita. napateg daytoy nga aldaw wenno petsa kadagiti mannurat iti filipinas a pakairamananen dagiti mannurat iti iloko. ta iti sardam ti setiembre uno ti awarding ti palanca awards a tradisional itan a maang-angay iti rigodon ballroom ti manila peninsula hotel iti ciudad ti makati. rabii daytoy dagiti mannurat. agdadapon, agsasarak saan la a dagiti damo/agdadamo a winners ngem kaaduan kadagiti masasao a "who's who" iti philippine literature ket addada, kas nagpaay a judges, guests, wenno dimmagas laeng. abunaw a ti agkakaimas ken nangingina a makan, layus ti arak. kasla met gumil convention a panagsasarak dagiti mannurat a naragsak, natagari, naariwawa a kasla nadanuman a kengkeng ken tukak. ammomon, no agsasarak ti mamannurat, nakaragragsak ken nabnabiag ti saritaan, nangruna ket awarding ti palanca a maikonkonsidera a most prestigious a literary awards (hmm, prestigious met amin a literary awards, di kadi?), kasikatan, isu kan' ti katukad ti pulitzer prize ti u.s. ahem, ahem.

man ngarud ta kablaawak dagiti gagayyem a nangabak ita a tawen iti palanca, iti sarita nga iloko, da danilo b. antalan a damona ti mangabak ngem inyalatna a sigud ti umuna a premio; ni gayyem joel b. manuel a nangipakasa iti maikadua a gunggona; ken ni atanudko a daniel l. nesperos a nangisakibot iti maikatlo a puesto (isu met laeng ti maikadua a puesto itay napan a tawen). kablaawak pay ditoy ni mang ariel agcaoili a nangatiw iti maikadua a premio iti english a salaysay.

***

sex. hmm, sex. mangipabasaak laeng iti maysa nga articulo, saanak nga agdiskas maipapan iti sex, dakayo met. bay-antayo a ni lattan apo greg laconsay ti sexpert ket adda dita ti naruay a salaysayna iti sex, panagsex, kinasex, sinesex ken no ania la ditan.

ipabasak laeng daytoy (baka makaited iti pagulidanan, wenno tips ketdi, tapno naragragsak, nagangganas, naim-imas pay ti sexlife), ket iboldfaceko laeng dagiti kayatko nga ipasimudaag:

Sex makes people healthy, cheerful, strong, beautiful and sleepy
Pravda, 07/20/2005 16:42

It is generally believed that human beings have sex either for pleasure or reproduction. However, the number of people driven with these motivations has been reducing steadily during the recent years. The majority of humans use sex as the most pleasant and available remedy for a whole bouquet of problems.

It is an open secret that a person gets into a cheerful mood during an act of love. In addition to purely psychological satisfaction, the human body produces endorphin - the hormone in charge of elevated spirits and positive perception of the environment. Researchers say that such inspiration comes from the activity of certain brain centers, which change the hormonal status of the body. Good quality sex produces a spiritually elevating effect on the chemical level, which does not require any additional efforts.

Prior to the culminating moment of an act of love, orgasm, the brain emits a dose of oxytocin - the hormone of the posterior lobe of pituitary. Oxytocin results in the production of sedative endorphins - natural analogues of morphine. Sex spurs the production of estrogen with women - the substance, which eases premenstrual pains. Therefore, sex is the best painkiller.

One may say that a bed is the best equipment for physical exercises that man has ever designed. The pulse rate of a sexually excited individual increases from 70 to 150 beats per minute, which is comparable to muscle efforts of a weight-lifter. Only one sexual intercourse burns off the same amount of calories that a person loses running on a treadmill for 15 minutes. Needless to say that the first option is much more pleasant than the second one. Thirty minutes of sex kill about 200 calories. In other words, daily sex can take away 500 grams of your weight in a week.

Sex is a very good impetus for the strengthening of the immune system. It has been tentatively proved that those people, who have sex on a regular basis, are much more protected against various viral diseases than those, who prefer abstinence: healthy sex saturates blood with antibodies. Therefore, sexually active men and women suffer from widespread infectious diseases such a flu and cold less frequently. As for sexually transmitted diseases, the answer is obvious: a condom makes perfect.

It may seem unreal, but it is a fact: regular sex enlarges women's breasts. Sexual excitement intensifies the bloodstream, which may add 25 percent to a woman's breast size. Furthermore, women can raise their IQ with every orgasm that they experience. American scientists, who continuingly study sexual possibilities of homo sapiens, discovered that the moment of orgasm gives a very powerful incentive to a large number of chemical reactions and physical procedures in the body. The speed of blood circulation reaches its maximum, whereas the oxygen-enriched blood reaches all internal organs, including brain, very quickly. Hypothalamus - the center for control of the hormonal system - also governs the work of learning and memorizing centers.

It goes without saying that an act of love ends with the ultimate relaxation and sleep, especially if it occurs after a hard day at work. The raising level of oxytocin produces a strong tranquillizing effect. Sex can therefore be considered as a perfect natural soporific medication.

Sex trains almost all groups of muscles, especially muscles of pelvis, buttocks, stomach and arms, which is an important factor for women. Regular love acts improve the bearing and exert a favorable influence on the musculoskeletal system. In addition, sex results in the production of collagen - the substance, which adds smoothness and glow to women's skin. Progesterone, another hormonal product of sex, helps a person fight acne. American scientists concluded as a result of their research that couples, who love each other at least three times a week, look two or three years younger than their coevals, who either abstain from sex or hardly ever enjoy it.

Any long-legged beauty girl annoys you, especially if she looks younger and prettier. A photograph of a beautiful model wearing fancy designer clothes ruins your entire day. Only passionate sex can save you from this infirmity. When a man tells his woman that she is the most beautiful lady on Earth, a woman usually stops thinking about several centimeters of fat on her waist or the fading elasticity of her skin. Psychologists say that it is much easier for a woman to learn how to love herself, if she has a man, who desires and worships her.

source: http://english.pravda.ru/main/18/90/360/15833_sex.html

addayta, nagadu gayam, aya, ti maited ti sex. iti babbai la unay. saan la sikog wenno panagsikog, a. makapadakkel kan' pay gayam iti suso (dimon parikut ti aggastos nga agpaineksion ti silicone), pagpasirib, pagpakinis iti kudil (dimon masapul masapul ti agusar kadagiti papaya-based a sabon wenno pulpulagid), pageksarsays ken pagpatibker ti susuop ken tultulang (dimon parikuten ti osteoporosis), pagpaubing ti langa ken rikna, etc.

***

hmm, awanen. naibusanak iti maikur-it. no kayatyo pay ti agbasa iti ad-adu, bisitaenyo ti blogko iti bangir, ti geekmannurat. wenno iklikyo dagiti links iti rss feed iti kanawan.

maysa pay a gacela

2005-08-30T10:55:00.000+08:00

maysa man pay ngarud a gacela ni federico garcia lorca:

Gacela ti Panaglibas

Napukawko ti bagik iti baybay iti adun a daras
a ti lapayagko napno iti kappuros a sabsabong,
a ti dilak napno iti ayat ken sagaba.
Namin-adun a napukawko ti bagik iti baybay,
kas iti pannakapukawko iti bagik iti puso ti sumagmamano nga ubbing.
Awan ti mangted iti agek
wenno maysa a mangapros iti kaipasngay a maladaga
ket malipatanna ti naulimek a bangabanga dagiti kabalio.
Ta dagiti rosas sapulenda iti rupa
ti ragangirang a langalang ti tulang
ket dagiti ima ti tao awananen rikna
no di mangtulad kadagiti ramut iti sirok ti daga.
Iti pannakapukawko iti bagik iti puso ti sumagmamano nga ubbing,
napukawko ti bagik iti adun a daras iti baybay.
Diak iginggina ti danum, innak a sapsapulek
ti ipapatay a no sadino ti lawag ibusennak.

gacela ni lorca

2005-08-26T10:50:00.000+08:00

awan mayat a maikur-it. latta.

padasek man ngarud ti agipatarus kadagitoy gacela ni lorca. ti gacela ket maysa a forma ti arabic a daniw a gagangay a maipapan iti ayat ken patay ken erotica.

yilokotay' man ti sumagmamano a gacela ni lorca, ngem pasensiakayon, literal sa ti dadduma a paset, from english translations ngamin dagitoy, kas koma iti daytoy "nor of the moon with a serpent's mouth/that labors before dawn" "agob-obra" kadi wenno "agpaspasikal" wenno "agpakpakarigat" wenno "mamarparigat" daydiay "labors" dita? "mamarparigat" ti impanko nupay saanak a kontento, panagriknak kasali iti kontexto ti "tortures of the grass." awan ngamin ti original spanish a texto a masarakak, ken nasayaat koma no kabisado datao ti español ta dagiti koman orihinal nga español a gacela ti impatarusko.

Gacela ti Nasipnget a Patay

Kayatko nga iridep ti darepdep dagiti mansanas,
ti agsanud manipud iti ringgor dagiti sementerio,
kayatko nga iridep ti darepdep daydiay nga ubing
a kayatna a putden ti pusona iti tengngat' baybay.

Diak kayat a mangngeg manen a dagiti natay dida mapukaw ti darada,
a ti agruprupsa a ngiwat ket naynay a dumawdawat iti danum.
Diak kayat a maammuan dagiti pannakaparparigat ti ruot
wenno ti bulan nga addaan ngiwat ti serpiente
a mamarparigat sakbay ti bannawag.

Kayatkot' maturog apagdarimat,
apagdarikmat, maysa a minuto, maysa a siglo;
ngem nasken a maammuan ti amin a saanak a natay;
nga adda kuadra ti balitok kadagiti bibigko;
a siak ti bassit a gayyem ti Akin-laud a pasilio;
a siak ti napigsa nga anniniwan dagiti luak.

Iti parbangon, abbongannak iti belo,
ta ti parbangon kurkurannak iti sagsangarakem a kuton.
Ket babasaem iti danum-ubbog dagiti sapatosko
tapnon maigalis ti silud ti manggagama.

Ta kayatko nga iridep ti darepdep dagiti mansanas,
ti mangammo iti unnoy a mangdalus kaniak iti daga;
ta kayatko ti makipagbiag iti daydiay ubing iti sipnget
a kayatna a putden ti pusona iti tengngat' baybay.

Gacela ti Desperado nga Ayat

Saan a kayat ti rabii ti umay
isut' gapuna a dika makaumay
ket saanak a makapan.

Ngem mapanak,
uray no manggagama nga init kanenna ti pispisko.

Ngem umayka
a dayta dilam pinuoran ti tudo nga asin.

Saan a kayat ti aldaw ti umay
isut' gapuna a dika makaumay
ket saanak a makapan.

Ngem mapanak
iparangkapko kadagiti tukak ti ngatngatingatek a sabong.

Ngem umayka
babaen dagiti napitak a poso negro ti kasipngetan.

Rabii man wenno aldaw dina kayat ti umay
tapno koma pumusayak gapu kenka
ket pumusayka gapu kaniak.

panagsurat, panagedit, panagsuratan, panagmulat' kamote

2005-08-19T10:38:00.000+08:00

awan maisip a mayat a maiblag ita. daytoy man pay lang, ipabasak kadakayo ti inlanad ni apo juan sp. hidalgo jr., iti kolumna idi iti bannawag a pugon. naipablaak daytoy iti febrero 12, 1968 a bilang ti bannawag (hmm, diak pay naipasngay idi, a). maipapan kadagiti mannurat, kangrunaan dagiti agdadamo; iti panagsurat, kangrunaan iti no kasano ti talaga nga agsurat ken no ania, aya, ti isurat.

ipanko daytoy ita ta idi man 1960s agpapan ita, kasla awan namalbaliwan wenno pamalbaliwan ti literatura iloko mainaig kadagiti mannuratna. isu latta dagiti parikut nangruna kadagiti agdadamo, iti panagsuratan, iti panagedit dagiti appo nga editor dagiti pagipabpablaakantay' a magmagasin.

bareng adda maitedna kadatayo a napateg a tip ken palagip, kadatayo amin a mannurat, bangolan man a kunada, beterano man a maawagan, premiado man a sasawenda, wenno agdadamo man a masasao, kattungbol man a mainagnaganan, mannurat man wenno mannurot lang. kaimportantean siguro a palagip ken tip ket daydiay kaudian a parapo ni apo hidalgo jr.

ala, ket, basaentay', a, adtoy man:

Saan nga agsarday ti panagsangpet dagiti sarita iti BANNAWAG. Kaaduanna ti aggapu kadagiti agdadamo a mannurat. Ngem iti duapulo a sarita, nagasaten no adda maysa a maagsaw a mabalin nga ipablaak. Adu ti gapuna a saan a mabalin nga ipablaak dagiti gapuananda. Nakapsut a balabala, sinantatao dagiti agbibiag, awan ti rinnisiris, makapasuyaab ti taldiap-napalabas, saan a nasayaat ti pannakarisut ti parikut, awan masnop a turongen dagiti pasamak, bassit ti ammo ti mannurat iti banag a sursuratenna, saanna nga ammo ti agsurat iti nasayud nga Iluko, ken dadduma pay. Nabatad nga agkurang iti ammo maipapan iti panagsurat iti sarita ti nangipaw-it iti manuskrito nga inawaganna iti sarita.

Tapno maliklikan ti masapa a pannakapaay dagitoy agdadamo a mannurat, insingasingmi nga agbasada kadagiti nailibro a sarita dagiti malalaki iti tay-ak ti literatura. Adalenda a naimbag dagita nailibro a sarita ken aramatenda a modelo kadagiti suratenda. Patienmi a no kakasta a sarita ti basaenda, imposible a di ngumato ti kalidad dagiti suratenda.

Bassit ti namnamami nga adda masarakan a libro maipapan iti panagsurat iti sarita kadagiti biblioteka ti munisipio. Ngem dakkel ti namnamami nga adda latta masarakan ni agdadamo a mannurat a kasta a libro iti biblioteka ti pagadalanda. Adu a mannurat iti probinsia ti nagsurat kadakami nga awan ti masarakanda a nailibro a sarita ken libro maipapan iti panagsurat iti sarita (mairaman metten ti libro maipapan iti panagsurat iti salaysay, daniw, nobela, drama, kritika, damdamag).

Ala, no talaga nga awan, saan latta a naupay ti BANNAWAG a nangipamuspusan iti panangtulongna ken ni mannurat tapno agbalin a naan-anay a mannurat ken pakairanudan ti talentona nga agsurat. Tulonganna dagiti mannurat iti kada ili ken probinsia a mangbangon kadagiti gungloda. Patienna a babaen ti panagaammo ken panagsisinninged dagiti mannurat nga agkakailian ken agkakaprobinsiaan, makapagiinnadalda iti panagsurat. Saan la a dayta, naangay pay dagiti seminar a nakaawisan dagiti mabigbig a mannurat a nangbalakad kadagiti padada a mannurat maipapan iti nadumaduma a benneg ti panagsurat.

Ania ti napasamak? Nabuntog ti panagadal dagiti mannurat. Iti BANNAWAG, saan nga agsarday ti panagsangpet dagiti manuskrito. Madlaw a dagus a kasla bassit-usit ti pagnaan dagiti panagtataripnong ken pammalakad dagiti mabigbig a mannurat no basaem dagiti agsangpet a manuskrito. Nalabit a saan a nasamay ti panaglekteur dagiti naawis a mannurat wenno saan a malagip dagiti nakitaripnong ti nasao kadakuada idi suratendan ti impaw-itda iti BANNAWAG.

Pudno a mapukaw ti essem ti editor nga agbasa iti sarita no kalpasan ti duapulo a manuskrito a basaenna ta awan man laeng ti uray maysa a mapilina. Agasem ngamin ti tuokna bayat ti panangarado dagiti matana iti 13 a panid ti kada sarita a basaenna; ti 30 a minuto a panangbasana a naimbag iti kada sarita; ti maupay a seggana a mangduktal iti "anag ti biag" a namnamaenna nga ipaay ti mannurat agingga iti maudi a panid ti manuskrito! Saan laeng nga agkamata, agarrap ken mabutbotan ti ulo ti editor nga agbasa kadagiti kawaw a sarita; aguban pay a dina oras!

Ngem, ala, saan pay laeng a napaay ti namnama dagiti dadduma a mannurat a matulongan dagiti padada a mannurat tapno agbalinda met a naan-anay a mannurat. Kalpasan ti uppat a bulan a pannakabangon ti GUMIL Pangasinan, nangbangonda iti maysa a pagiwarnak nga agpaay kadagiti amin a mannurat nga Ilokano. GUMIL Filipinas ti nagan daytoy binulan a pagiwarnak. Dagiti mannurat met laeng ti mangigastos iti pannakaimalditna. Rimmuaren ti umuna a bilang iti Nobyembre. Naibusen. Rimmuar manen ti maikadua a bilang iti Disyembre. Naiwaragawag iti magasin ken suplemento ti BANNAWAG ti iruruar ti maikadua a bilang ngem mano dagiti nangipaw-it iti selio a pangibuson iti kopia nga agpaay kadakuada? LIBRE daytoy a GUMIL Filipinas. Ania pay ti sapulen ni mannurat?

Kurang ti ammo ni mannurat maipapan iti panagsurat iti sarita. Rinugian ngarud ti GUMIL Filipinas nga ipablaak iti maikadua a bilangna ti umuna a paset ti MAKASURATKA MET ITI SARITA a sinurat ni Apo Angel Anden iti BANNAWAG idi kanikapito a tawen. Iti maikatlo a bilang ti GUMIL Filipinas, rugianna nga ipablaak ti MAKASURATKA MET ITI SALAYSAY, impablaak met laeng ti BANNAWAG idi kanikanem a taWen. Kurang ni mannurat iti "background" iti literatura, rinugian ngarud ti GUMIL Filipinas nga ipablaak ti salaysay ni Dr. Marcelino Foronda maipapan iti ababa a pakasaritaan ti Literatura Ilokana, ti salaYsay ni Propesor Leopoldo Y. Yabes maipapan iti Akem ni Mannurat a Pilipino iti Filipinas.

Gapu ta saan nga ikaskaso ni mannurat ti umno a pannakaisurat dagiti balikas nga aramatenna, impablaak ti GUMIL Filipinas dagiti artikulo da Virgilio Vives (ti umno a pannakaaramat ti NGA ken A, TI ken ITI ken dadduma pay a bambanag maipapan iti Ortograpia Ilokana), ken Atty. Lacuesta (maipapan iti makunkuna a Lengguahe Nasional).

Adunto pay ti ipablaak ti GUMIL Filipinas a makatulong ken ni mannurat. Kas iti makasuratka met iti daniw, nobela, damdamag, drama, kritika literatura, biograpia ken dadduma pay.

Adda pay kopia ti maikadua a bilang ti GUMIL Filipinas. Ulitenmi: LIBRE daytoy a pagiwarnak ket awan ti aramiden ti mannurat no di ti panangipaw-itna iti selio a pangibuson iti kopiana. Iturongyo ti suratyo iti: Editor, GUMIL Filipinas, 1655 Soler, Manila.

No awan ti magatangyo a libro iti iliyo, no awan ti libro a mabulodyo iti biblioteka ti eskuela ken munisipioyo, no awan ti gungloyo a mannurat iti ili ken probinsiayo, no awan latta ti mabalinyo a pagadalan nga agsurat malaksid ti panagbasayo iti aglinawas a BANNAWAG, ken no diyo kayat ti maaddaan iti kopia ti GUMIL Filipinas, nasaysayaat laengen no inkay agmula iti kamote wenno karabasa wenno mais ngem ti panangar-arapaapyo nga agbalin a mannurat. Bambannog ken sasauryo no suratkay a surat a diyo met ammo no husto wenno saan ti ar-aramidenyo.

tmi: bassit a makuna

2005-08-10T15:13:00.000+08:00

blag version ti impostek iti dap-ayan II ti iluko.com:

kablaaw ken abrasa kadagiti pagtamdan ken pagraeman a nanginaw ken nangbuangay iti tmi america ken itinto pay tmi global, kada appo terry tugade, cristino inay, lorenzo tabin, amado yoro, ken ariel agcaoili.

nagbalin metten a kontrobersial daytoy plano ken panangbuangay iti tmi. ibingayko man met ti kapanunotak ken bukodko a padas maipapan iti panangisayangkat ken panangbuangay iti maysa a chapter wenno sanga wenno extension ti gumil. panagkunak, daydiay bukodko, bukodmi idi a padas idi ginandatmi met ti mangbangon wenno mangbukel iti maysa a kasla virtual a chapter ti gumil, kasla kasta met ngata met ti nagpasaran da apo tugade idi dawatenda ti pammalubos ti gumil filipinas tapno buklenda ti "gumil america" ken "gumil global."" teknikalidad la (ngata) daytoy. kastat' padasmi ngamin idi iti ambision ti "gumil internet" a saan a napatgan wenno naanamongan ti pannakabukel daytoy ta awan met pagibasaran wenno pamkuatan a provision iti constitution and by-laws ti gf maipapan iti pannakabukel dagiti sabsabali ti kita wenno tipona a chapters a kas koma iti gumil iti internet wenno cyberspace. ti ngamin nadakamat iti agdama a constitution ti gf, maipapan iti pannakaorganize ti maysa a chapter, ket kastoy:

ARTICLE X. ORGANIZATION OF CHAPTERS

Section 1. Any fifteen (15) individuals who qualify to become members as provided in Article III of this Constitution and By-Laws may organize a chapter in any school, municipality, city, province or outside the country. School, municipality or city chapters shall be separately affiliated with the provincial chapter, while provincial or outside-the-country chapters shall be affiliated with GUMIL Filipinas. Outside-the-country chapter shall be within a state or any of the established political subdivisions thereof. A country chapter may be considered upon approval by the Board. The Metropolitan Manila, the site of the principal office of the Association, shall be considered a provincial chapter which embraces the City of Manila, Quezon City, Caloocan City, Pasay City, Makati City, Pasig City, Mandaluyong City, Valenzuela City, Marikina City, Muntinlupa City, Parañaque City and the Municipalities of San Juan, Navotas, Malabon, Las Piñas, Taguig and Pateros, and the neighboring provinces.

Section 2. A prospective chapter shall first apply in writing to GUMIL Filipinas for authority to organize itself.

no suroten ken talken dagita a provisions ti gf constitution, saan ngarud a mabalin a mabukel ti kas iti "gumil internet" agsipud ta saan nga school, municipality, city, province wenno outside-the-country a pisikal a lugar ti internet. makuna a nainsangalubongan a virtual a lugar wenno espasio ti interner. ngem makuna met la ngarud a global (worldwide web).

ket ti "gumil global" saan met ngarud a mabalin a buklen, no suroten ti agdama nga alagaden ti gf. ti konsepto ti "gumil global" ket, in essence, umarngi iti konsepto ti "gumil internet" no ti masakupan wenno saknap ti pagsasaritaan.

ti "gumil america," diak ammo no ania ti opinion ti agdama a gf board no apay a saan a napatgan. ta kuna met ti alagaden nga "a country chapter may be considered upon approval by the Board." saan met ngamin unay a nailawlawag iti alagaden no ania dagiti requirement tapno mabukel ti maysa a country chapter (foreign) ken no ania ti relasion kas pagarigan dagiti existing nga state/county/island/territory chapters (kas koma iti gumil california, gumil hawaii, gumil oahu, gumil guam, kdpy) iti country chapter ("gumil america" wenno "gumil u.s.a."). no suroten ti annuroten dagiti chapters (school, municipal, city) iti filipinas, masapul ti affiliation dagitoy iti yanda a provincial chapters, ket dagitoy met a provincial chapters affiliated iti nailian a gumil, ti gumil filipinas.

saan met ngamin a naagapad iti alagaden a nasken a kadagiti siguden nga adda ken agdama nga state/county/island/territory chapters a masapul nga agtaud wenno mangrugi a mabuangay ti maysa a country chapter kas iti "gumil america."

iti filipinas, adda met kakasta a gannuat idin a nagpanggep a mangbukel iti regional wenno zonal wenno territorial a chapter. pinadas idi dagiti mannurat iti cagayan ti gumil abs wenno gabs (buklen ti il-ili ti aparri, buguey, sta. teresita, no diak agriro). ngem di met nagbayag (diak ammo no formal a naanamongan daytoy ti gf).

kadakami pay iti region 02 (cagayan valley) idi malagipko a pagsarsaritaanmi ti pannakabukel ti maysa a "gumil cagayan valley" wenno "gumil tanap-cagayan." kadakami met idi nga agtutubo, idi 1990s idi nagtitiponkami ket ininaw ken impasngaymi ti libro a "sagibo" nga antolohia dagiti sarita dagiti agtutubo a mannurat nga ilokano, planplanuenmi met no mabalin ngata a buklenmi ti maysa a "gumil agtutubo."

awan ti nagmata kadagitoy a panggep.

ala, ket pampanunotenmi pay a no la mabalin ket mangbukelkami met koma iti "gumil bloggers" wenno "gumil blog" kas chaptermi met a bloggers nga ilokano writers!

ta agingga ngamin a saan a mabaliwan wenno maamendaran gf constitution maipapan itoy a pakaseknan iti organization ti chapters, saanto ken awanto ti mabukel a sabsabali a kita ti chapters ti gumil. limitado ti amin ket agbanag nga "unconstitutional" dagiti panggep ken usuat, uray man no nasayaat ken napintas ti panggep dagitoy a plano, pagangayanna saan a matuloy. ket no saan a matuloy kas gumil, pagangayanna a sumiasi dagitoy ket manginawda iti sabali a gunglo.

kas koma iti tmi itan.

pudno, panawenna met ngaminen, nabayag a panawenna koman, a mabukel dagiti kas iti "gumil global" wenno tmi global. agpayso 'tay imbatad ni apo tugade a "rebbengna unayen a dumakkel ken lumawa ti visiontayo maipanggep iti literatura ken kultura dagiti Ilokano. Nagbaliwen ti Kailokuan wenno Ilokandia. Saan laengen nga idiay Amianan a Luzon wenno ti sibubukel a Filipinas. Iti panirigak, ti Ilokandia ket nagbalinen a global."

saanko a panangkontra wenno panangidadanes daytoy iti gumil. ta paset ti biagkon ti gumil ket iti babassit ken sangkabassit a kabalinan ken mabalbalinak, sumupsuportaak a kankanayon iti gumil filipinas. ti idawatko ita iti agdama a liderato ti gumil filipinas, kitaenda koma no adda posibilidadna a maamendaran ti alagaden. saan la nga iti organization ti chapters. adda pay dagiti dadduma a paset ti alagaden a nasken koma a matarimaan, kas mangmangngegko met laengen no kua a mapagsasaritaan kadagiti pasken ti gumil. karaman ditoy ti maipapan iti membership qualification/requirement ken election of officers. adu ngamin ti agduduma nga interpretasion kadagitoy a provision ket maasikaso koma tapno naan-annayas met laeng ken natantanang ti operasion ti gumil.

ala, ket, iwarwaragawagko ditoy ti suportak iti tmi ket saanna a kayat a sawen a diakon kaykayat ti gumil wenno awanen talekko iti gumil. saan a kasdiay. panagkunak saan a nasken a pampanunoten ti kompetision ditoy ta ania kadi, aya, dagiti kangrunaan a panggep dagitoy a gunglo kada timpuyog no di met laeng, awan sabali, ti pagsayaatan ken pagdur-asan ni mannurat nga ilokano ken ti literatura iloko? saan met a masapul ti salisal ditoy, no la ket napudno ken natakneng ken sagrado ti panggep ti tumunggal maysa maipapan iti maymaysa a gakat ken sayangkat.

ta siasino kadi ti saan nga umanamong itoy a panggep ti gumil filipinas:

To provide a forum in which Ilokano writers can undertake common and cooperative efforts to improve their craft of writing literary, historical, research and other works;
To enrich Ilokano literature and cultural heritage as phases of the national identity by encouraging the members to concentrate on writing extensively and intensively about the social, economic, cultural and other aspects of growth and development among the Ilokanos through literature, history, research, or the like;
To publish books of poetry, short stories, essays, novels, historical accounts, research and critical studies, and other writings; and
To assist each member in pursuing his/her writing career and in fulfilling his life as a member of Philippines society.

ket siasino met ti saan nga umanamong kadagitoy a panggep ti tmi:

(1) sirmataenmi ti panagkakammayet dagiti amin a mannurat iti amin a sulinek ti lubong;

(2) sirmataenmi met ti pannakaitandudo ti Literatura Ilokana saan laeng nga iti Kailokuan no di ket kadagiti isu amin a disso a pakaad-adalan ti kannawid, kurditan, ken kananakem ni Ilokano; ken

(3) sirmataenmi ti nasamsamay a pannakasukisok kadagiti amin a gappuanan dagiti mannurat tapno iti kasta mailugar dagitoy a gapuanan iti pakasaritaan ti literatura dagiti Ilokano, iti pakasaritaan ti literatura ti pagilian a Filipinas, iti pakasaritaan ti literatura iti Abagatan-a-Daya nga Asia, iti pakasaritaan ti literatura iti Amianan nga Amerika, ken iti pakasaritaan ti literatura nga exilo.

wikwikipedia latta, makapasakit ulo a talaga!

2005-08-08T09:39:00.000+08:00

manen, agsakit ti ulok a mangtamtaming iti daytoy rinugiak nga articulo iti wikipedia.org. adu ti "pasaway" a mangipapilit iti kayatda ngem dida met ngarud nga ilawlawag no ania ti natibker a basar wenno scholarly a referencia koma no sapay a baliwan wenno ikkaten/nayonanda ti kastoy wenno kasta a termino wenno balikas iti articulo.

ti pagpupudotan daytoy a tao ("don't make me mad" kunana kaniak, sus, apo, kaam-amak man, hehe!) ket daydiay pay met impanko a salaysay ni apo jose a. bragado, ti "iloko literature: a historical sketch," a naipablaak iti libro a lingka, anthology of iloko literature in english nga impablis ti gumil metro manila ken inedit da appo honor blanco cabie, cles b. rambaud ken daydi placido r. real jr. ipapilit daytoy a tao no kano english ket rebbengna nga ilocano a saan ket nga ilokano. c kano imbes a k. well, kaniak laeng, bukodna la nga opinion daytoy. actually, acceptable iti english uray man c wenno k ti maaramat. ngem ti imasna, binaliwanna pay dagiti orihinal a termino iti salaysay ni apo bragado: ti "iloko" pinagbalinna ketdin nga "ilocano" (kas koma "iloko writer" pinagbalinna nga "ilocano writer" ken "iloko poetry" pinagbalinna nga "ilocano poetry") a nakadadaelanen ti orihinal nga ayug ken panggep ti nasao a salaysay. dakkel ti gidiatna no baliwan dagitoy a termino iti salaysay. sabali no kuan ti ibagbagana, ket makaulaw. kitaenyo ditoy ti palawagko maipapan itoy.

makapasakit a talaga't ulo ta no kasta nga isublik ti orihinal a salaysay, apannanto manen man metten isubli ti ineditna. sana ibaga: "junked unnecessary revisions by Mr. Roy V. Aragon a.k.a. Saluyot." ket sinno met ti di masuron ita? ania, ibasurana ti revisionsko kano? ket saanko met actually a revisions dagidiay ngarud ta isuna ti nalawag a mangrebrebisar iti orihinal a salaysay ni apo bragado ket isubsublik laeng ti kasisigud ti salaysay. diak maawatan ti panggep daytoy a tao. di makaaw-awat. dawdawatek laeng met a mapreserba koma ti orihinal a salaysay kas panagpadayaw koma met ken bassit la a respeto ken ni apo bragado iti orihinal nga intensionna iti salaysayna. ken kasta payen, no adda koma met bassit respetona kadatao, kas nanginaw ken nangirubuat ken nangirugi iti nasao a wikipedia article, inna met koma, a, ikonsulta nga umuna wenno ipakada (ta kasta la ngarud ti annuroten iti wikipedia maipapan iti major edits wenno reverts) kadatao ta pagsasaritaan (ta adda la ngarud met nailatang nga article discussion area wenno talk page ti wikipedia) a nasayaat dagitoy a panagedit. ngem awan met, inna ketdi insultuen datao ("Ilocano is the standard English spelling and Wikipedia is written in English. Roy V. Aragon, don't you understand that? Can you understand my simple English?" inna indugsak piman). basaen ken pagpampanunotanna koma bassit ti wikiquette, hehehe!

tapno masukimatyo, kitaen ditoy ti comparison ti orihinal a salaysay ken ti editing nga inaramid 'toy kunkunak a tao. kitaenyo man ketdi no ania met ti maisingasingyo? ti orihinal a salaysay ket daydiay nahighlight iti duyaw iti kanigid a column, ti met revised ket diay nabalkot iti berde iti kanawan. dagiti nalabaga a letra ket isu dagiti balikas a nabaliwan wenno inikkat daytoy kunkunak a tao. (diak ammo no talaga a gandatna ti mangangaw kadatao, ngem kas madlawyo, iti revisionna, napanna pay inikkat ti link ti blogko a geekmannurat, hehehe! apay, saanak, aya, ngata a maikari a maawagan wenno maibilang kas ilokano writer?)

isu, ket isu ngarud, iti agdama, inikkatko pay laeng temporarily ti salaysay sadiay ni apo bragado ta diak itulok a marangrangkay. kababain met ken ni ninong joe (ninongmi iti kasar ken jane), baka ket no ungtannak ta napankonto met im-impan ngamin! pagsasaritaan pay no maipanto met laeng wenno saanen. no saanen ket panggepko ti mangsurat lattan iti bukodko a salaysay maipapan iti pakasaritaan ti gumil tapno awan ti pakabasbasolan.

hmmm.

winnikwikipedia pay ken inniloko

2005-08-04T12:38:00.000+08:00

makapaadik met gayam daytoy agwikipedia. no agwikipedia kunak itan ket agirugi, agedit, agnayon, agkissay iti articulo iti wikipedia.org. ken kas nameklan a wikipedian, makikumpog kadagiti pada a pinoy wikipedians ken dadduma pay a wikipedians.

isu met la kukueekon no kasta a makainternetak. hmm. bambantayak ken itultuloyko nga isuksukisokan dagitay rinugiak ken pakimitmitirak a wikipedia articles.

no dadduma, pagsakitan met ti ulo ta no kua adda dagiti di am-ammo wenno lurkers a makibiang kadagiti articulo (agsipud ngarud ta open daytoy a projecto ket uray siasino mabalin a makimitir). kas pagarigan, masdaawka lattan no kalpasan ti nakaad-adu nga impanmo wenno inaramidmo ket inton kuan, inton kitaem manen ket, ne, nabaliwan wenno naikkat met dagitay impanmon! makapasuron, aglalo no anonymous a saan a wikipedian ti nakibiang. ken aglalo no saan met nga hushusto ti impanna wenno inggagarana ti mangloko wenno agvandal. agparang met ketdi amin iti history ti wikipedia amin nga edits wenno napagteng, mai-log pay ti IP address ti user. mabalin pay nga isubli ti kasisigud ti nabaliwan nga articulo.

awan met ketdi pay unay ti pakasikoran a kastoy kadagiti rinugiak nga articulo. adda laeng bassit di pagkaawatan no dadduma kadagiti katintinnulong nga agedit ken agatur iti grammar (diak unay maka-ingles isu a pagyamanan dagiti kakadua a mangat-atur!). kas koma iti rinugiak nga ilokano writers article, adda maysa a wikipedian a nangbaliw iti listaan dagiti mannurat nga ilokano sadiay: ginuduana ti listaan kadagiti mannurat kano nga adda iti filipinas ken dagiti adda iti overseas. nakiro, kunak, met ta kasla adda diskriminasion no inka isinsina ni kastoy wenno kasta a mannurat ket idasigmo a mannurat a taga-filipinas ken mannurat a taga-overseas. magudua ti listaan ket agduma no kuan ti pannakaurnosna nga alpabetikal ken numerikal. isu nga insublik met laeng ti sigud nga urnos ti listaan. sapay ta saandan a balbaliwan. wenno no mabalbaliwan man ket saan koma a mawara daydiay maymaysa a listaan ti amin-amin a mannurat uray dinno man ti yanda, iti filipinas man wenno uray sadino a paset ti lubong wenno ti universo. ti kangrunaan ditoy ket ti maymaysa a listaan ken nakailistaan ti amin a mannurat a saan a mapagsisina agsipud ta maymaysada kas mannurat nga ilokano.

kabayatanna, ti maysa a kontrobersial ita nga articulo ket daydiay ilokano language wikipedia a pakarikutan ni wikipedian chris sundita, maysa a linguist.

kontrobersial kunak man ta adda wenno addada maseknan a mangdildillaw iti authority dagiti nakalanad sadiay maipapan iti samtoy. ket ti mangkueskuestion, maysa kano isuna a puro nga ilokano ket kas puro maysa a patneng wenno native speaker ti iloko. dillawenna ni sundita ta saan kano met nga ilokano ken saan met nga agsasao iti iloko daytoy.

maysa kadagiti "kuestionable" kano ket ti sumaganad a lanad:

Ilokano is uniform for the most part, but linguists recognize that there are two main dialect groups - northern and southern with each having it's own dialect.

One major difference between the northern and southern dialects is the pronunciation of the vowel e.

In the northern dialect, e is typically pronounced as an open-mid front unrounded vowel or [ɛ]. This is pronounced similarly to English bed.

In the southern dialect, the letter e has two pronunciations. In words of Spanish and other words foreign origin, it is pronounced [ɛ] as in the northern dialect. In native Ilokano words, e is pronounced as a close back unrounded vowel or [ɯ]. This is sound is found in many Philippine languages like Kinaray-a as well as non-Philippine languages such as Japanese, and Turkish.

makaunget san ti mangkueskuestion ket agpinnapilitda ken sundita. basaen ditoy ti kasla interpellation wenno annotation a reklamona (dagiti nalabaga a letra iti kanawan).

ti met makunak ditoy, kas patneng met nga ilokano ken maysa a napeklan met nga umiiloko (kas agbasbasa, mannurat, agad-adal, agsuksukisok), no maysa a native iloko speaker ket maymaysa ti panangibalikas wenno panangisaoda iti dayta e a pagrikrikiaran. nangngegkon ti panagsao dagiti patneng a taga-norte ken taga-sur ken dagiti dadduma pay a probinsia iti kailokuan ngem kasla awan sa met pagdumaan ti pananglabikas este panangbalikasda iti e? diak ammo, ta saanak met a linguist koma. ngem no patneng nga ilokano ken umiiloko, maymaysa ti saoda iti dayta e iti kas koma iti "wen," "met," "bedbed," "ilem," "isem," "panagem," "nakem," "timel," "belleng," "aweng," "palileng," "baket," "ubet," "gawed," "kerret," "siket," "lengleng" "alimuteng," "alsem," "pekkel," "kuribetbet," "pamulinawen" ken dadduma pay.

diak ammo no dayta nga e ti ibagbaga ni chris dita a kapadpad ti e iti english a "bed" nga ejemplona.

ta no baliksem a kasla "bed" dagita a words ket awanen, nabasa nga "e" ti balbaliksemon ket madlaw la unayen a saanka a patneng nga umiiloko ket kaska la dagitayen kunada a "hilaw" nga ilokano a no agilokoda ket kasla tagalog ti panagbalikasda. "wen, manong, naemas te penakbet ken denengdeng!" kunada a kasla agliblibbi nga agsao.

wenno kas ngata e kadagiti balikas a "serrek," "parek," "durek," "ledda," wenno "rebba"?

kabayatanna pay, adtoy dagiti dadduma pay a pakakumikomak iti wikipedia:

palanca awards (amangan no kursunadayo ti tumulong a mangpadakkel iti daytoy nga articulo. suksukisokek pay amin a winners. napanunotko a yaramidan ti palanca ta no kua ngamin parikutko ti referensia maipapan iti palanca nangruna kadagiti nangabak a mannurat ken sinurat. isu nga impankon iti wikipedia ti nabayagen a narugiak a website koma maipapan iti palanca.)

nueva vizcaya

dupax del norte, nueva vizcaya

mabasa, dupax del norte, nueva vizcaya

adunto pay. agingga a masangok.

literatura iloko iti wikipedia

2005-07-29T12:55:00.000+08:00

diak unay ita makapanablaag. medio busy datao.

actually, pakaringgorak daytoy nirugiak nga entry wenno articulo iti wikipedia.org maipapan iti ilokano/iloko literature. agsapsapulak kadagiti articulo a mabalin nga inayon tapno adda met naan-anay a data a maibingaytayo iti daytoy a nagpintas nga encyclopedia project a web-based. naisangsangayan a gannuat daytoy ta libre. libre nga aramaten kas referensia kdpy (no madmadlawyo, kanayon nga usarek ti wikipedia kas referencia kadagiti hotlinksko kadagiti panablaagko) , libre ti agipan, libre ti agedit/agatur/agkissay/agnayon kadagiti articulo, kdpy. uray siasino mabalinna ti mangirugi iti kayatna a topiko wenno tema wenno articulo. basta la ketdi adda pategna a pang-encyclopedia wenno kas referensia.

isu a napanunotko nga ikkan met iti bukod a page ti iloko literature. sigud ngamin a nakakabit kas sumagmamano la a tidbits daytoy a topiko iti page ti ilokano language a rinugian ken manmantenaren ni linguist christopher sundita. napagnumuananmi nga isinami iti lengguahe ti maipapan iti literatura wenno cultura ken tattao. isu, nirugiak ngarud ti literatura.

madamaak nga agsuksukisok kadagiti nasken a maipan. nakitak iti libro a "lingka" dagiti salaysay ni apo jose a. bragado maipapan iti history ti iloko literature ken gumil, ket isu ti binulodkon nga impan pay laeng (with proper credit, siempre, dinak koma ungtan, apo, ni ninong joe!)

dawatek kadakayo, appo a kakabsat ken kakadua ken gagayyem a mamannurat ken scholars iti literatura, a tulongandak koma iti daytoy a projecto. nawayakayo a mangedit, mangkorehir, mangnayon, mangkissay kadagiti naipanen sadiay. mabalin ti anonymous (agparang ketdi ti ip address ken no aniat' inaramid iti history log) ngem nasaysayaat no agrehistrokayo iti wikipedia tapno maaddaankayo iti account ket iti kasta mabalinanyo pay ti manglukat wenno mangaramid iti sabsabali nga articulo.

ket wen, kas nayon ti wikipedia iloko lit page, nangaramidak metten iti naisina nga wikipedia ilokano writers page a nangilistaak iti nagan ken ili dagiti mannurat nga ilokano. ditoy a masapul pay ti tulong ti adu tapno mapadakkel ken/wenno makompletotayo ti maysa a kapkapnekan nga ilokano writers directory. mabalinyo, appo, ti mangipan iti ammo ken am-ammoyo a mannurat nga ilokano nga awan pay iti agdama a listaan.

sona, impeachment, con-ass, federalism

2005-07-26T12:46:00.000+08:00

sona, impeachment, con-ass, federalism...

makauma. sulasu.

masadutak ita nga agikur-it iti opinionko maipapan kadagitoy nga issue. maumaak.

no kayatyo, basaenyo ti 127-panid a 2005 SONA Technical Report ket makaammokayon a mangbukel iti opinionyo. no mamati ken mamatpatikayo pay laeng itoy a rehimen wenno saanen.

what's else is new met ngamin kadagitoy a sonsona? formalities la dayta sonsona. uray ket koma di ipakdaar ti nakatugaw a presidente ti state of the nation, ammotay' metten no ania a talaga ti agdama a kasasaad ken sasaaden ti pagilian ken dagiti umili. apay pay laeng dagitoy? what's the big deal a kunada? a nasken nga ikkantay' iti importansia? manen, kasla la speech dayta ti maysa a kandidato a napnapno iti adu a kari, napno iti adu a palangguad ken adu a fantasia. patpatientay' kadi pay? adda kadatayon a mismo nga umili ti pannakaammo ken pannakapadas iti pudpudno a kasasaad ti pagilian. awan iti dayta sonsona ni gloria. nangruna nga awan iti dayta tsona ni ping lacson. nangruna nga awan iti dayta sonia ni erap. wenno koma iti dayta a sona ni abat. adu la amin!

no met kayatyo a maammuan no apay a kayat a yimpeach ti oposision ni gloria, basaenyo ti 54-panid nga Amended Impeachment Complaint nga impasada iti kongreso idi kalman. kitaenyo man no adda a talaga napigsa wenno nadagsen a grounds wenno violations iti philippine constitution ni glora tapno rebbengna laeng a maimpeach?

ngem kas naexpektar, saan a naipasa iti senado ti nasao nga impeachment complaint dagiti diputado. ta dida met natungpal ti 2/3 ti intero a kongreso wenno 79 a congressman a masapul a mangyendorso iti reklamo. 41 laeng ti nagpirma. 'su nga awan, a, latta ta kontrolado met ni gloria arroyo ti kongreso piman.

lance latta

2005-07-25T15:07:00.000+08:00

ket wen, a, ni latta lance kalpasan ti maika-21, maudi nga stage ti tour de france. maika-7 a korona. ket maudin daytoy ta agretiron. ngem nalabit isuna laeng ti makairekord iti agsasaruno a pito a kampeonato. di ammo no addanto umartap.

diak nagustuan ti hp6 ken spoilers pay

2005-07-25T13:33:00.000+08:00

nalpaskon a binasa ti harry potter book 6 ("harry potter and the half-blood prince"), idi kanikadua nga aldaw. bassitanna nga uppat nga aldaw a binasak (kaaduan nga iti rabii a pannakasango nga agbasa, ken no break time). medio nabuntog ita ti panagbasak ta kinapudnona laeng ket awan dagidi sigud nga excitement ken thrill a nariknak idi basaek dagiti immuna a libro, nangruna ti book 3 ("harry potter and the prisoner of azkaban") ken book 5 ("harry potter and the order of the phoenix").

wen, awan unay pikapikna (kaniak laeng, a, a maysa) daytoy maikanem a harry potter book ni joanne kathleen rowling. madlawko a kasla insamsambot ti panangsuratna (nupay dua a tawen sana inruar). medio dragging....

[warning gayam: no diyo kayat ti spoilers, diyo pay lang itultuloy a basaen daytoy a panablaag. basaenyo pay ti libro, a, ta didakto ketdin kagura met no agibagaak kadagiti pagteng iti libro ket diyo pay nabasa.]

wen, dragginggggg ti dadduma nga eksena a madlaw a pinangbennat laeng ni rowling iti estoria. awan unay ti action ita ditoy ta kinapudnona saan a nagsarang ken nagranget koma da harry ken ti arch-kalabanna a ni lord voldemort. adu ketdi ti dayta la napan nagsirsirip iti napalabas ti kinkinua da dumbledore ken harry (imbag ta di ket nagbunga, a, ti matada!), babaen ti pensieve a pangsiripan iti lagip ti maysa a tao. ket amin met la dagitoy a lagip a napan sinirsirip dagitoy dua ket maipapan ken ni voldemort a.k.a tom marvolo riddle. ta agur-urnongda piman kadagiti clue wenno hint ti weakenesses ni voldemort tapno agballiginto ni harry a mangparmek itoy a dark lord.

makapadismaya ta siempre, expektarek nga aglaban manen da harry ken voldemort iti ud-udi a paset a kas kas kadagiti immun-una a libro. ngem ita ket awan. ti pay ket makapasimron ket "pinatay" ni rowling ni dumbledore ditoy! ket saan a ni voldemort ti nangpapatay no di ket ni severus snape, 'tay mistro a kontrabida iti biag ni harry. ahuuu, saan a nakapapati ditoy dagiti paset wenno insinuations a napalalo la ketdin ti panagtalek ni dumbledore ken ni snape (a sigud a kameng ti death eaters, nagan ti kumpog dagiti pasurot ni voldemort) ket pulos la ketdin a di nagduadua ken ni snape a talaga nga adda iti dark side, iti side ni voldemort. ket kasdiay lattan, without much ado ti panangpapatay ni snape iti headmaster ti hogwarts, "avada kadavra!" kunana latta ket nagudasen ni piman a lakay albus! wenno ginundawayan ket ngata, a, ni snape ti credito wenno dayaw nga isuna ti manggudas ken ni dumbledore tapno maipaneknekna ti loyaltyna ken ni voldemort. wenno gapu kadi iti "unbreakable vow" a nasken a protektaranna ni draco malfoy wenno nasken nga isu ti mangaramid iti di maaramid ni draco? (update lang [26julio05]: mabasbasak kadagiti hp forums nga adda kano consent ni dumbledore iti ipapatayna. nga adda kano tulag da dumbledore ken snape, adda planoda tapno mapamatida ni voldemort iti loyalty ni snape ket iti kasta makapanen ni snape iti sidong ni voldemort ket espiaanna daytoy para ken ni harry. diak ammo, awan panawenko nga agspeculate wenno agteori-teori maipapan kadagitoy a banag. ibagbagada pay a ninto met la snape, or even draco, ti mangpatay a mismo ken ni voldemort. ngem kasanon ni harry a kas "chosen one" a mangparmek ken ni voldemort?)

kahuu, bitin pay a talaga daytoy nga episodo ti biag ni harry potter ta di pay met amin nasarakan ken nadadael da dumbledore ken harry dagiti horcrux ni voldemort. di pay naammuan ditoy no sinno a losngi daydiay napan nangala iti horcrux idiay tengnga ti dan-aw a napno iti inferi, iti uneg ti gukayab. talaga nga insaganaan ni rowling daytoy, nagibati iti adu a misterio ken questions iti book 6 tapno iti kasta agkakatayto man dataon a manguray iti book 7 a maudi kanon nga episodo ti harry potter.

ti makapasuron pay gayam iti book 6 ket dagiti nagkokorni ketdin a love story da harry ken ginny, ken da ron ken hermione. hmp, maawatan met ketdi ta teenage romance dagitoy. ngem napalalo met ti kinaarte wenno kinabaduy ken kinakorni nga impakat ni rowling a ti panggepna ngata ket tapno kilig to da bones ti agbasa. huu, diak man la a kinilig!

hmmm, kustonan, adu unayen nga spoiler. inkay' ketdin gumatang met iti kopiayo no kursunadayo met a basaen.

kabayatanna, ituloyko man laengen a basaen dagitay pangtedko a libro nga impasulik gapu iti hp6.

nars, nars, ay em sik, kol da doktor beri kwik

2005-07-22T10:15:00.000+08:00

'tay kunadan: read this, and weep (emphasis mine):

5 gov't hospitals close due to lack of nurses, doctors
First posted 04:19am (Mla time) July 22, 2005
By Volt Contreras
Inquirer News Service

THE LURE of high-paying nursing jobs abroad has doubled the number of nursing schools in the country but has drained medical services in several state-owned hospitals in the provinces, according to former Health Secretary Jaime Galvez Tan.

Three hospitals in Mindanao and two others in Isabela province "are now technically closed ... because there are no available doctors and nurses to service their patients," Galvez Tan said in a briefing for foreign diplomats at the Ateneo Professional Schools in Makati City on Thursday.

The hospitals have been "reduced to midwife clinics," he said.

The Philippines is the world's "No. 1 exporter of nurses," Galvez Tan said. He estimated that 85 percent of the total number of Filipino nurses were working overseas.

From 2000 to 2003, more than 50,000 nurses left the country to seek better employment, mostly in the Middle East, Canada, Britain and the United States, he said.

In 2004, a more alarming phenomenon emerged: Doctors turning into nursing just to take an easy path out of the country.

At least 1,500 Filipino doctors left last year to become nurses abroad, Galvez Tan said.

Today, an estimated 6,000 more doctors are enrolled in local schools offering "abbreviated nursing courses" for them, he said.

Galvez Tan, speaking as a trustee of the non-government Medical Action Group, tackled the nursing exodus as a factor causing Filipinos to be denied their "right to health," one of the topics in the briefing held by the Philippine Alliance of Human Rights Advocates.

The brain drain in the health profession has inevitably hurt the public health system, said Galvez Tan, who served as health secretary during the administration of President Fidel Ramos.

Some hospitals in the provinces, he said, have been reduced to a medical staff of one -- usually the solitary midwife -- to avert shutdown.

"They remained open despite having no capacity to have patients confined," he said. "Closing a hospital has become a political decision because the town mayor worries he may not get reelected."

And yet, Galvez Tan reported, the number of nursing schools in the country has more than doubled over the past few years, from 170 in 2001 to 370 in 2004.

But, again, the increase produced ironic results.

"The quality of our nursing education has deteriorated as indicated by the decline in the proportion of nursing graduates who pass licensure examinations," he said.

Since 2000, successful examinees have accounted for only 44 percent of those who took the tests, Galvez Tan said.

The figure used to hover around 70 percent in the 1990s, he added.

©2005 www.inq7.net all rights reserved

nakalkaldaang man a talaga ti kastoy a mapaspasamak iti filipinas. booming a kunada ti business ti nursing profession ta agtubo a kasla uong-managadu dagiti nursing schools, agadu ti narses, a, ngem agpapanawda met ket mabati ni juan de la cruz piman a masaksakit nga awan nars ken/wenno doktor a mangtaming iti an-annayenna.

ta dagiti nursing schools itan, ti kangrunaan a yadalda ket no kasano nga agserbida kadagiti pasiente iti abroad a saan ket nga iti lokal wenno bukodda a lugar. dadduma a pagadalan, paset ti kurikulum dagiti review ken seminar a nasken a maipasa ken malpas tapno sigurado a makapagtrabaho iti abroad, saan nga iti filipinas.

nagsakit a panunoten ti kinakomersialisado unay a talagan ti edukasion ket maysa a kangrunaanen daytoy nursing education. nagbalintayon a pabrika ti narses iti intero a lubong. nadesinio ti nursing education nga agserbi kadagiti ganggannaet.

imagine, dagiti dodoktor payen ket agsublida nga agiskoling iti kinanars tapno laeng makapanda iti abroad (ta amang a nangatngato ti sueldo ti nars ngem doktor, iti abroad). no damagem 'tay ubing ita no ania ti ambisionna a pagbalinan wenno no anianto alaenna a kurso, dagus a kunana: "narsing!" saanen a kas idi a dagiti ubbing ket kaaduan a doktor iti medisina ti kayatda a pagbalinan tapno agagasda kadagiti kakaasi ken nakurapay a masakit. itan, kayatdan ti agbalin a nars tapno makapanda iti america wenno europa ken tapno agakupda iti adu a pirak. nagkas-angen a panunoten!

nakarkaro itan ti misedukasion ni filipino! no ngata sibibiag pay daydi historian a renato constantino, nalabit inayonna iti nalatak nga salaysayna a "the miseducation of the filipino" ti maipapan iti daytoy nursing phenomenon.

ay, piman, asi pay ni pinoy ta awan a maawaganna a nars wenno doktor!

praktis nga agilorca

2005-07-20T10:36:00.000+08:00

maysa man a daniw-ayat ni federico garcia lorca a pagpraktisan nga ipatarus...

Soneto ti Nasam-it a Reklamo

Dimo pulos ipalubos a mapukawko ti siddaaw
dagita kakasla estatua a matam, wenno ti dengngep
a yapros ti solitario a rosas ti sang-awmo
iti pingpingko iti rabii.

Mabutengak nga agbalin, iti daytoy nga aplaya,
a maysa nga awanan sanga a troso, pagbabawyak unay
nga awananak iti sabong, lasag, wenno daga
nga agpaay iti igges ti pannakapaayko.

No sika ti nakalemmeng a kinabaknangko,
no sika ti krusko, ti agbabasa a saemko,
no maysaak nga aso, ket sika laeng ti amok awan sabali.

Dimo pulos ipalubos a mapukawko ti naganabko,
ket arkosak dagiti sanga ti karayanmo
kadagiti bulong ti simmina a Panagregregko.

maysa kadagiti favoritok unay a mannaniw ni lorca. sabali ti panagdandaniwna. surreal. ken gothical pay. kaska la mangim-imatang kadagiti obra ni salvador dali. medio adda pagkaarngianda ken ni neruda (a nadekket a gayyemna) iti forma ken textura ti textoda, nangruna kadagiti dandaniwda maipapan iti patay. ngem naun-uneg ken nasursureal ken ni lorca no patay ti pagsasaritaan. kinapudnona, patay ti kaykayat a tema ni lorca, uray kadagiti dramana, kas koma iti "blood wedding."

ala, padasekto pay ti agipatarus iti lorca. agpraktisak pay, a.

nin santo latta lance

2005-07-19T10:59:00.000+08:00

kalpasan ti maika-15 nga stage ti tour de france, ni latta lance armstrong ti mangitrangtrangko iti yellow jersey.

innem nga stage laengen ti nabati iti lumba. ngem saan pay a naksigurado unay ni lance para iti maika-7 ken maudi a korona (ta agretironto kanon kalpasan daytoy a lumba). nasurok la a dua minuto ti abantena iti maikadua kenkuana a ni ivan basso. amangan pay no masingit ni maikatlo a puesto jan ullrich a nabayagen a napasnek a karibal ni lance. dayta innem pay a lap, adu pay ti mabalin a mapasamak no saan a maaluadan ni lance ken ti grupona. adu ti risgo ti lumba. ginnasanggasat met ken pinnakatan napintas nga estratehia daytoy.

geekmannurat rss feed

2005-07-18T16:30:00.000+08:00

wen, gayam, baka diyo pay nadlaw, inikkak iti rss feed ditoyen ti geekmannurat >>, ti maysa pay a blogko a pangipangpangrunaak kadagiti topiko iti computers, science, technology, gadgets, hardware, software, kdpy.

tapno iti kasta, uray daytoy la mannurat.com ditoy blogger.com ti sarsarungkaranyo, makita no aniada met dagiti ikurkur-itko iti bangir ket mabalinyon nga aksesen manipud ditoy.

(adda iti makannawan a paset 'toy blog ti rss feed ti geekmannurat, iti baba ti "ti mannurat" a panel)

american kurakot

2005-07-18T15:14:00.000+08:00

ti kunayo, filipinas la ti yan dagiti big time a kurakot a nakaigapuananna a nairaman iti listaan dagiti most corrupt a pagilian?

aha, uray met gayam iti america ket adda dagiti big time a kurakot (manipud iti report ti new york times):

New York Medicaid Fraud May Reach Into Billions

excerpt:

It was created 40 years ago to provide health care for the poorest New Yorkers, offering a lifeline to those who could not afford to have a baby or a heart attack. But in the decades since, New York State's Medicaid program has also become a $44.5 billion target for the unscrupulous and the opportunistic.

It has drawn dentists like Dr. Dolly Rosen, who within 12 months somehow built the state's biggest Medicaid dental practice out of a Brooklyn storefront, where she claimed to have performed as many as 991 procedures a day in 2003. After The New York Times discovered her extraordinary billings through a computer analysis and questioned the state about them, Dr. Rosen and two associates were indicted on charges of stealing more than $1 million from the program.

It has drawn van services, intended as medical transportation for patients who cannot walk unaided, that regularly picked up scores of people who walked quite easily when a reporter was watching nearby. In cooperation with medical offices that order these services, the ambulettes typically cost the taxpayers more than $50 a round trip, adding up to $200 million a year. In some cases, the rides that the state paid for may never have taken place.

School officials around the state have enrolled tens of thousands of low-income students in speech therapy without the required evaluation, garnering more than $1 billion in questionable Medicaid payments for their districts. One Buffalo school official sent 4,434 students into speech therapy in a single day without talking to them or reviewing their records, according to federal investigators.

Nursing home operators have received substantial salaries and profits from Medicaid payments, while keeping staffing levels below the national average. One operator took in $1.5 million in salary and profit in the same year he was fined for neglecting the home's residents.

Medicaid has even drawn several criminal rings that duped the program into paying for an expensive muscle-building drug intended for AIDS patients that was then diverted to bodybuilders, at a cost of tens of millions. A single doctor in Brooklyn prescribed $11.5 million worth of the drug, the vast majority of it after the state said it had tightened rules for covering the drug.

New York's Medicaid program, once a beacon of the Great Society era, has become so huge, so complex and so lightly policed that it is easily exploited. Though the program is a vital resource for 4.2 million poor people who rely on it for their health care, a yearlong investigation by The Times found that the program has been misspending billions of dollars annually because of fraud, waste and profiteering. A computer analysis of several million records obtained under the state Freedom of Information Law revealed numerous indications of fraud and abuse that the state had never looked into.

basaen ti kompleto nga articulo ditoy (masapul ti registration).

hayyy...

ug-ugmokakon ti hp6 ken sumagmamano nga spoiler

2005-07-18T11:33:00.000+08:00

ahem, ahehe, madamak nga al-alunosenen daytoy hp6! nakaalakon iti kopiak. ngem diak ibagbaga no nakaalaak, a, sikret! (pramis, gumatangakto kadi iti hardbound edition, a nayon 'tay natatangken akkubna a hp collectionmi, inton addan nga available kadagiti bookstore iti manila) bareng saanak nga agarrap ta inyakarko iti palm ti texto ti intero a libro tapno naganas ti agbasa nga uray addaak iti kasipngetan ket agandap latta ti pagbasaak.

spoiler kadagiti di pay nakalukib iti "harry potter and the half-blood prince," adtoy man dagiti capitulo ti libro:

The Other Minister
Spinner's End
Will and Won't
Horace Slughorn
An Excess of Phlegm
Draco's Detour
The Slug Club
Snape Victorious
The Half-Blood Prince
The Hour of Gaunt
Hermioine's Helping Hand
Silver & Opals
The Secret Riddle
Felix Felicis
The Unbreakable Vow
A Very Frosty Christmas
A Sluggish Memory
Birthday Surprises
Elf Trails
Lord Voldemort's Request
The Unknowable Room
After Burial
Horcruxes
Sectumsempra
The Seer Overheard
The Cave
The Lightning-Struck Towel
Flight of the Prince
The Phoenix Lament
The White Tomb

hmm, masdaawkayo ngata no sapay nga adda "after burial" kada "white tomb," aya? wen, adda ngamin kangrunaan a karakter a matay itoy nga episodo ti biag ni harry...

'man ta ituloyko 'tay pangtedko iti capitulo nueve...

hp6 latta

2005-07-16T11:21:00.000+08:00

agkakatayak man. makabasbasaenakon iti hp6. pakagatangan-pakaalaan ngata, aya, iti kopia?

makipagkataykay' man met (manipud iti new york times [registration needed no basaen ti online nga articulo]):

Young Fans of Wizard Still Under His Spell
By EDWARD WYATT
New York Times, July 16, 2005

At last, after months of military-level security and a public relations blitz that would put P. T. Barnum to shame, Harry Potter is back.

"Harry Potter and the Half-Blood Prince," the sixth book in the best-selling series by the British author J. K. Rowling, was released at 12:01 a.m. Coordinated Universal Time on Saturday. The Waterstones bookstore in the Notting Hill neighborhood of London welcomed hundreds of Harry Potter fans who had lined up around the block.

The fans were mostly adult, but Kenneth Pena, 9, of London, was the first in line. An avid reader, he was looking forward to tackling the book. "They just keep getting better and better," he said.

And on Harry Potter Place, a block on what is otherwise known as Mercer Street in SoHo in Manhattan, potions were being prepared, magic wands were being made, owls were screeching, and children, teenagers and adults were giggling last night as two years of waiting for the next chapter in the Harry Potter saga were about to end.

Arthur A. Levine, the editor at Scholastic who bought the United States rights to the Harry Potter books, said on Friday, "The hype is besides the point."

Millions of copies of the book had already been ordered from online booksellers and at stores around the country. Barnes & Noble reported that it had received more than one million preorders for the novel at its Internet site and in stores, while Amazon.com reported receiving nearly one million preorders at its United States Web site and 1.4 million orders worldwide.

Scholastic, the largest seller of the series around the world, printed a record 10.8 million copies of the book, with more than half expected to be sold in the first 24 hours.

Before the festivities could begin in the United States, Potter enthusiasts turned their attention east, where the festivities kicked off in Britain five hours earlier with the true star of the series, Ms. Rowling. The series, which she has said will end with the seventh book, has taken her from being a struggling writer on public assistance to the richest woman in Britain, with a fortune estimated at $1 billion, according to Forbes magazine.

Ms. Rowling met with 70 children, the winners of a competition sponsored by Bloomsbury, her British publisher, at Edinburgh Castle in Scotland to read from the book and answer questions.

She has no public appearances scheduled in the United States, however. A short videotape of her entrance into the castle, signing autographs and being interviewed by a television reporter, was shown at a Barnes & Noble store in Union Square in Manhattan, near the bookseller's headquarters. The snippet gave away no information, however, about the sixth book, which would not have its American release for more than four hours more.

Ms. Rowling granted interviews to only two American news media outlets in association with the book's debut: to NBC, which will broadcast excerpts on "Dateline NBC" on Sunday and the "Today" show next week, and to Time magazine.

Children who gathered at the Barnes & Noble in Union Square seemed not to care, however. "I had to be here," said Emily Salwen, 9, of Manhattan, who came dressed in a Hogwarts robe left over from a recent Halloween she spent dressed as Hermione Granger, one of Harry Potter's classmates.

Emily said she planned to stay up into the wee hours today reading her copy of the new Potter book. "I like the books because they are long," she said. "Long books keep you reading and interested for a while. And these books are magical." At 652 pages, "Harry Potter and the Half-Blood Prince" is shorter than the last two books in the series, but still twice the length of the first one.

If the Harry Potter series has begun to wear out its welcome among parents who have had enough midnight parties, and teenagers who have outgrown the books, it did not show among many of those gathered at the Union Square store or on Harry Potter Place. They appeared to have little awareness that they were being sold anything other than a good time.

Brigid Buckman contributed reporting for this article from London.

hp6

2005-07-15T13:36:00.000+08:00

ahem, inton bigat kanon (julio 16) ti pannakairuar-pannakaiwaras-pannakailako ti nabayagen a padpadaanan unay-unay a libro.

wen, libro. nakakaskasdaaw ta intero a sangalubongan ti mangur-uray piman iti iruruar daytoy a libro. ket ne, sequel daytoy a libro iti series. mapadpadaanan a kas kadagiti immun-una a books iti series, nangruna ti sarunuenna daytoy a libro ita a rummuar no bigat. kas man la sequel iti sikat a pelicula, kasla episode III ti star wars wenno part 2 ti spider-man wenno matrix reloaded ken matrix revolutions.

isu daytoy ti "harry potter and the half-blood prince" a maika-6 a libro iti series ti pito kano a libro a harry potter ni j. k. rowling.

idi damo a rumuar ti harry potter books, ti book 1 a "harry potter and the sorcerer's stone" ken ti book 2 a "harry potter and the chamber of secrets," diak a pinampansin ta ania koma met, awan panawenko nga agbasa iti atiddog a novela a para ubbing, kunkunak, ileppasko laengen, a, dagiti nagadu a pangtedko pay a novela da hemingway, faulkner, marquez, eco, coello, kdpy a nabaybay-akon a libro. saak la nagbalaw iti rummuaren ti book 3 a "harry potter and the prisoner of azkaban" ta pagdamandamagan idin daytoy a publishing phenomenon that took the world by storm kano (agasem met ta riniwriwriw a kopia ti nailako ken mailaklako iti agarup amin a major languages iti lubong). gimmatangak a dagus iti paperback editions ti tallo a libro ket inugmokak ida. ayna, nakakaskasdaaw a talaga ta diak pay ketdi kayat nga ibbatanen, diak pay kayat ti mangan koman no mabalbalin ta kayatko nga ileppas a dagus dagiti libro! awan sa pay makalawas a nalpasko dagiti tallo a libro. kasta met ti maikapat, "harry potter and the goblet of fire." ti maikalima, nabayag a napadpadaanan ta naabotna ti agarup tallo a tawen sa inruar ni rowling, ti "harry potter and the order of the phoenix." (umarngi daytoy a pikapik ken regget idi binasak dagiti obra ni dan brown a "the da vinci code" ken "angels and demons" a saggatlo nga aldaw sa la ti pinangalunosko kadagitoy a dua a novela!)

sa ita, daytoy maikanem, "harry potter and the half-blood prince," kalpasan ti dua a tawen a panaguray.

pakagatangan, aya, ngata iti kopia no bigat? wenno pakadownloadan ngata? hehe!

sinno ngata daytoy a half-blood prince, aya? apay met a half-blood a di ket full-blooded koma a wizard? sinno ngata ti muggle a tatang wenno nanangna? saan la ketdi a ni harry daytoy a prinsipe ta full-blood a wizard ni harry. saan kano met a ni lord voldemort a mismo. saan kano met a ni tom riddle. hmm...

anian, aya, ti gasgasat ti writer a kas ken ni rowling. bilionario itan gapu ken ni harry potter. ngem saan met a kalakala a nagballigi ni rowling ta adu a rigat ti napasaranna sakbay a napagasatan. idi ilaklakona ti manuskrito ti umuna a libro, nireject dagiti dadakkel a publishing houses piman. iti uppapay ken suronna, dandanina la kanon payen impuor ti manuskrito dinumona ta agpakarigat idi a mangpadpadakkel iti bassit pay nga anakna (ta nagsinada iti immuna nga asawana). idi kuan, adda maysa a bassit a publishing company (isu ti bloomsbury) a nangpadas a nangipablaak iti "harry potter and the sorcerer's stone". and the rest is history a kunada.

awan la ngata, aya, met ti ilokano a mannurat, filipino a mannurat a makabael iti kas iti abilidad ni rowling? panagkunak, no abilidad wenno talento, adu ti makabael iti filipinas. parikut laeng ti market wenno pagipablaakan. kangrunaan ngamin a problema ni mannurat a pinoy iti filipinas ket ti banag a saan a managbasa dagiti filipino. isu a dagiti mannurat, kaaduanna latta ti mamirmiraut ken mangurkuranges piman.

a, ngem, inton kuan dagita a sentimiento de asukal a kunada. please do not spoil my excitement a makabasa iti "harry potter and the half-blood prince," sika met! agsarakak man pay ketdi iti web baka adda nayaw-awan nga authentic a kopiana (wen, a, ta agkaiwara metten iti internet dagiti fake a "harry potter" wenno fan fiction a sinirat dagiti harry potter fanatic!).

expecto patronummm! (pasensian, adda ngamin nadlawko a dementor nga umas-assibay! sika kad' daydiay?)

global a gumil

2005-07-13T14:33:00.000+08:00

gumildamag iti bannawag (damdamag, julio 18, 2005, panid 27):

GUMIL America,
GUMIL Global,
planoda a bangonen

Mapangpanggep ita ti pannakabuangay ti GUMIL America ken GUMIL Global, kas kinuna da mannurat Terry Tugade, Lorenzo G. Tabin, ken Cristino Inay Sr., kangrunaan a mangin-inaw iti pannakabuangay dagiti dua a gunglo. Kinuna ni Apo Tugade a no mabalin, mabuangay ti GUMIL America iti di naladladaw ngem iti Hulio. Kalpasanna, isarunoda a buklen ti GUMIL Global.

Para iti nayon nga impormasion maipanggep itoy a plano, agsurat kadagiti organizers iti ania man kadagitoy nga email addresses: gumilamerica@myexcel.com, gumilglobal@myexcel.com, l.tabin@comcast.net, samtoybannatiran@yahoo.com, ken globalexcel@myexcel.com.
Iti sabali a bangir, kinuna ni Dionisio S. Bulong, presidente ti GUMIL Filipinas a mainaig iti kiddaw dagiti organizers a pannakapalubosda, kinunana nga ad-adalen ti komite nga idauluan ni Arsenio B. Cortez, direktor, ti nasao a kiddaw.

nagsayaaten. nagpintas ketdin daytoy a plano, nangruna ti gumil global a masao. gumil global--mabalin nga ibagianna amin a mannurat nga ilokano iti iloko man wenno sabsabali pay a pagsasao iti isuamin a paset ken suli ti globo, ti lubong. kas pagarigan no addaka dita africa, dita zimbabwe wenno dita timbukto ket awan met mabalin a maurnongmo a kameng tapno koma buklenyo met ti gumil zimbabwe wenno gumil timbukto, daytoyen gumil global ti mabalin a pakaikappenganyo ta sakupennakayo la ngaruden daytoy ta global la ngaruden. malaksid a no timmayaktakka nga ilokano a mannurat a nagbalinka a maysa nga astronoto wenno piloto ket naipanka iti mision iti bulan wenno mars wenno naidestinoka iti maysa nga skylab, kasapulan payto ket ngata ti mabukel a gumil bulan wenno gumil mars wenno gumil solar system. wenno no kasapulanton, gumil milky way. santon gumil galactica inton maduktalanen ken maperpekton ni ilokano ti hyperspace travel to the stars.

angaw lang. nasobraak san ngamin ti agbasbasa iti science fiction (isu't ug-ugmokak ngamin ita dagiti obra da asimov, clarke, heinlein, silverberg, le guin, herbert kdpy santo pay la pinitlok a binuya daytoy episode III ti star wars agraman immun-una nga episodesna).

ngem unay a sayaatnan daytoy napanunotan dagitoy tallo a maraem ken malalaki a beterano a mannurat nga ilokano.

gumil global. global a gumil. gumil sangalubongan.

gumil global. mabalinna ngata met a sakupen uray ti makunkuna a cyberspace wenno worldwide web? daytoy virtual a globo a pagnanaedan met itan ti adu metten a mamannurat nga ilokano?

malagipko nga idi 1996 sa wenno 1997, insingasing 'toy numo ti pannakabuangay ti "gumil internet" wenno pumadpad a gunglo wenno nagan a pakatiponan dagiti mannurat nga ilokano iti internet wenno agin-internet (kinapudnona saan a siak ti immuna a nakapanunot iti daytoy, ni john teneza a.k.a. juan quinto gonzales, maysa a mannaniw nga ilokano a taga-maui, hawaii ken tubo ti la union, ti nangilungalong--binukelna ti "gumil internet" website [idi kano noviembre 18, 1995] ket idi masagangnak iti cyberspace, plinanomi a buklen kas sanga ti gumil filipinas, no mabalin.

ket isu, nagsuratak ken ni apo juan sp. hidalgo jr. (ta isut' bigbigek unay a fundacion ti gumil) naragsakan unay idi ni apo jsphjr. kinunana pay nga ipakaammok a pormal iti gumil filipinas ta isuda ti mangtaming.

ket isu ngarud, nagsuratak iti agdama idi a board ti gf. ngem diak ammo, diak malagipen no ania ti reaksion idi ti board ti gf. ta awan nagbalbalinan wenno nabalbalinan daydi a singasingko. parikut sa idi iti constitusion ti gf ta awan met ngamin ti provision sadiay maipapan kadagiti virtual a lugar wenno lubong a kas iti internet. dagiti la pisikal ken existing a lugar ti adda kas koma kadagiti probinsia, ili, grupo a pisikal, etc. ania ngarud, awan, siempre, ti cyberspace. isu nga awan ti nabukel a gumil internet.

awan a nabukel ti gunglo dagiti mannurat nga ilokano iti internet ngem adda dagiti mannurat nga ilokano iti internet.

agingga ita, adu ken umad-adu dagiti mannurat nga ilokano iti internet. ken addan makuna a kasla grupo wenno virtual a grupo dagitoy a mannurat a masarakan iti cyberspace. kas pagarigan koma dagiti bloggers ita a mannurat nga ilokano nga addaan kadagiti bukodda a blog wenno websites ken aktibo nga "aggiginnumil" iti internet. di kad' nakalawlawag ken nakapatpatak a kumpog ken gunglo dayta dagiti mannurat nga ilokano iti internet? hmm, saanen a masapul ti abbreviation a "gumil internet," ti napateg adda ti kompleto a kaipapananna.

itan, addan daytoy plano a "gumil global."

sapay koma ta agballigi daytoy a gannuat. naidumduma no kua daytoy a gunglo dagiti mannurat nga ilokano iti sangalubongan.

a mabalin a pakairamananmi met a mamannurat nga ilokano iti cyberspace.

ala ngarud, agbiag ti gumil!

makaungeten ni ma'am! hello?

2005-07-08T11:08:00.000+08:00

(diak masarkedan iti agikur-it kadagiti paliiwko iti agdama a moromoro ti politica iti piman nga ilitayo. this is hisroty in the making a kunada. agsasagadsad dagiti pagteng...)

adda manen ispits ni gloria. itattan, madlaw a makaungeten. saan a kas iti naudi nga ispitsna a kasla agpakpakaasi nga arinsangiten.

itan, impakdaarna a sitatalek: "I am not resigning my office."

ketdi, ti inna pinaglusulos ket ti intero a gabinetena: "I am asking my entire Cabinet to tender their resignation in order to give the Executive a free hand to reorganize itself."

[ket ti kaudian a damag kabayatan ti pannakaikurkur-it daytoy a blag ita, sangapulon a kameng ti gabinete ti naglusulos. ket ti kunada: "The President can be part of the solution to this crisis by making the supreme sacrifice for God and country to voluntarily relinquish her office and allow her constitutional successor, the vice president, to assume the Presidency."]

istratehia daytoy ni gloria. ta maal-alimadamad nga agsasaruno nga agikkat ti adu a kameng ti gabinete kadagiti sumarsaruno nga ladaw. wenno or-oras. isu nga inunaanen idan ni gloria.

ngem kasayaatan no ni gloria koman ti aglusulos ket itednan iti constitutional successorna, ni noli de castro, ti turay.

tapno maliklikan ti adu pay a gulo.

nupay saan a maliklikan latta ti gulo ta adu latta met dagiti saan a mangayat a ni de castro ti agbalin a presidente.

kas kadagitay adu a mangidurduron/mangdurdurog ken ni susan roces.

kasta met dagitay adu a mangayat a mangisubli kano ken ni erap iti malakanyang.

kasta pay dagitay mayat met a ni kano lacson ti rebbengna nga agpresidente.

kasta met dagitay mangilunglungalong iti military junta.

ay, gulo latta. uray man no sinno ngata ti inda ipatugaw a presidente ita, saan a maleplepan ti riribuk dagiti manangriribuk. ti gagem dagiti tirong ken kurimaong iti turay ken poder.

ala, ket mabatitay' nga kadawyan nga umili a mangpadaan iti sumaruno nga eksena...

ngem iti bukodko a panagamiris, saanen nga agbayag ti rehimen ni gloria. agsasaruno ket umad-adun dagiti mangipukpukkaw iti inna ibababa iti tronona. kastoy man idin ken ni erap agingga a natippuog met ti rinuker a rehimenna.

saanen a makatalna ti adu a tattao. ket no naggunay ti kaaduan a militar, no sino ti ayonanda, dayta, nalpasen.

geekmannurat

2005-07-07T13:34:00.000+08:00

adda baro a blogko.

actually, saanen a baro gayam. nabayagen a narugian daytoy. impakdaarko idi ditoyen kas maysa pay a pagpanablaagak.

ngem binalbaliwak. pinagbalinkon daytoy a pagpanablaagak iti sabali a bambanag ngem kadagiti ikurkur-itko ditoy blogger.com.

kangrunaanna, dagitay maipapan iti computer, information technology, science ken dadduma pay a teknolohia, gadgets ken adu pay nga awan pakaikalamikamanna iti literatura ken dadduma pay a taltalanggutahek ita ditoy blogger.com.

isu a pinanaganak iti geekmannurat, daytoy baro a blagko.

addan nakakabit a geek 'diay mannurat. mannurat pay laeng ngem padasek man nga ilasin dagitay isursurat wenno pampanunotek maipapan iti maysa pay a paghiligak, computers. no geek kunam, kas inlanad ti wikipedia a maysa a definisionna, ket "a person who is interested in technology, especially computing and new media" kano. mabalin met ngata kaniak dayta. isu a geekmannurat. ngem saan la kano met a panagduyos wenno panagrukbab iti computers wenno technology ti pakaawagan iti geek. no napeklanka a mannurat, kas pagarigan, makuna a literary geekka. isu a kaniak, mabalin latta kaniak iti dua a pagduyosak.

nupay, siempre, no mannuratka ken lalo no agduyoska met iti science fiction kas kadatao, dimo maisina ti science ken technology iti kinamannuratmo ket dakkel ti maitulongna iti fiksion a putarem.

ala ngarud, ket sapay ta kanayonenyo met a sarungkaran ti geekmannurat.

hello, ma'am, aglusuloskan

2005-07-07T09:44:00.000+08:00

makauma. isu lattan daytoy ti adda a damag ken pagdamandamagan. gloriagate. hello, garci. hello, gloria. hello, mike. santo pay jueteng. makauma ta kasta la unay ti panangbabbabalaw met dagiti adda iti oposision ngem ania koma't nakaidumaanda iti korap ken gamrud iti poder a rehimen ni gloria arroyo? awan met ket ti sabali a panggep dagiti agindadalus ken aginsasanto met a dadduma a politico iti oposision no di mangagaw ken sumublat met nga agtakem tapno isuda met ti mangituloy nga agnaar ken aggamsaw iti poder. nakadidillaw met la unay ngamin daytoyen nga aramid dagiti tradisional a politicos. pagdaksanna ta uray dagiti kas ken ni susan roces ket iramramanda a pagpudoten tapno laeng usarenda kadagiti ginugulib ken kinukurimaong met a gandatda.

ngem diak kayat a diskasen unay ditoyen dagitoy a moromoro ita iti politika iti filipinas.

ketdi awisenkayo, aglalo kadagitay kamannuratan, a mangbisita iti daytoy online petition dagiti writers (a kaaduanna ket tibak, ania pay, ta naggapu la ngarud daytoy a petision iti maysa nga egroup dagiti aktibista a mannurat) para iti panaglusulosen ni gloria.

impirmak met ditan ti online handleko (maika-78) isu nga obviousen no aniat' pagtaktakderak. wen, awanen ti sabali nga option ni gloria no di aglusulos. awan maaramidan met no ni noli de castro ti sumublat a presidente no suroten ti konstitusion. ngem nasaysayaat latta no constitutional a saan ket a kas iti ibagbaga ti oposision, ken dadduma pay a grupo, a military junta kano wenno revolutionary a govierno ti ipatakder. ad-addan nga awan pagnanaayan ti pagilian no kasta ta sigurado a gulo no kuan. ket baka paypaysuen dagiti dadduma ti agipasdek iti bukodda a republica ket ilasindan ti mindanao kada ilocos iti filipinas.

no kayatyo nga ammuen pay ti dadduma nga opinionko maipapan kadagitoy nga isyus, manen, iturongkayo iti pinoyexchange.com ta sadiay nga aktiboak a makidisdiskas.

adtoy man ti dadduma a paset ti nasao nga online petition:

We are poets and other writers who fully agree with National Artist Napoleon Abueva’s recent declaration calling on President Gloria Macapagal-Arroyo to resign from her post. Her fraudulent victory in the May 2004 election – together with her record of economic and political maladministration, subservience to foreign vested interests and suppression of the most basic human freedoms – have rendered her totally unfit to stay in Malacañang a day more.

xxx

Macapagal-Arroyo’s total absence of even the slightest respect for freedom of expression would be further shown not only by her administration’s various attempts to gag the media and the cultural sector, but also by her government’s bestowing of significant national awards to, among others, self-appointed literary mentors who have made a living out of discouraging novice writers from taking the path of social concern – thus severely limiting the possibilities of development for literature in the Philippines, a country plagued by ages-old societal ills that clamor to be written about.

Clearly, Macapagal-Arroyo views the act of luring beginning writers into taking the road of apathy to the nation’s plight – in contrast to the sterling traditions of Dr. Jose Rizal, our National Hero; and Amado V. Hernandez, himself a National Artist for Literature – and deceptively leading them along the path of treachery to the people, as a significant contribution to the development of Philippine literature and culture.

Macapagal-Arroyo asks that we sing hosannas to those who sell us the most dangerous hallucinogens amid an over-all national condition that calls for the most sober thoughts and actions.

On top of all these, Macapagal-Arroyo would even attempt to conscript writers and other cultural workers for her government’s hypocritical campaign to propagate an “anti-corruption” culture. The current occupant of Malacañang, whose name has figured in more than ten large-scale corruption scandals, is in absolutely no position to instill anti-corruption values in the minds and hearts of the people.

julio ken bisecleta

2005-07-05T11:17:00.000+08:00

julio man gayamen.

julio man laengen nga awan mapanunot a maibusat a maipanablaag.

aguray. kustonan san daytoy bassit a kur-it.

ta agbuya ken agbasaak man pay iti latest iti madama manen a le tour de france.

hmm, limmaban manen ni lance armstrong. no agkampeon manen ita a 2005, daytoyen ti maika-7 a panagkampeonna a nagsasaruno.

iti pakasaritaan ti tour de france, ni laeng norte americano a lance ti nakaaramid iti kastoy, namin-innem a nagsasaruno a nagkampeon itoy a kalatakan a lumba ti bisecleta iti lubong, manipud idi 1999. sa no mangabak man itan, maikapiton no kua. ket agretironto kanon kalpasan daytoy a salip. adda met nagsasaruno a nangitrangko iti korona, ngem naminlima laeng a daras, isu ni español a miguel indurain, manipud 1991 inggana 1995.

medio mahiligak met iti cycling. agsubaybay ken agbuya lang, a, iti tours, saan a makilumba wenno managbisecleta. nangrugi daytoy a hilig idi ubingak pay ta subsubaybayanmi iti transistor radio ti nalatak idi a tour of luzon sa tour of the philippines wenno idi kuan marlboro tour (ania itan?). sumalde, padilla, sicam, garcia, reynante, dolosa, quirimit, dequito, catalan, igos, buenaventura, llentada, guieb. medio malagipko pay la dagita a cycling greats.

ngem, ne, bassit la koma a kur-it daytoy.

palagip

2005-06-22T09:17:00.000+08:00

palagip iti bagik:

ikarigatam a leppasenen daytay naitungtungkuam san a pangtedmo iti paliiwmo kadagiti sarita a naisalip iti ff contest ti atila 2004-2005.

wen, ta adu kano ti agur-uray ken mangur-uray. wenno uray awanen, a, ti interesado, ileppasmon, a, losngi, ta di pay isu a pakaburiboran 'ta isipmo a pampanunoten no kaano, aya, nga iwakasmo. ta isu pay a makissay kadagiti nagadu a kasla nakapiket a pirgis ti palagip iti "to do" list iti mugingmo.

ala, wen, ituloykonton, ti makunak kadagitoy adda iti umuna a sangapulok a sarita:

“Decreto Numero Trece” ni Salvador T. Arte
“Kulintaba” ni Illo Minado
“Palimed ti Paraiso: iti Bangir a Rupa ti Sierra Madre” ni demilaP it orbiL
“Ni Lakay Asseng, ti GUMIL, ken ti Sangaili” ni Sadiri Kuyuyot Salamangka
“Ama Abraham Parsua, Iti Maika-90 a Panangkasangayna iti Tawen 2054” ni Frank Wasder
“Ti Babak ni Jamal” ni Julian Madarang
“Bro. Orly: Mangaskasaba” ni Zharish Lei Genesis
“Grasia Idi, Ita ken iti Agnanayon” ni E.D. Konserbasion
“Dung-aw ti Pannakaungaw” ni P. N. Ngukom
“Ti Dallang, ti Pakkong ken ti Tallak” ni Sagada del Pilar

"Apocalipsis" ni Ma. Ukomen T. Lubong
"Abraham Ventura, 61, Balikbayan: Laoag Circa 2050" ni Mammadto T. Amianan
"Linteg 14344" ni Baihuacun
"Dagiti Tirtiris a Papel iti Tawen 2105" ni Dolly Maspalos
"Baro a Lawag" ni thebiblecode.com
"Ti Tropeo ni Tata Salvador" ni Precious Suzette
"Felomino" ni Sapulek T. Laoag
"Sab-ong" ni Islang K. Ayumanggi
"Kalpasan iti Panagkatangkatang" ni Migrante Palayupoy
"Rang-ay iti Insangbay iti Teknolohia L666" ni Pastor Bullalayaw

hello, garci?

2005-06-20T11:52:00.000+08:00

nakabarbara a saritaan dagitoy jueteng kas kada wiretapping issues kontra iti rehimen ni gloria macapagal arroyo...

makauma. isu a likliklikak nga iramraman daytoy blagko kadagitoy nga isyu iti politika iti filipinas ita. maumaakon a makidindinniskas ken masungegagk kadagiti damag ken padpadamag nga isu lattan ti mangngeg iti radio, mabuya iti tv, mabasa iti diario.

ngem no kayatyo a maammuan ti opinionko maipapan iti isyu ti "gloriagate" a makunkuna, awisenkayo nga umay makipartisipar iti linuktak a thread iti local and foreign issues forum ti popular a pinoyexchange.com (a.k.a. pex). (adda amin dita pex dagiti "maiinit na isyu" ken "nagbabagang balita." napintas ti makisinnukat iti opinion dita. makimitmitirak dita a forum manipud pay idi setiembre 2000 [sakbay a "bimtak" ti very damaging nga expose ni chavit ken ni erap, iti oktubre dayta a tawen].)

no kursunadayo met a maimdengan/basaen dagitay nadumaduma a version ti wiretapped phone conversations, downloadenyon dagiti files:

ti inruar ni sec. ignacio bunye nga "original" tape ken "altered" tape (mp3 manipud iti inq7.net)
ti inruar ni atty. paguia a 36-minute a cd (mp3 manipud iti pcij.org)
ti tallo-nga-oras a cd (mp3 manipud iti pcij.org)
ti completo a transcript ti tallo-oras a cd (pdf manipud iti pcij.org)

ken siempre, ania koma pay:

ti sikat a "hello, garci" cellphone ringtones!

salip

2005-06-20T07:58:00.000+08:00

sangkabassit man a kur-it maipapan iti salip.

iti salip, a, ania pay, iti panagsuratan. manen, bassibassit a kur-it, panangitultuloy kadagiti bambanag a nadakdakamatkon ditoy blag maipapan kadagiti pasalip iti creative writing. kangrunaan iti iloko lit.

kankanayon ngamin a "napudot" wenno interesting unay a saritaan daytoy kadagiti mannurat. a no mannurat, kunam, ket kaaduanna met a mannalip. aglalo ita, iti literatura iloko, ta adu ti nabuangay a pasalip ket adu ti pangilabanan dagiti mannurat nga ilokano iti iloko kadagiti medio napimpintas nga obrada. medio, kunak man, ta siempre, no makisalipka, medio pimpintasem 'tay itadim a sarita wenno daniw. saan la a medio, para kenka, saan a nasken a mediamediaen laeng ti opus a pakipallot, para kenka daytoyen a sarita wenno daniw ti agdama a kapintasan, kapipintasan pay laeng nga obram ket isu man ketdi ita ti ilabanmo bareng mangatiw.

ta maymaysa met laeng ti panggepmo no apay a makisalipka: ti mangabak.

adda, aya, ngarud, met makikontes a ti rantana ket tapno maabak?

isu la ngarud a pimpintasem a suraten ti pakikontesmo tapno dakdakkel met laeng ti tiansana. a mangabak. wenno maabak.

no mannakisalipka, normal, gagangayen kenka ti mangabak ken maabak. uray pay sikan ti kalainganen a mannurat iti henerasion wenno panawenmo, iti salip, uray mangab-abakka latta, maabakkanto met latta. paset dayta ti salisal. mangabakka, maabakka, ayos lang. adunto pay met ti sumaruno a salip ken pakisalipan. lalaingemton. better luck next time.

luck. wen, gasat. no maminsan, wenno kaaduanna ketdi, gasanggasat ti mangabak iti salip. isu a kunada no kua dagitay nangabak, "naigasatak met, piman" no daytay kablaawam ida ket ibagam a naglaing ken nagsiglatdan, aya, ta nangabakda wenno naynay la a mangabakda metten. "naigasatak la ita a tawen, g'yem, bagimto met, a, 'ton sumaruno," kunana a kasla pahambol effect la unay a dina ketdin annugoten a talaga met a nalaing ken nasiglat ti losngi a mannurat!

wen, gasat. gasanggasat, ginnasanggasat. ngem no kua, adda dagitay mannalip a narigatda nga awaten ken maawatan ti "keddeng ti gasat" iti insalipda. nangruna no agtalekda unay iti sinuratda a napintas daytoy, nakapimpintas, kapipintasan. aglalon no inton mabasana dagiti maipablaak a winners nga obra a kinabalubal ti sinuratna, "apay a nangabak daytoy a klase ti sarita? apay a pinangabakda daytoy ket adayo a napimpintas ti saritak?" kunana.

sananto masaludsod: "kasano a nagpili dagiti hurado ti salip tapno pilienda daytoy a kita ti sarita tapno mangabak? ania dagiti nagbatayanda?"

manen ken manen, madakamat latta dagiti hurado ti salip. ta isuda la ngarud dagiti nangeddeng. uray no "keddeng ti gasat" isuda ti instrumento dayta a "gasat" tapno mapili dagiti mapagasatan a mangabak. ken maabak. gasatna ti mangabak, gasatna ti maabak.

saankon a diskasen ditoy ti maipapan kadagiti hurado iti salip, panaghurado, panagpili, kdpy. namin-anon a napagsasaritaan, napagsusupiatan dayta iti man kallabes ken iti agdama, agpapan ita, uray ditoy cyberspace, kangrunaan iti dap-ayan ti iluko.com.

saan ketdin a barbaro dagitoy a pakasaknaran wenno pakasikoran maipapan iti salip iti panagsuratan. iti man literatura iloko wenno iti dadduma pay a nailian a salip kas iti palanca awards.

adda latta dagitoy a parikut ken sayangguseng iti pannakaabak, hurados, panaghurado, plagiarismo ken adu pay.

iti literatura iloko, uray pay iti immuna a nairusat a salip iti sarita nga iloko, ti pasalip ti bannawag idi 1960s, addada met dagiti rimsua a kontrobersia wenno anomalia.

iti salip idi 1966, awan ti napili a mangabak iti umuna a gunggona, maikadua ("bukel ti agsapa" ni daydi meliton gal. brillantes) ken maikatlo ("kampanaryo" ni daydi antonio sanchez encarnacion) laeng a premio dagiti naited a kangrunaan a pammadayaw.

apay a kasdi ti napasamak?

adtoy ti komentario ti editor idi ti bannawag, ni apo gregorio c. laconsay (iti diciembre 19, 1966 a pamaskua a bilang ti bannawag a nakaipablaakan dagiti nangabak a sarita ken ti makuna dagiti hurado) [emphasis mine]:

Namitlo a binasa dagiti kameng ti BANNAWAG (kadua ni apo editor laconsay da appo guillermo r. andaya, managing editor; ken staffmembers: david d, campañano, juan s.p. hidalgo jr., jose a. bragado, ken dionisio s. bulong) dagiti sangapulo ket walo a naagsawda a pakapilian dagiti kapintasan a sarita ita a tawen.

Kadagiti kumurang a pitopulo a nasalip (a sarita), 25 ti napilimi iti umuna a panagbasa; 20 iti maikadua a panagbasa; ken 18 iti maikatlo a panagbasa.

Kalpasan ti naudi a panagbasa, awan latta ti maitudo ti tunggal maysa kadakami a mabalin a makaagpang iti galad ti kapintasan a sarita. Talaga nga awan.

Dua a lawas ti intedmi a pawayway kadagiti tallo a kameng ti Hunta dagiti Ukom, da Dr. Hermogenes F. Belen, Jose A. Quirino ken Atty. Benjamin M. Pascual.

Idi mapilidan dagiti mangabak, ket awan ti naagsawda a kapipintasan a sarita, isu pay laeng ti panangibatadmi kadakuada iti sakit ti nakemmi ta agpapadakami la ketdin nga awan nagustuanna a pakaitedan ti umuna a gunggona.

Ditay sa ketdi ammo ti agpili iti nalasag a sarita? nakunami.

Wenno talaga nga awan ti maikari?

Napanan dagiti makabael a mannurat?

xxx

Naimbag pay kadagiti umuna nga uppat a tawen ti salip iti sarita, ta di pay met la nagbuteng dagiti makabael a mannurat iti Literatura Ilokana. Ngem iti maikalima a tawen, nagbutengdan, ket dagiti nakisalip, tinuladda metten ti kababagas ken karirikna dagiti nangabaken.

Ita a tawen, nalabes metten no kunaen nga addan dagiti nangadaw a mismo iti dandani isu amin a paset dagiti nangabaken a sarita.

Ania ti napasamak?

Agtutulad kadi ni Ilokano?

Awan kadi dagiti napintas a pasamak iti Kailokuan, wenno iti biag dagiti Ilokano a mabalin a pangadawan iti manayon ken nabagas a sarita?

Wenno pudno kadi ti atapmi a mabuteng a makisalip dagiti naasan a mannurat amangan no ibalat ida dagiti maas-asa pay laeng?

xxx

addayta, idi man ken ita, adda ken isun sa la nga isu dagiti parikut ken pakarikutan kadagiti pasalip iti literatura iloko.

maysa dayta isyu ti "panagtulad iti kababagas ken karirikna dagiti nangabaken" a sarita.

agingga ita, isyu dayta iti agarup isuamin metten a salip. no ket kastan a maipablaaken dagiti nangabak a sarita ket mabasan ti general readership, adda dagiti agtaud a dillaw nga apay kano dayta a nangabak a sarita ket isu met la isu iti sarita idi ni kastoy wenno kasta a mannurat. isu la kano nga isu iti man estilo wenno topiko a medio binalbaliwanna la bassit. ket ti imasna ta napili a nangabak. ket apay kano, kuna 'tay agrekreklamo, a 'tay saritana nga orig na orig a di tinultulad ket naabak? mapabasol manen dagiti hurado, salbag ketdi.

adda a talaga dagiti kasta a sarita, wenno kakasta a mannurat a no kua ket mangipadron iti suratenna kadagiti gusgustona a nangabaken wenno naipablaaken a sarita wenno daniw, wenno mangipaabay kadagiti id-idoluenna a nalalatak ken nasisiglat a mannurat ken mannaniw.

makuna a normal dayta a praktis no masao nga agdadamo wenno agsursuro pay laeng ti maysa a mannurat ket mainspirar wenno matignay kadagiti mabasbasa wenno ad-adalenna a putputar wenno mamannurat. dita ngamin a mangrugi, ket no adda a talaga laingen wenno talento kas creative writer, in-inutto a makaibbet wenno umibbet iti "tultuladenna" nga estilo ti panagsurat wenno idolona a mannurat. ngem no uray laklakaddoganen a mannurat ket isu pay la isu ti aramid ken ar-aramidenna, a papaabayanna lattan dagitay kaykayatan ken pagrukbabanna a sinurat ken mannurat, awanen.

ala, wen, awan, awanen ti orihinal nga estilo, tema, topiko iti lubong. nasurat ket ngata aminen, napadas ket ngata aminen ket sinno ti aginlalaing nga agkuna nga "orihinalko daytoy, siak ti immuna a nagsurat ken nagaramat ti kastoy ken kasta," masaludsod.

pudno, awanen ti baro wenno kabarbaro. ngem 'tay nalaing a creative writer, agsipud ta creative la ngarud, kabaelanna ti agaramid, agparsua, agparnuay latta iti baro ken kabarbaro manipud iti daan ken kadaananen. maaramidna dayta no agputar nga "is-isuna ken bukbukodna" a dina pampanunoten wenno laglagipen ti obra ti sabali iti putarenna. wenno uray pay dina maiwaksin dagitoy iti isip wenno databank ti lagipna, agpaay ketdi a palagip wenno referencia a nasken a mangputar iti naiduma wenno naisupadi uray pay no makuna nga impluensiado wenno inspirado ni kastoy wenno kasta a mannurat. wen, ta manmano a talaga dagiti makuna a henio a tumpuar iti tunggal henerasion wenno uray kada siglo. manmano dagiti juan s.p. hidalgo jr., pelagio alcantara, fredelito lazo, a. sanchez encarnacion, samuel f. corpuz, dionisio s. bulong, reynaldo a. duque, jose a. bragado, lorenzo g. tabin, manuel diaz, meliton gal. brillantes, prescillano bermudez kdpy. di ammo no addanto pay wenno kaanonto a tumanor dagiti kas kadakuada iti literatura a saluyot.

narigat ti agsurat iti orihinal. wenno awan pay ketdi masurat nga orihinal. mabalin a variation wenno sabali a rupa ti maputar ngem ketdi saan a revival wenno adaptation. adda kenkan a mangikagumaanan a saan koma nga agdadata a "tinultulad" wenno "sulasu" dayta putarem a sinuratam. wen, narigat ti agsurat iti orihinal, ngem saan a narigat iti maysa a nalaing a mannurat ti agsurat a nain-orihinalan (originally).

liklikan ketdi daydiay duktal da apo laconsay idi 1966 nga "addan dagiti nangadaw a mismo iti dandani isu amin a paset dagiti nangabaken a sarita" ta dikanto madaksan kas mannurat ken kas tao.

saandan sa nga impangag ti pakdaar ni apo laconsay ta iti salip ti bannawag idi 1968, naibabawi la ket ngarud ti nangabak iti umuna a gunggona a sarita ta natulad kano! kalpasan a napili dagiti hurado, kalpasan a mapadayawan ti nangabak (napadayawan pay a mismo dagiti winners idiay malacaniang, ni daydi fm ti nangyawat iti plakeda!) ken naited ti premiona, kalpasan a naipablaak iti bannawag ti nangabak a sarita, isu metten ti pannakaibabawina ta natakuatan dagiti readers a kaarngina la unay ti maysa a drama iti ingles a nangabak iti maikadua a premio iti palanca! ti nasaem, kas nayon a dusa ti autor ti nasao a sarita, napawilan payen a mangipablaak iti sinuratna (banned) iti bannawag iti inggana't inggana!

dakkel a kontrobersia/pakaibabainan idi ti napasamak. ket natural, napabasol dagiti hurado, kasta met ti editorial ti bannawag, ta kas man limitado kano ti readingsda ta dida man la nasagsagang ti nasao a palanca winner a drama a natulad. iti met biang ti autor ti natulad a sarita, saanna a pulos nga inako a nagtulad isuna. saanna a pulos inaklon dagiti pammabasol ken ebidensia a naiparang, impettengna a dina pulos nakitkita wenno nabasbasa ti nasao a drama ket kasano koma kano a tinuladna daytoy iti saritana.

(daytoy sa ti umuna [diak ammo no addan immun-una pay] a kaso ti panagtulad [plagiarismo] a napasamak iti bannawag ken iti literatura iloko. ngem saan nga isut' naudi. idi naladaw a 1990s, adda ammok a dua nga autor a banned iti bannawag gapu iti panagtulad met laeng. diakon nga inaganan ida ditoy, diak ammo ketdi no agpapan ita ken in effect pay laeng ti pannakaiparitda nga agipablaaken iti bannawag. siak ti nakatakuat [wenno nangipulong iti bannawag] iti panagtulad ti maysa kadagitoy a dua, ta 'diay naipablaak a saritana, patarus metten nga en toto ti maysa a sarita a tagalog ti maysa a premiado iti palanca a mannurat a nalatak kas maysa a pamuon ti philippine gay literature.)

retaso

2005-06-10T11:39:00.000+08:00

idi nagukuagak, nagbukibokak manen kadagiti warak a pappapel (read: daan a files, lebben a magasin, pagiwarnak, manuskrito, resibo, etc.), nakitak dagiti nutbok, lapgis a binulong ti nutbok, pirgis ti padpaper, ray-ab ti no ania a poster wenno polieto ti kandidato, etc. a nagikurkur-itak idi kadagiti story ideak, sinopsis, balabala, outline, plano dagiti sursuratek a sarita (ken novela, adda pay), ken sumagmamano a first drafts (a naisurat iti ima; isuratko no kua nga umuna iti ima dagiti sarita ken daniwko sakonto imakinilia wenno ikompiuter para iti second, third, fourth wenno ad-adu pay a draft) dagiti published a sinuratko. no manon a tawen a nakalebben dagitoy, iduldulinko. diak ammo ta diak kayat nga ibelleng dagitoy ta napategda la unay kaniak. naipablaak ti dadduman kadagitoy. ngem kaaduanna ti nareject. ken di pay nasurat wenno naidalus. wenno naituloy. wenno naileppas. isu nga indulinko ida, iduldulinko latta ida. ta amangan, kunkunak, no magagetakto a mangituloy. ta amangan no maaramatkonto pay ida.

diak ammo no siak lang ti kastoy wenno agkaskastoy. patiek a kastoyak kas maysa a mannurat. patiek met a saan la ngata a siak ti adda ugalina a kastoy. nalabit ket habit ti maysa a mannurat ti kastoy.

wen, ta uray ni dr. godofredo s. reyes, kinunana (iti interbiu kenkuana ti yloco journal idi 2000) "... no agsuratka iti uray ania man, uray madi, idulinmo latta. then go over it one time..."

inyadbaysna pay, kadagiti mannurat: "...no adda kayatda nga isurat, isuratda latta. uray no scratch paper, saanda koma nga ibelleng. idulinda. addanto kanito a masapulda dagitoy..."

pudno. kaniak a biang, manipud pay ubingak nga ammokon ti agsurat ken agbasa, ken idi agsuratsuratakon iti komkomiks ken sarsaritak, kur-itak a kur-it kadagiti nutbok ken padpaper ken liklikud ti nausar a kuponban wenno nagpason a kalkalendario. nalabit habit a talaga ti maysa a mannurat daytoy. uray ita, adda nutbokko, dua, maysa a dakkel ken maysa a bassit a mabalin nga ibulsa, pagikurkur-itak kadagiti idea, balikas, nagan ti tao wenno lugar, paspasamak. linia ti maysa a daniw, parapo ti maysa a sarita wenno salaysay, titulo ti maysa a daniw wenno sarita, outline ti maysa a sarita, etc.

"then go over it one time," palagip ni dr. reyes, kadagiti retaso ti kur-it. wen, ket isu nga innalak, inruarko manen dagiti lebbenko a retaso ket palpalabsak ken ad-adalek ida itatta ta panggepko nga ituloy dagiti pangtedko a sarita (ken novela pay, adda). bareng no adda mabukelko. bareng no adda malpasko.

adtoy man ti maysa a retaso (baba) a nakaikur-itan ti maysa nga ideak idi iti sf a sarita iti komix (iklik ti imahen para iti dakdakkel a buya). masdaawkayo ngata no apay a tagalog? saan a gapu ta tagalog ti komix magasin a panggepko idi a pagipatulodan. ngem nasanayak ngamin a tagalog ti us-usarek no agsuratak iti idea, sinopsis, wenno outline. english pay ketdi a ti adu! no apay, ngamin, para kaniak kasla mas komportableak nga agikur-it iti idea ken outline no tagalog wenno english. lalo no english gapu ta ababbaba laeng dagiti words/sentences. uray carabao english lang no kua basta maawatak (siak lang met ti makabasbasa, a, ketdi kadagiti bukodko a kur-it).

adtoy pay ti maysa (baba), sf manen. kitaenyo met, a, ti kinakorni daytoy nga idea. didak mapabasol. kitaenyo man ti petsa ti pannakaikur-itna dayta. 15 junio 1986. wen, 1986? kalkalpas la ti umuna nga edsa revolusion. mano tawenko idi? pugtuanyo, a.

sf-sf, sf manen. wen, sf (science fiction) latta. ammoyo, interesadoak la unay metten iti sf ita. isu a pasensiakayon. addada ngamin manen bukbuklek a sarita kada nobela iti komix nga sf. bareng no maiwakasko idan. isu nga adtoy, related latta pay iti sf dagitoy ipanpanablaagko.

ngem agsublitayo iti daytoy topikotayo iti retaso...

ammoyo kadi nga uray ni isaac asimov (1920-1992), maysa kadagiti kalaingan ken kalatakan nga sf writer iti sangalubongan (actually, talloda kano iti henerasionda, kadua ni asimov da arthur clarke ken robert heinlein, isuda ti big 3 iti sf iti siglo 20), ket nagar-aramat met iti retaso. ita a subsubliak manen nga ukagen ti foundation series ni asimov, nabasak manen (iti introductionna iti libro) ti panangestoriana no kasano a sinurat ken nasuratna ti foundation trilogy ("foundation," "foundation and empire," ken "second foundation") idi 1941 agingga iti 1950. ken dagiti simmaruno a foundation novels, nangruna ti maikapat a nobelana iti serye, ti "foundation's edge," a nasuratna iti tulong ti retaso.

wen, manen, retaso.

adtoy man ti panangestoria ni asimov (emphasis mine):

... readers couldn't help but notice that the books of the Foundation series covered only three hundred-plus years of the thousand-year hiatus between Empires. That meant the Foundation series "wasn't finished." I got innumerable letters from readers who asked me to finish it, from others who demanded I finish it, and still others who threatened dire vengeance if I didn't finish it. Worse yet, various editors at Doubleday over the years have pointed out that it might be wise to finish it. xxx It was flattering, of course, but irritating as well. Years had passed, then decades. Back in the 1940s, I had been in a Foundation-writing mood. Now I wasn't. Starting in the late 1950s, I had been in a more and more nonfiction-writing mood. xxx ...in 1973, I began another Foundation novel out of sheer desperation. I called it "Lightning Rod" and managed to write fourteen pages before other tasks called me away. The fourteen pages were put away and additional years passed.... xxx ...In January 1981, Doubleday apparently lost its temper. At least, Hugh O'Neill, then my editor there, said, "Betty Prashker wants to see you," and marched me into her office. She was then one of the senior editors, and a sweet and gentle person. She wasted no time. "Isaac," she said, "you are going to write a novel for us and you are going to sign a contract to that effect... xxx ...Nearly four months passed while I took care of a vast number of things I had to do, but about the end of May, I picked up my own copy of The Foundation Trilogy and began reading. I had to. For one thing, I hadn't read the Trilogy in thirty years and while I remembered the general plot, I did not remember the details. Besides, before beginning a new Foundation novel I had to immerse myself in the style and atmosphere of the series... xxx ...on June 10, 1981, I dug out the fourteen pages I had written more than eight years before and reread them. They sounded good to me. I didn't remember where I had been headed back then, but I had worked out what seemed to me to be a good ending now, and, starting page 15 on that day, I proceeded to work toward the new ending... xxx ...The novel progressed steadily, and on January 17, 1982, I began final copy. I brought the manuscript to Hugh O'Neill in batches, and the poor fellow went half-crazy since he insisted on reading it in this broken fashion. On March 25, 1982, I brought in the last bit...

isu daytoy ti maikapat a foundation novel, ti "foundation's edge" a naipablaak idi october 1982. novela a naggapu iti 14-page a manuskrito a nailebben iti walo a tawen. pagsaritaantayto kadagiti sumaruno a panablaag dayta foundation series ni asimov (kasta met dadduma pay nga obrana, kas iti robot series ken empire series). makuna a pioneering work ti foundation trilogy ni asimov. inimpluensiaanna dagiti simmarsaruno a science fictionists ken sinurat/obra nga sf. uray ti nakalatlatak nga star wars ni george lucas, mautang kadagiti idea ni asimov. dagidiay hyperspace (fiksional a panagtravel a napegpegges ngem pardas ti lawag, a maikontra iti special relativity theory ni einstein), positronic brain, robotics, galactic empire, blaster gun, etc. kasta met ti nalatak a tallo a linteg ti robotics ket idea/invension ni asimov.

kabayatanna, rugianyon nga urnongen ken ilebben dagita retaso ti kur-ityo. diyo la ammo, amangan no kadagitanto a retaso ketdi ti pakainawan ti great ilokano novel.

welkam to da klab, apo angkuan!

2005-06-04T09:03:00.000+08:00

adda baro, este kabarbaro, (saan gayamen a baro!) a kablagtayo, kakadua nga ilokano a pumapanablaag! maysa manen a mannurat iti ikub ti gumil, iwelkamtay' man ngarud iti klabtayo nga ilokano a mannurat iti iloko a blagers, ni apo angkuan a.k.a john b. buhay ti bayombong, nueva vizcaya nga agdama a presidente ti gumil nueva vizcaya.

nabayag metten nga al-allukoyek, ken papaapalak payen, ni john a padasenna met daytoy blogging tapno maibingayna met iti online audience dagiti idea, pamanunotanna iti literatura, kangrunaan dagiti obra ken kritisismona (madama nga agmasmaster iti literatura iti maysa nga universidad idiay bayombong ni apo angkuan, a pangipangpangrunaanna iti daniw-iloko). adu ket mamutittittayo la ketdi kadagiti ipanablaagnanto!

personally, nabayag a kadua, kabsat, gayyemkon ni john saan la nga iti gumil wenno literatura ngem uray kadagiti mas personal pay a bambanag. immuna a nagsarakkami iti gnv idi agdadamokam' pay iti literatura iloko. idi kuan nagkaduakami iti valley journal publications idiay bambang, nueva vizcaya. sa idi kua manen, nagkaduakami idiay marikina city, iti integrated creative resources, inc. writers cooperative wenno icri, ti publisher idi ti lailo romances iloko pocketbooks.

adu pay ti nagkaduaanmi, adu ti adbentiurmi iti man lubong ti literatura, panagsuratan ken no ania la ditan.

welkam, john!

al-aldaw iti biag ti maysa a pumapanablaag

2005-06-02T14:01:00.000+08:00

dagitoy man kano ti lifecycle ti maysa a napeklan a pumapanablaag (blogger), kas impanablaag ti maysa a nameklan a blager:

Start reading blogs.
You start a blog.
You become a stats whore.
You become really personal on your site as the online and real-life worlds start confusing you.
You faux “retire” from blogging.
You cave back into blogging in less than 72 hours.
You decide to “get serious” about blogging.
You have a pseudo flirty im/blogging/flickr flirting relationship with another blogger whom you have never met.
You decide that you must meet other bloggers.
You take a step back and metablog about blogging and what blogging has done about your blogging.
See step 5.
You decide that as a result of step 10 and having repeated step 5 more than 3 times in the course of your lifecycle as a blogger, that you need to sanitize or reinvent your blog.
You either lose your job because of blogging, are afraid of losing your job for blogging, or join a company that builds blogging tools.
You decide to start an anonymous livejournal blog.

basaenyo, a, ti kompleto a panangilawlawag iti tunggal step. sayo riknaen ti bagbagiyo no adda natungpalyon kadagita nga steps. wenno no adda kinaagpaysuananna dagita iti inaldaw-aldaw wenno linawas wenno binulan a panagpanpanablaagyo.

kaniak a biang, although ibilangko ti bagik a regular met a blager, diak natungpal/matungpal (pay) amin dagita nga steps. saanak pay a blog addict wenno addicted iti blog. adu ngamin ti makatubeng. panawen, tiansa, oras, gundaway. kinasadut, kinamanagsulsulit, etc. although ti kayatko koma ket inaldaw a talaga nga adda maikur-itko, no di man inoras kas kadagiti blog addicts nga awan la ket ipanablaagda uray ania a maisipda, uray no makais-isboda wenno makataktakkida, iblagda pay laeng dayta a banag (ta isu pay a kur-it) sadanto mapan umisbo wenno tumakki, hehehe! kaniak, ania ket koman no solok amin nga oras nga agsurat ken agblag! maiblagko ngata aminen a kursunadak maipapan iti literatura, arte, cultura, filosopia, ideolohia, politica, relihion, pammati, kdpy. (kas koma itatta, tripko komat' mangted bassit nga opinion iti mapaspasamak ita a crisis iti european union, a no sadino nireject ti francia ken netherland ti agbalinto koma a constitution ti 25-a-nacion a european union [agbalin no kua a maymaysa, maysa a supernation a kasla iti u.s.a, ket agbalin a superpower], ngem itan ta niredieken ti dua a member-nation, awanen, parikutda itan no kasanonto ken kaanonto pay a mabukel ti united europe [nasken ngamin a ratifikaran ti amin a 25 a nacion a kameng ti nasao a charter]--dakkel ti epektona daytoy iti europa mainaig iti pakasaritaan nangruna kadagiti adu a plano ken padto maipapan iti daytoy a kontinente, political, economikal wenno biblical man...)

saan met a mabalin ngamin a daytoy lattan ti ob-obraen ta adda/aduda dagiti mas nasisita nga obra. no laeng, a, adda spare nga oras wenno gundaway.

dayta #1 ken #2, simpre, amin a blager, daytat' nagrugianna. 1997 idi immuna a naginteresak a nagbasabasa iti manmano pay la a blogs idi masagsagang iti www. idi kuan immapalak met, inikkak ti websiteko idi iti blog a pangipanak kunak kadagiti updatesko iti siteko. idi kuan, nabaybay-ak ti siteko, nabaybay-ak met diay blogko idiay, isu daytan #5 (although, adda sekreto a blogko idi, private, a siak lang ti makaakses, pagip-ipanak kadagiti pangted a sursuraten, story ideas, URLs, ken no ania la ditan a masarsakan iti internet. idi kuan, inlaksidkon ti blogko iti daydi websiteko (a daan) ket pinagbalinkon a regular blog ken isu payen ti mismo a makuna a websitekon (daytoy ita mannurat.com), dayta, isun ti #7. diak pay napadasan/pinadas dayta #8 ken #9, hehehe! diak mahilig iti eb (eyeball)! ngem, opkors, adudan, a, dagiti kablagko met itan, kaaduanna ilokano blagers.

#10? hmm, no dadduma disdiskasek met dayta panpanablaag kada panagpanablaag, kas koma ita.

daytoy #12, napasamak metten kaniak kas blager iti namin-adun a panagsukatsukatko iti pagpanablaagan ken panagpadas kadagiti dadduma pay a blogging systems.

#13! sapay koma ta saan a mapasamak daytoy, ngya! no mapagteng man, i hope, makapagblagakto pay latta met ken laeng.

#14, hmm, so true. kaniak, adda met, a, dagiti nalimed a blagko a rinugiak. dadduma nabaybay-anen ken nalipatak pay ti pasworddan. dadduma, sukalsukalak no kua. ngem ania kadi ti linaon wenno lawlawatek/ikabkabilko kadagita a blag? ne, diak ibagbaga, a! palimedko ngarud, ngyehehe! di agaramidkay' met!

abal-abal

2005-05-31T10:43:00.000+08:00

adtoyen. pangal-alaan iti buelo kadagiti importante a maipanablaag, kangrunaan ti tuloy daytay bassit a paliiwtayo iti atila futuristic fiction contest ken general iloko sf & ff, ipanko man pay laeng daytoy:

lako dagita nga abal-abal. panawenna manen ta matutudon. nagadun ti aglako ita ditoy tuguegarao. nangina, sika. P25-P30 ti kada sangagasut nga abal-abal a naipayakan ken naisakaanen wenno nadalusanen, "dressed" abal-abal, (ta nasulit met no sika pay la ti agikkat iti payak ken saka, hehe!)

daytoy metten idi nakirogen, wenno naadobon:

narekaduan iti bawang, sibuyas, soy sauce, bassit a suka, bassit nga oyster sauce (no kayat). kirogen agingga a namaga a 'tay adda sarsarangsangna (ngem aluadan a maksetan ta dinto ket pumait)

naimas nga ilabay iti kagagao, umas-asuk nga innapuy. wenno ibulon iti agyelyelo a bir!

bakasion, more daan a bannawag, more iloko sf & ff notes

2005-05-25T08:27:00.000+08:00

nakaawidak idiay nueva vizcaya itay nabiit. dua nga aldaw a "bakasion." ginundawayak metten, manen, ti "nagsukisok." kasta't obrak no makaawidak idiay balaymi idiay vizcaya. ta manmano a makaawidak sadiay, isamirak no kua ti agbukibok kadagiti nagadu pay laeng a warak sadiay a diak met ngarud amin mayawiden wenno alaenen ditoy cagayan. adu dagiti lebben pay sadiay a libro, magmagasin, pappapel. kangrunaan ditoyen dagiti sinako a daan a bannawag magasin ken tagalog komiks magasin.

sukisok, sukimat, research met 'tattan ti awagko no kasta a luktak, ukkuagek manen dagiti dulin a daan a bannawag a tedtedda ti anay, bao, ipes, tedted/sapri ti tudo, agub, buot, panawen. saan la ngamin a tapno agbasa ngem sabali ti pagkitkitaakon kadagitoy daan a bannawag (60s ken 70s vintage) a natda, nupay pigispigisdan ken saan a kompleto dagiti paniddan ken saan a kompleto ti bilang iti kada tomo. 'tay historia ti literatura ilokanan ti kitkitaek no ukagek manen dagitoy dimmuyaw, agpirpirpir ken marmarmayen a bannawag (saysayangek no apay a kastoyen ti kasasaad dagitoy nabatbati a kopia, maysa a pabasolek ti bagik ta idi ubingak umanay a pakaung-ungtan ken pakababautak dagitoy a bannawag ta naynay dutdutek wenno waraek ida manipud kadagiti dekandado/seliado a lakasa ken kabinet ken aparador a pagileblebbenan/pagilemlemmengan ni inangko idi; sangkadutdotko ida a pakapigpigisanda no dadduma ken pakapukawan no kua dagiti panidna). ta itan no ukagek manen dagitoy nga in-inauna pay ngem datao a bannawag, uk-ukagek ti pakasaritaan ti iloko literature iti panawen a kabambanuagan ken kabuanggerna la unay--dekada 60 inggana nasapa a 70s, a no sadino kunaek a nadebelop ti adda a kontemporario nga iloko literature. iti 1960s la unay idi iggaman ken riendaan ni apo juan sp. hidalgo jr. ti "benneg dagiti agdadamo" ken insayangkatna ti kolumna a "pugon" nga isu met ti nanipudan ti pannakabukel ti adda ita a nasional a gunglo dagiti mannurat nga ilokano.

ngem itinton sabali a panablaag dayta "pugon."

kayatko man la nga iblag ita dagiti nasukisokko iti rantak a dukduktalen maipapan iti iloko science fiction ken futuristic fiction (pasensiakayon, diak pay naiwakas daytay analisisko kadagiti sarita nga adda top 10ko iti atila 2004-2005). binirokko dagiti kopia ti bannawag a nakaipablaakan ti imbagak a sarita ni jsphjr, ti "ti ubing iti bulan" (iti penname a "juliet zamora). nasarakak met ket naammuak a naipablaak daytoy iti dua a bilang ti bannawag (ta pangatiddogen ti sarita), idi noviembre 4 ken 11, 1968. pakasaritaan ni liling, maysa nga ubing nga anak ti alien manipud no sadino a planeta nga immay nakipagnaed iti maysa a pamilia tapno agisuro iti nangato a pagsiriban (kangrunaan ti bileg ti isip) kadagiti taga-daga (babaen ti maysa met la nga ubing a babai a ni sabel). [pasensiakayon ta adda kurkur-it ti bolpen daytoy iniskanko a panid ti bannawag. gapuanak dayta idi ubingak pay, tallo wenno uppatko siguro idi, bambannawag ti kaludludonko kano idi, adda bolpenko a bic ket kur-i-kur-itak dagitoy ken paspasurotak dagiti dibuho ken letletra a dadakkel.]

nasarakak met ti kopia ti bannawag a yan ti kunkunak a sarita ni apo d.s. bulong nga addaan iti tren nga agpa-cagayan. "ungto ti dalan a landok" ti titulo ti sarita, naipablaak iti deciembre 19, 1966 nga isyu ti bannawag. maipapan iti maysa a familia nga agawid idiay cagayan, iti away a lingasin, ket wen, nagluganda iti tren. futuristic a talaga met, ciudad pay ketdin ti ili ti ilagan, isabela iti sarita (ngem saan a nadakamat no pati santiago ken cauayan, nga iti agdama ket isuda ti ciudades).

adda pay naduktalak a science fiction a patiek a gapuanan met laeng ni apo jsphjr. isu ti "panagdaliasat" a naipablaak iti isyu a febrero 21, 1966. adu a panid ti nasao nga isyu ti napigis ken napukawen, awan ti yah ti parupa a yan ti linaon, awan met ti mismo a parupa ti sarita a yan koma ti byline (isu a diak sigurado no ania ti inaramat ni apo jsphjr a nagan, no ti pudno wenno ti maysa kadagiti parbo a naganna). sumagmamano la panid ti adda a yan ti paspaset ti sarita a maipapan iti panagbaniaga wenno exploration ti maysa a grupo dagiti sientista iti adayo a masakbayan a dinappadappatanen ti tao dagiti galaxy, nagluganda iti kasla time machine ket dinaliasatda dagiti era wenno panawen ti daan a lubong wenno daga manipud iti prehistoric era agingga iti panawen a napasamak ti gubat a nuklear a nangungaw iti daan a daga.

sumagmamano la dagitoy a duktalko. nalabit adda ken adu pay. agbukibokakto manen inton makaawidak idiay vizcaya. maysa pay la a sako daydiay sinukimatko. adda pay dua wenno tallon sa a sako a diak pay naluktan.

natalgedko ketdi nga ibatad itan: ni met laeng apo hidalgo jr. ti kunaek a kangrunaan a nangusat, nangyam-ammo, nangilungalong iti daytoy a genre, science/future fiction, iti iloko. kadagiti nabasbasak a kolumna a "pugon," maysa nga inggangganetgetna ti panangiraman ni mannurat nga ilokano kadagiti suratenna ti maipapan iti masakbayan, saan la a ti napalabas ken ti agdama (isu la ngarud a nagputar kadagiti sarita a scientific ken futuristic tapno adda agpaay a modelo ken karit ken pakakitaan/pakapaneknekan a posible unay ti kastoy a genre iti literatura iloko).

iti "pugon" iti setiembre 13, 1965 nga isyu ti bannawag, kastoy ti imbagana:

"Tallo ti panawen: ti napalabas, agdama ken masakbayan. Sika a mannurat agtaktakderka iti tengnga, iti agdama. Ket no agdeppaka, ti kanawan a takiagmo maarikapna ti napalabas, ket ti met kanigid, ti masakbayan. Maarikap? Kasano? Babaen ti bileg ti panunot, babaen ti sirmata. Ita, saludsodem iti bagim: Pakaaramatak koma kadagiti dua a panawen, ti napalabas ken ti masakbayan? Sika a mannurat nasken a lasatem dagita dua a panawen; saan laeng a nasken nga agbiagka iti agdama; masapul nga agbiagka met iti napalabas ken iti masakbayan. Ta ti kinamanagunton dayta panunotmo, sukisokem ti napalabas ti ilim, ti napalabas dagiti agindeg dita. Ket makitam ti kinapatak dayta a napalabas iti agdama, ti panawenmo ita. Samonto manen guyoden dayta nga agdama ket ipanmo iti masakbayan babaen ti sirmatam, Iti kasta, mabukelmon ti ladawan ti ili iti amin a panawen."

ni mannurat ngarud nga ilokano, saan a makuna a compleat writer no di man la nagsurat wenno agsurat met iti maipapan iti masakbayan ti ilina, ti filipinas, kangrunaan ti kailokuan. saan la koma a ti napalabas ken ti agdama ti inna sursuraten tapno naan-anay kas fiksionista.

padasentay' man ketdi met nga agpayso.

mydinengdengs

2005-05-20T09:51:00.000+08:00

diak ammo a di naigaggagara, idi impakitak ti set ti pictures nga ala iti kallabes a kombension ti gumil filipinas, kasla impakitak metten ti ladawan dagiti lutok a dinengdeng nga inlebbenko iti flickr.com. nabayag a lebbenkon dagidiay a pics ti dinengdeng wenno inabraw, planok nga ipanablaag a saggaysa a kaduana ti recipena wenno no kasanok a linuto ken no apay. diak met nasangsangon. sa ita naammuan ken nakitayon, hmmm... ala, kitaenyo lattan, a, dagiti pics, nga awanan captions. isarunokton dagiti recipena.

ala, kitaenyo lattan, a, dagiti pics, nga awanan captions. isarunokton dagiti recipena.

itlog

2005-05-17T17:11:00.000+08:00

ipanablaagko man la biit daytoy...

naminsan a papanmi pannakiplasa (pannakitienda wenno pannakipalengke, plasa ti awagda iti mercado publico ditoy cagayan) ken ni baket, nakakitaak iti aglako iti itlog ti abuos wenno buos! ne, adda met gayam kastoy ditoy tuguegarao, aya, kunkunak man ket malagipko nga idiay 'yanmi diay nueva vizcaya, saan a mapakawan dagiti balay ti abuos ta no dummakkel bassiten, sunogendan nga alaen dagiti itlog ken larvae dagiti piman nga abuos. no manon a tawen a diak nakakita iti itlog ti abuos. wenno nakaraman. ubingak pay idi naudi. nalipatak pay ketdin ti ramannan, a.

isu gimmatangak ti kalalainganna. bassit laeng, pangramananan, aglalo ket nangina, ken amangan no siak met la ti mayat nga agsida ta di pay kano nakaramraman dagiti kabbalayko iti kastoy.

awan adu nga ado, inggisak lattan, a, daytoy itlog ti buosen. pinalabbaga wenno pinag-borwonko nga umuna ti bawang ken sibuyas, sako nilaokan iti bassit a nagalgalip a naluom a kamatis, sako impanen dagiti itlog ti abuos, kiwar a kiwar daytan agingga a siguradok a naluton ken medio namagan. agingga a kastoyen ti langana idi adawek:

naimas man, sika, ta nagetta. nagmayat man ti pannakapettak dagiti babassit nga itlog ken babassit pay nga abuos no inka ngalngalen nga ibulon iti inapuy! adda sabali nga angotna nga agat-abuos siempre ket nalabit alidukdukenka no naselanka wenno no damom ti agsida iti daytoy a delicacy.

not for the squeamish, hehehe!

ngem isarunokto man ditoy ti abal-abal ngarud pay! panawenna manen itan ditoy cagayan ta agtudotudon iti malem ket agruardan iti patpatalan, nupay di pay nagetta ta awan pay itlog iti tianda.

padaanan!

gumil convention 2005: sumagmamano a ladawan

2005-05-16T14:25:00.000+08:00

diak metten masango nga ituloy daytay panangestoriak koma iti pannakigumilko, 'tay panagsublik a simmuso a kunak iti suso ni aran beach resort nga orig a paggugumilan dagiti gumugumil...

CBR, JMP, RVA

agipabuyaak la ngaruden iti sumagmamano a pictures nga ala bayat ti panaggugumil ken ginnumil. pasensiakayon, sumagmamano la daytoy a ladawan, saan nga adu. manmano pay ketdi. di met rinanta ngamin ti nagpicture-picture idin. no laeng makalagip. awan pay ketdi ngamin napintas a camera a naitugot, daytay la nababa ti qualityna a kamera ti selpon daytoy naaramat isu a kastoy a saan unay a nalawag dagiti ladawan uray pay pinadaskon a niretoke iti photoshop.

pagan-anusanen, a.

"balay ti gumil"

(inramanko payen ditoy ti sumagmamano nga ala iti "balay ti gumil" iti agdama a sasaaden/kasasaadna. makaammokayon a mangipaay iti umiso a caption dagiti ladawanna. [update, 18 mayo 05: kayatko nga ilawlawag a daytoy "balay ti gumil" ket saan pay a nalpas wenno naipalpas, isu a kastoy ti langana. no makapudno dagiti politiko, nangruna ni mrs. marcos, a nagikarkari iti tulongda tapno malpasen ti balay, maituloyton ti konstruksionna.])

siripen ngarud ditoy dagiti ladawan (amin).

paliiw iti atila 2004-2005 iloko futuristic fiction contest, part 3

2005-05-12T13:04:00.000+08:00

(Tuloyna)

DAGITI NAISALIP A SARITA ITI ATILA: PENNEK KEN DISMAYA

Makapabang-ar ti banag nga adu met a mannurattayo ti nangsungbat iti karit ti ATILA nga agsuratda man met iti naiduma a sarita, iti naiduma a panagsurat ken panangputar, naiduma a panangpulingling iti isip tapno maibagnos man ti pluma a mangikur-it kadagiti padas ken pagteng-Ilokano sadi Kailokuan iti masakbayan. Adda aganay a 20 a sarita ti naawat iti salip. Adu daytoyen, umanay met ngata daytoyen a panangamirisan wenno pakakitaan no ania met ti inalat ni Ilokano a mannurat iti Iloko iti futuristic (ken, ala, wen, science no science) fiction. No ania met ti inda nasirmata wenno masirsirmata, kas creative writers ken literary artists, iti agdama ti/iti masakbayan ken iti masakbayan ti/iti agdama.

Kasta unay ti gagarko idi rugiakon ti agbasa kadagiti entry. Apo, kunkunak, adda ngata kadagitoyen ‘tay sarita a makapudno ket iti kamaudiananna, addan mabalin a maawagan, ken ipalangguad pay ketdin, kas “THE Iloko Futuristic Fiction” iti Literatura a Samtoy? Sapay koma ta adda ken addan tapno maipaneknek a di met latta maudi ken paudi ni mannurat nga Ilokano iti Iloko iti genre a pagturturayan metten ti sumagmamano a mannurat a Tagalog iti Tagalog ken English ken uray pay mannurat nga Ilokano iti English (kas ken ni Apo Gregorio Brillantes).

Naglimog a pannakadismaya ken pannakapnek ti simmuknor kaniak iti basbasaek ken idi nabasakon ken idi ulitek ken ulitek manen a basaen dagiti 20 a “puturistiko” a sarita. Iti nagbatayak a criteria ti panagpilik, maysa, wenno dua, mabalin met a tallo wenno uppat, la ngata a sarita ti nakatungpal ken makatungpal iti man naited nga annuroten ti salip (a nasken a maipapan kadagiti Ilokano, mailugar iti Filipinas kangrunaan iti Kailokuan, kdpy) wenno iti istrikto a requisito ken rationale ti maysa a future fiction, wenno science fiction no isu. Adda ketdi maysa a naisangsangayan a sarita a nakapnekak la unay ken nangagas iti amin a pannakadismayak kadagiti dadduma a sarita (natakuatak iti agangay a saan nga arbitrario wenno nairanrana la kaniak daytoy a pannakapnek ngem ketdi common kadakami amin a tallo a nagpaay a hurado ti salip!).

Maysa a common denominator ti kaaduan kadagiti entry ti banag nga inlugarda dagiti estoria wenno karakterda iti future ngem ti imasna, dagiti met events ti agdama ti imparang ken trinatarda. Saan man laeng a nagtawataw/nagdaliasat wenno nagwerret ti imahinasion dagiti autor a nangsirip iti teleskopio wenno mikroskopio a nakapokus iti agdama ti masakbayan, wenno limmugan man la koma iti maysa a kita ti time machine a bimmallasiw wenno nangitunda kadakuada iti masakbayan nga awanen ti inda koma pay pamurpurmotan iti agdama--a ti agdama koman ditoy (ti ita) ket maysan a napalabas--ta ti agdaman nga agdama ket isun ti masakbayan nga isu idi ti masakbayan ti napalabas nga agdamada. ‘Tay kunkunakon, iggem ida ti chauvinismo-ti/iti-agdama. Saanda a makaibbet, kas agpadpadas a future fictionist, iti pandiling ti agdama a bias ken status quo, saanda a maisina ti pammati ken nakem ken sirmatada kadagiti nadudog ken gasgas unayen nga archetypes ken motif ti/iti agdama nga agdama.

Ala, wen, mabalin nga irason: ngem ania ngarud no kastanto ken kastoyto latta met ni Ilokano, a kastanto ken kastoyto latta ti Kailokuan, a kastanto ken kastoyto latta ti Filipinas, uray man no pinullo, ginasuten a tawen ti napalabas manipud iti agdama. Wenno irikiar: dimo mabalin a puersaen ti panagbalbaliw, no sulasu, a, ket sulaidi, sulaita, sulaisunto latta. Wenno iringgor: ala, ket di met, aya, ti met laeng napalabas ken agdama ti tawa wenno darammuangan ti/iti napalabas, a ti pakasaritaan ken panarsaritaan ket maysa nga agud-uddog a siklo ken maulit-ulit a tao, lugar, pasamak?

Ngem yanna ngarud itan ‘tay ranta ti salip? Kangrunaanna, yanna ngarud itan ti bileg ti fiksion ken panagfikfiksion ni Ilokano a mannurat no di man laeng makaputar iti naidumduma a sarita wenno istoria babaen ti papanna wenno panagdaliasatna iti masakbayan? Apay a masakbayan kunana ket dagiti pay met laeng nabatina nga idea wenno situasion iti agdama ti makitana
iti masakbayan? Ala, wen, maulit-ulit ti napalabas iti man agdama wenno masakbayan ngem saan met, a, koma nga eksakto a replica wenno clone ti napalabas ti ipanmo manen iti masakbayan. Ala, a, ket, agsipud ta naikkanka la ngarud, kas mannurat a mammarsua ken mammataud, iti lisensia nga agduktal, agimbento, agpartuat, agay-ayam ti isipna, ay, ket nawaya, a, latta koma nga agsuratka a saan a kontrolado ti prejudice wenno chauvinismo ti/iti agdama!

Adu met dagiti naisalip maipapan iti pammati ken panamati a nainrelihionan man wenno non-sectarian. Ket kas maexpektar kadagiti kastoy a tema, saan a maliklikan ti social commentary a bugas ti sarita ket siempre adda dita dagitay karakter a mabalin a padi, pastor, daulo ti kulto, self-professed a rabbi wenno mesias wenno pseudo a profeta nga ikarkarigatan ti autor a
pagbalinen a kasla bannuar, martir, mannubbot. Ket dagitoy a karakter, kas maexpektar, addada kas moralista a contra kadagiti rinuker iti gimong, iti govierno, iti simbaan; kasta met iti hegemonia, iti humanismo, iti nihilismo, iti extentialismo, iti absurdismo, etc, etc. Kaaduanna, kas maexpektar manen, a ti la sermon wenno litania ti reklamoda ti agadu ket agbanag a panangaskasaba laeng ti maipaayda iti bimmuli, nakapuspuskolen ti kaliona, a sociedad wenno
order wenno dispensasion.

Ti lagidawek kadagitoy, napilpilit ti panangi-situate ken panangilugarda iti bagbagida iti future. Manen, sibabasol ti dadduma kadagitoy iti kimmaratay iti bukotda a bakes ti/iti agdama. Nangruna dagitay sarita nga apocaliptiko la unay nga adda maysa a karakter a kasla profeta a mamalballaag kadagiti dumteng a nakaam-amak ken nakaam-ames a didigra iti lubong ken mamakpakdaar iti pannakaukom ken iti yuumay manen ti Mannubbot. Ngem ania koma ti baro ken kabarbaro kadagitoy? Nabayagen ti kaadda dagiti doomsayers ken makunkuna a doomsday prophets iti amin a paset ti lubong. Adun dagiti sekta ken kulto a millenarian a nagikaskasaba, nagipadpadles iti kanibusanan ti lubong, iti pannakaungaw dagiti nacion ken pannakaukom dagiti managbasol a tao. Ket ania koma ti kabarbaro no ipan man latta idan iti masakbayan ket isu la nga isu met dagiti ibambando ken ikaskasabada maipapan iti panungpalan ken kanibusanan? Kangrunaanna pay, yanna ngay ditan ‘tay pakaseknan met ni Ilokano ken ti Kailokuan, kas panangtungpal koma iti dawat ti salip? Ala, wen, ti problema ti lubong, ti problema ti kararua, ti parikut nga spiritual, ket problema met laeng ni Ilokano, parikut met laeng iti Kailokuan, universal daytoy a pakaseknan ken pakasikoran. Ngem manen, apay koma nga ipatingga wenno limitaran dita ti wayawaya ken pannakabalin kas creative writer nga Ilokano—uray man pay maipapan iti relihion koma, awan kadi ngatan ti sabali, naisabsabali a mabalin a putaren iti biag/kabibiag/panagbiag ni Ilokano mainaig iti pammati ken masakbayan? Kas mamannurat, kas fiksionista, saan a pakadillawan nga agbalintayo a kasla profeta wenno visionario wenno mistico a makatan-aw ken makaipalnaad kadagiti mapagteng iti masakbayan ngem saan met, a, koma bin-ig a prediction a Biblical a naadaw kada Profeta Daniel wenno Apostol Juan, wenno socio-religious commentary, a ngayakngak ti maysa a di maidandaneng ken maum-umsi laeng a doomsayer wenno doomsday prophet!

Top 10: Pili ken Panagpili

Iti umuna pay laeng a panangpalabasko kadagiti 20 a sarita, natinongkon a dagus dagiti ilistak a kas umuna a sangapulo mabalbalin wenno mabalinen. Iti maikadua, maikatlo a panagbasa, saan a nagbaliw ti opinionko kadagiti sangapulo nga inlasinko, iti laeng ranggo ti nagdudumaanda, a mabalin nga agbalin, mabalin, mabalbalinen, ken balbalinenen. Iti naminsan pay a panangpalabas, dagitin sumaganad ti pinal a kangatuan a sangapulo a pilik, numero uno agpababa:

“Decreto Numero Trece” ni Salvador T. Arte
“Kulintaba” ni Illo Minado
“Palimed ti Paraiso: iti Bangir a Rupa ti Sierra Madre” ni demilaP it orbiL
“Ni Lakay Asseng, ti GUMIL, ken ti Sangaili” ni Sadiri Kuyuyot Salamangka
“Ama Abraham Parsua, Iti Maika-90 a Panangkasangayna iti Tawen 2054” ni Frank Wasder
“Ti Babak ni Jamal” ni Julian Madarang
“Bro. Orly: Mangaskasaba” ni Zharish Lei Genesis
“Grasia Idi, Ita ken iti Agnanayon” ni E.D. Konserbasion
“Dung-aw ti Pannakaungaw” ni P. N. Ngukom
“Ti Dallang, ti Pakkong ken ti Tallak” ni Sagada del Pilar

(Adda tuloyna, padaanan...)